MBh, 5, 105
Select a line for its word-by-word analysis.
कुतः पुष्टानि मित्राणि कुतो ऽर्थाः संचयः कुतः । (३।१)
kutaḥ puṣṭāni mitrāṇi kuto 'rthāḥ saṃcayaḥ kutaḥ |
हयानां चन्द्रशुभ्राणां शतान्यष्टौ कुतो मम ॥ (३।२)
hayānāṃ candraśubhrāṇāṃ śatānyaṣṭau kuto mama ||
कुतो मे भोजनश्रद्धा सुखश्रद्धा कुतश्च मे । (४।१)
kuto me bhojanaśraddhā sukhaśraddhā kutaśca me |
श्रद्धा मे जीवितस्यापि छिन्ना किं जीवितेन मे ॥ (४।२)
śraddhā me jīvitasyāpi chinnā kiṃ jīvitena me ||
अहं पारं समुद्रस्य पृथिव्या वा परं परात् । (५।१)
ahaṃ pāraṃ samudrasya pṛthivyā vā paraṃ parāt |
गत्वात्मानं विमुञ्चामि किं फलं जीवितेन मे ॥ (५।२)
gatvātmānaṃ vimuñcāmi kiṃ phalaṃ jīvitena me ||
अधनस्याकृतार्थस्य त्यक्तस्य विविधैः फलैः । (६।१)
adhanasyākṛtārthasya tyaktasya vividhaiḥ phalaiḥ |
सुहृदां हि धनं भुक्त्वा कृत्वा प्रणयम् ईप्सितम् । (७।१)
suhṛdāṃ hi dhanaṃ bhuktvā kṛtvā praṇayam īpsitam |
प्रतिश्रुत्य करिष्येति कर्तव्यं तद् अकुर्वतः । (८।१)
pratiśrutya kariṣyeti kartavyaṃ tad akurvataḥ |
कुतः कृतघ्नस्य यशः कुतः स्थानं कुतः सुखम् । (१०।१)
kutaḥ kṛtaghnasya yaśaḥ kutaḥ sthānaṃ kutaḥ sukham |
अश्रद्धेयः कृतघ्नो हि कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ (१०।२)
aśraddheyaḥ kṛtaghno hi kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ ||
न जीवत्यधनः पापः कुतः पापस्य तन्त्रणम् । (११।१)
na jīvatyadhanaḥ pāpaḥ kutaḥ pāpasya tantraṇam |
पापो ध्रुवम् अवाप्नोति विनाशं नाशयन् कृतम् ॥ (११।२)
pāpo dhruvam avāpnoti vināśaṃ nāśayan kṛtam ||
सो ऽहं पापः कृतघ्नश्च कृपणश्चानृतो ऽपि च । (१२।१)
so 'haṃ pāpaḥ kṛtaghnaśca kṛpaṇaścānṛto 'pi ca |
गुरोर् यः कृतकार्यः संस् तत् करोमि न भाषितम् । (१२।२)
guror yaḥ kṛtakāryaḥ saṃs tat karomi na bhāṣitam |
सो ऽहं प्राणान् विमोक्ष्यामि कृत्वा यत्नम् अनुत्तमम् ॥ (१२।३)
so 'haṃ prāṇān vimokṣyāmi kṛtvā yatnam anuttamam ||
अर्थना न मया काचित् कृतपूर्वा दिवौकसाम् । (१३।१)
arthanā na mayā kācit kṛtapūrvā divaukasām |
मानयन्ति च मां सर्वे त्रिदशा यज्ञसंस्तरे ॥ (१३।२)
mānayanti ca māṃ sarve tridaśā yajñasaṃstare ||
अहं तु विबुधश्रेष्ठं देवं त्रिभुवनेश्वरम् । (१४।१)
ahaṃ tu vibudhaśreṣṭhaṃ devaṃ tribhuvaneśvaram |
विष्णुं गच्छाम्यहं कृष्णं गतिं गतिमतां वरम् ॥ (१४।२)
viṣṇuṃ gacchāmyahaṃ kṛṣṇaṃ gatiṃ gatimatāṃ varam ||
भोगा यस्मात् प्रतिष्ठन्ते व्याप्य सर्वान् सुरासुरान् । (१५।१)
bhogā yasmāt pratiṣṭhante vyāpya sarvān surāsurān |
प्रयतो द्रष्टुम् इच्छामि महायोगिनम् अव्ययम् ॥ (१५।२)
prayato draṣṭum icchāmi mahāyoginam avyayam ||
दर्शयामास तं प्राह संहृष्टः प्रियकाम्यया ॥ (१६।२)
darśayāmāsa taṃ prāha saṃhṛṣṭaḥ priyakāmyayā ||
सुहृद् भवान्मम मतः सुहृदां च मतः सुहृत् । (१७।१)
suhṛd bhavānmama mataḥ suhṛdāṃ ca mataḥ suhṛt |
पूर्वम् उक्तस्त्वदर्थं च कृतः कामश्च तेन मे ॥ (१८।२)
pūrvam uktastvadarthaṃ ca kṛtaḥ kāmaśca tena me ||
स भवान् एतु गच्छाव नयिष्ये त्वां यथासुखम् । (१९।१)
sa bhavān etu gacchāva nayiṣye tvāṃ yathāsukham |
देशं पारं पृथिव्या वा गच्छ गालव माचिरम् ॥ (१९।२)
deśaṃ pāraṃ pṛthivyā vā gaccha gālava māciram ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.