महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 66

1901 of 1995 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

उत्थितायां पृथायां तु सुभद्रा भ्रातरं तदा । (१।२)

utthitāyāṃ pṛthāyāṃ tu subhadrā bhrātaraṃ tadā |

1.3१.३

दृष्ट्वा चुक्रोश दुःखार्ता वचनं चेदम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

dṛṣṭvā cukrośa duḥkhārtā vacanaṃ cedam abravīt ||

2.1२.१

पुण्डरीकाक्ष पश्यस्व पौत्रं पार्थस्य धीमतः । (२।१)

puṇḍarīkākṣa paśyasva pautraṃ pārthasya dhīmataḥ |

2.2२.२

परिक्षीणेषु कुरुषु परिक्षीणं गतायुषम् ॥ (२।२)

parikṣīṇeṣu kuruṣu parikṣīṇaṃ gatāyuṣam ||

3.1३.१

इषीका द्रोणपुत्रेण भीमसेनार्थम् उद्यता । (३।१)

iṣīkā droṇaputreṇa bhīmasenārtham udyatā |

3.2३.२

सोत्तरायां निपतिता विजये मयि चैव ह ॥ (३।२)

sottarāyāṃ nipatitā vijaye mayi caiva ha ||

4.1४.१

सेयं ज्वलन्ती हृदये मयि तिष्ठति केशव । (४।१)

seyaṃ jvalantī hṛdaye mayi tiṣṭhati keśava |

4.2४.२

यन्न पश्यामि दुर्धर्ष मम पुत्रसुतं विभो ॥ (४।२)

yanna paśyāmi durdharṣa mama putrasutaṃ vibho ||

5.1५.१

किं नु वक्ष्यति धर्मात्मा धर्मराजो युधिष्ठिरः । (५।१)

kiṃ nu vakṣyati dharmātmā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

5.2५.२

भीमसेनार्जुनौ चापि माद्रवत्याः सुतौ च तौ ॥ (५।२)

bhīmasenārjunau cāpi mādravatyāḥ sutau ca tau ||

6.1६.१

श्रुत्वाभिमन्योस्तनयं जातं च मृतम् एव च । (६।१)

śrutvābhimanyostanayaṃ jātaṃ ca mṛtam eva ca |

6.2६.२

मुषिता इव वार्ष्णेय द्रोणपुत्रेण पाण्डवाः ॥ (६।२)

muṣitā iva vārṣṇeya droṇaputreṇa pāṇḍavāḥ ||

7.1७.१

अभिमन्युः प्रियः कृष्ण पितॄणां नात्र संशयः । (७।१)

abhimanyuḥ priyaḥ kṛṣṇa pitṝṇāṃ nātra saṃśayaḥ |

7.2७.२

ते श्रुत्वा किं नु वक्ष्यन्ति द्रोणपुत्रास्त्रनिर्जिताः ॥ (७।२)

te śrutvā kiṃ nu vakṣyanti droṇaputrāstranirjitāḥ ||

8.1८.१

भवितातः परं दुःखं किं नु मन्ये जनार्दन । (८।१)

bhavitātaḥ paraṃ duḥkhaṃ kiṃ nu manye janārdana |

8.2८.२

अभिमन्योः सुतात् कृष्ण मृताज्जाताद् अरिंदम ॥ (८।२)

abhimanyoḥ sutāt kṛṣṇa mṛtājjātād ariṃdama ||

9.1९.१

साहं प्रसादये कृष्ण त्वाम् अद्य शिरसा नता । (९।१)

sāhaṃ prasādaye kṛṣṇa tvām adya śirasā natā |

9.2९.२

पृथेयं द्रौपदी चैव ताः पश्य पुरुषोत्तम ॥ (९।२)

pṛtheyaṃ draupadī caiva tāḥ paśya puruṣottama ||

10.1१०.१

यदा द्रोणसुतो गर्भान् पाण्डूनां हन्ति माधव । (१०।१)

yadā droṇasuto garbhān pāṇḍūnāṃ hanti mādhava |

10.2१०.२

तदा किल त्वया द्रौणिः क्रुद्धेनोक्तो ऽरिमर्दन ॥ (१०।२)

tadā kila tvayā drauṇiḥ kruddhenokto 'rimardana ||

11.1११.१

अकामं त्वा करिष्यामि ब्रह्मबन्धो नराधम । (११।१)

akāmaṃ tvā kariṣyāmi brahmabandho narādhama |

11.2११.२

अहं संजीवयिष्यामि किरीटितनयात्मजम् ॥ (११।२)

ahaṃ saṃjīvayiṣyāmi kirīṭitanayātmajam ||

12.1१२.१

इत्येतद् वचनं श्रुत्वा जानमाना बलं तव । (१२।१)

ityetad vacanaṃ śrutvā jānamānā balaṃ tava |

12.2१२.२

प्रसादये त्वा दुर्धर्ष जीवताम् अभिमन्युजः ॥ (१२।२)

prasādaye tvā durdharṣa jīvatām abhimanyujaḥ ||

13.1१३.१

यद्येवं त्वं प्रतिश्रुत्य न करोषि वचः शुभम् । (१३।१)

yadyevaṃ tvaṃ pratiśrutya na karoṣi vacaḥ śubham |

13.2१३.२

सफलं वृष्णिशार्दूल मृतां माम् उपधारय ॥ (१३।२)

saphalaṃ vṛṣṇiśārdūla mṛtāṃ mām upadhāraya ||

14.1१४.१

अभिमन्योः सुतो वीर न संजीवति यद्ययम् । (१४।१)

abhimanyoḥ suto vīra na saṃjīvati yadyayam |

14.2१४.२

जीवति त्वयि दुर्धर्ष किं करिष्याम्यहं त्वया ॥ (१४।२)

jīvati tvayi durdharṣa kiṃ kariṣyāmyahaṃ tvayā ||

15.1१५.१

संजीवयैनं दुर्धर्ष मृतं त्वम् अभिमन्युजम् । (१५।१)

saṃjīvayainaṃ durdharṣa mṛtaṃ tvam abhimanyujam |

15.2१५.२

सदृशाक्षसुतं वीर सस्यं वर्षन्न् इवाम्बुदः ॥ (१५।२)

sadṛśākṣasutaṃ vīra sasyaṃ varṣann ivāmbudaḥ ||

16.1१६.१

त्वं हि केशव धर्मात्मा सत्यवान् सत्यविक्रमः । (१६।१)

tvaṃ hi keśava dharmātmā satyavān satyavikramaḥ |

16.2१६.२

स तां वाचम् ऋतां कर्तुम् अर्हसि त्वम् अरिंदम ॥ (१६।२)

sa tāṃ vācam ṛtāṃ kartum arhasi tvam ariṃdama ||

17.1१७.१

इच्छन्न् अपि हि लोकांस्त्रीञ् जीवयेथा मृतान् इमान् । (१७।१)

icchann api hi lokāṃstrīñ jīvayethā mṛtān imān |

17.2१७.२

किं पुनर् दयितं जातं स्वस्रीयस्यात्मजं मृतम् ॥ (१७।२)

kiṃ punar dayitaṃ jātaṃ svasrīyasyātmajaṃ mṛtam ||

18.1१८.१

प्रभावज्ञास्मि ते कृष्ण तस्माद् एतद् ब्रवीमि ते । (१८।१)

prabhāvajñāsmi te kṛṣṇa tasmād etad bravīmi te |

18.2१८.२

कुरुष्व पाण्डुपुत्राणाम् इमं परम् अनुग्रहम् ॥ (१८।२)

kuruṣva pāṇḍuputrāṇām imaṃ param anugraham ||

19.1१९.१

स्वसेति वा महाबाहो हतपुत्रेति वा पुनः । (१९।१)

svaseti vā mahābāho hataputreti vā punaḥ |

19.2१९.२

प्रपन्ना माम् इयं वेति दयां कर्तुम् इहार्हसि ॥ (१९।२)

prapannā mām iyaṃ veti dayāṃ kartum ihārhasi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 66

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit