महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 105

769 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

एवम् उक्तस्तदा तेन विश्वामित्रेण धीमता । (१।२)

evam uktastadā tena viśvāmitreṇa dhīmatā |

1.3१.३

नास्ते न शेते नाहारं कुरुते गालवस्तदा ॥ (१।३)

nāste na śete nāhāraṃ kurute gālavastadā ||

2.1२.१

त्वगस्थिभूतो हरिणश्चिन्ताशोकपरायणः । (२।१)

tvagasthibhūto hariṇaścintāśokaparāyaṇaḥ |

2.2२.२

शोचमानो ऽतिमात्रं स दह्यमानश्च मन्युना ॥ (२।२)

śocamāno 'timātraṃ sa dahyamānaśca manyunā ||

3.1३.१

कुतः पुष्टानि मित्राणि कुतो ऽर्थाः संचयः कुतः । (३।१)

kutaḥ puṣṭāni mitrāṇi kuto 'rthāḥ saṃcayaḥ kutaḥ |

3.2३.२

हयानां चन्द्रशुभ्राणां शतान्यष्टौ कुतो मम ॥ (३।२)

hayānāṃ candraśubhrāṇāṃ śatānyaṣṭau kuto mama ||

4.1४.१

कुतो मे भोजनश्रद्धा सुखश्रद्धा कुतश्च मे । (४।१)

kuto me bhojanaśraddhā sukhaśraddhā kutaśca me |

4.2४.२

श्रद्धा मे जीवितस्यापि छिन्ना किं जीवितेन मे ॥ (४।२)

śraddhā me jīvitasyāpi chinnā kiṃ jīvitena me ||

5.1५.१

अहं पारं समुद्रस्य पृथिव्या वा परं परात् । (५।१)

ahaṃ pāraṃ samudrasya pṛthivyā vā paraṃ parāt |

5.2५.२

गत्वात्मानं विमुञ्चामि किं फलं जीवितेन मे ॥ (५।२)

gatvātmānaṃ vimuñcāmi kiṃ phalaṃ jīvitena me ||

6.1६.१

अधनस्याकृतार्थस्य त्यक्तस्य विविधैः फलैः । (६।१)

adhanasyākṛtārthasya tyaktasya vividhaiḥ phalaiḥ |

6.2६.२

ऋणं धारयमाणस्य कुतः सुखम् अनीहया ॥ (६।२)

ṛṇaṃ dhārayamāṇasya kutaḥ sukham anīhayā ||

7.1७.१

सुहृदां हि धनं भुक्त्वा कृत्वा प्रणयम् ईप्सितम् । (७।१)

suhṛdāṃ hi dhanaṃ bhuktvā kṛtvā praṇayam īpsitam |

7.2७.२

प्रतिकर्तुम् अशक्तस्य जीवितान्मरणं वरम् ॥ (७।२)

pratikartum aśaktasya jīvitānmaraṇaṃ varam ||

8.1८.१

प्रतिश्रुत्य करिष्येति कर्तव्यं तद् अकुर्वतः । (८।१)

pratiśrutya kariṣyeti kartavyaṃ tad akurvataḥ |

8.2८.२

मिथ्यावचनदग्धस्य इष्टापूर्तं प्रणश्यति ॥ (८।२)

mithyāvacanadagdhasya iṣṭāpūrtaṃ praṇaśyati ||

9.1९.१

न रूपम् अनृतस्यास्ति नानृतस्यास्ति संततिः । (९।१)

na rūpam anṛtasyāsti nānṛtasyāsti saṃtatiḥ |

9.2९.२

नानृतस्याधिपत्यं च कुत एव गतिः शुभा ॥ (९।२)

nānṛtasyādhipatyaṃ ca kuta eva gatiḥ śubhā ||

10.1१०.१

कुतः कृतघ्नस्य यशः कुतः स्थानं कुतः सुखम् । (१०।१)

kutaḥ kṛtaghnasya yaśaḥ kutaḥ sthānaṃ kutaḥ sukham |

10.2१०.२

अश्रद्धेयः कृतघ्नो हि कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ (१०।२)

aśraddheyaḥ kṛtaghno hi kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ ||

11.1११.१

न जीवत्यधनः पापः कुतः पापस्य तन्त्रणम् । (११।१)

na jīvatyadhanaḥ pāpaḥ kutaḥ pāpasya tantraṇam |

11.2११.२

पापो ध्रुवम् अवाप्नोति विनाशं नाशयन् कृतम् ॥ (११।२)

pāpo dhruvam avāpnoti vināśaṃ nāśayan kṛtam ||

12.1१२.१

सो ऽहं पापः कृतघ्नश्च कृपणश्चानृतो ऽपि च । (१२।१)

so 'haṃ pāpaḥ kṛtaghnaśca kṛpaṇaścānṛto 'pi ca |

12.2१२.२

गुरोर् यः कृतकार्यः संस् तत् करोमि न भाषितम् । (१२।२)

guror yaḥ kṛtakāryaḥ saṃs tat karomi na bhāṣitam |

12.3१२.३

सो ऽहं प्राणान् विमोक्ष्यामि कृत्वा यत्नम् अनुत्तमम् ॥ (१२।३)

so 'haṃ prāṇān vimokṣyāmi kṛtvā yatnam anuttamam ||

13.1१३.१

अर्थना न मया काचित् कृतपूर्वा दिवौकसाम् । (१३।१)

arthanā na mayā kācit kṛtapūrvā divaukasām |

13.2१३.२

मानयन्ति च मां सर्वे त्रिदशा यज्ञसंस्तरे ॥ (१३।२)

mānayanti ca māṃ sarve tridaśā yajñasaṃstare ||

14.1१४.१

अहं तु विबुधश्रेष्ठं देवं त्रिभुवनेश्वरम् । (१४।१)

ahaṃ tu vibudhaśreṣṭhaṃ devaṃ tribhuvaneśvaram |

14.2१४.२

विष्णुं गच्छाम्यहं कृष्णं गतिं गतिमतां वरम् ॥ (१४।२)

viṣṇuṃ gacchāmyahaṃ kṛṣṇaṃ gatiṃ gatimatāṃ varam ||

15.1१५.१

भोगा यस्मात् प्रतिष्ठन्ते व्याप्य सर्वान् सुरासुरान् । (१५।१)

bhogā yasmāt pratiṣṭhante vyāpya sarvān surāsurān |

15.2१५.२

प्रयतो द्रष्टुम् इच्छामि महायोगिनम् अव्ययम् ॥ (१५।२)

prayato draṣṭum icchāmi mahāyoginam avyayam ||

16.1१६.१

एवम् उक्ते सखा तस्य गरुडो विनतात्मजः । (१६।१)

evam ukte sakhā tasya garuḍo vinatātmajaḥ |

16.2१६.२

दर्शयामास तं प्राह संहृष्टः प्रियकाम्यया ॥ (१६।२)

darśayāmāsa taṃ prāha saṃhṛṣṭaḥ priyakāmyayā ||

17.1१७.१

सुहृद् भवान्मम मतः सुहृदां च मतः सुहृत् । (१७।१)

suhṛd bhavānmama mataḥ suhṛdāṃ ca mataḥ suhṛt |

17.2१७.२

ईप्सितेनाभिलाषेण योक्तव्यो विभवे सति ॥ (१७।२)

īpsitenābhilāṣeṇa yoktavyo vibhave sati ||

18.1१८.१

विभवश्चास्ति मे विप्र वासवावरजो द्विज । (१८।१)

vibhavaścāsti me vipra vāsavāvarajo dvija |

18.2१८.२

पूर्वम् उक्तस्त्वदर्थं च कृतः कामश्च तेन मे ॥ (१८।२)

pūrvam uktastvadarthaṃ ca kṛtaḥ kāmaśca tena me ||

19.1१९.१

स भवान् एतु गच्छाव नयिष्ये त्वां यथासुखम् । (१९।१)

sa bhavān etu gacchāva nayiṣye tvāṃ yathāsukham |

19.2१९.२

देशं पारं पृथिव्या वा गच्छ गालव माचिरम् ॥ (१९।२)

deśaṃ pāraṃ pṛthivyā vā gaccha gālava māciram ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 105

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit