बृहदश्व उवाच । (१।१)

तस्मिन्न् अन्तर्हिते नागे प्रययौ नैषधो नलः । (१।२)

ऋतुपर्णस्य नगरं प्राविशद् दशमे ऽहनि ॥ (१।३)

स राजानम् उपातिष्ठद् बाहुको ऽहम् इति ब्रुवन् । (२।१)

अश्वानां वाहने युक्तः पृथिव्यां नास्ति मत्समः ॥ (२।२)

अर्थकृच्छ्रेषु चैवाहं प्रष्टव्यो नैपुणेषु च । (३।१)

अन्नसंस्कारम् अपि च जानाम्यन्यैर् विशेषतः ॥ (३।२)

यानि शिल्पानि लोके ऽस्मिन् यच्चाप्यन्यत् सुदुष्करम् । (४।१)

सर्वं यतिष्ये तत् कर्तुम् ऋतुपर्ण भरस्व माम् ॥ (४।२)

ऋतुपर्ण उवाच । (५।१)

वस बाहुक भद्रं ते सर्वम् एतत् करिष्यसि । (५।२)

शीघ्रयाने सदा बुद्धिर् धीयते मे विशेषतः ॥ (५।३)

स त्वम् आतिष्ठ योगं तं येन शीघ्रा हया मम । (६।१)

भवेयुर् अश्वाध्यक्षो ऽसि वेतनं ते शतं शताः ॥ (६।२)

त्वाम् उपस्थास्यतश्चेमौ नित्यं वार्ष्णेयजीवलौ । (७।१)

एताभ्यां रंस्यसे सार्धं वस वै मयि बाहुक ॥ (७।२)

बृहदश्व उवाच । (८।१)

एवम् उक्तो नलस् तेन न्यवसत् तत्र पूजितः । (८।२)

ऋतुपर्णस्य नगरे सहवार्ष्णेयजीवलः ॥ (८।३)

स तत्र निवसन् राजा वैदर्भीम् अनुचिन्तयन् । (९।१)

सायं सायं सदा चेमं श्लोकम् एकं जगाद ह ॥ (९।२)

क्व नु सा क्षुत्पिपासार्ता श्रान्ता शेते तपस्विनी । (१०।१)

स्मरन्ती तस्य मन्दस्य कं वा साद्योपतिष्ठति ॥ (१०।२)

एवं ब्रुवन्तं राजानं निशायां जीवलो ऽब्रवीत् । (११।१)

काम् एनां शोचसे नित्यं श्रोतुम् इच्छामि बाहुक ॥ (११।२)

तम् उवाच नलो राजा मन्दप्रज्ञस्य कस्यचित् । (१२।१)

आसीद् बहुमता नारी तस्या दृढतरं च सः ॥ (१२।२)

स वै केनचिद् अर्थेन तया मन्दो व्ययुज्यत । (१३।१)

विप्रयुक्तश् च मन्दात्मा भ्रमत्य् असुखपीडितः ॥ (१३।२)

दह्यमानः स शोकेन दिवारात्रम् अतन्द्रितः । (१४।१)

निशाकाले स्मरंस् तस्याः श्लोकम् एकं स्म गायति ॥ (१४।२)

स वै भ्रमन् महीं सर्वां क्वचिद् आसाद्य किंचन । (१५।१)

वसत्यनर्हस् तद्दुःखं भूय एवानुसंस्मरन् ॥ (१५।२)

सा तु तं पुरुषं नारी कृच्छ्रे ऽप्यनुगता वने । (१६।१)

त्यक्ता तेनाल्पपुण्येन दुष्करं यदि जीवति ॥ (१६।२)

एका बालानभिज्ञा च मार्गाणाम् अतथोचिता । (१७।१)

क्षुत्पिपासापरीता च दुष्करं यदि जीवति ॥ (१७।२)

श्वापदाचरिते नित्यं वने महति दारुणे । (१८।१)

त्यक्ता तेनाल्पपुण्येन मन्दप्रज्ञेन मारिष ॥ (१८।२)

इत्येवं नैषधो राजा दमयन्तीम् अनुस्मरन् । (१९।१)

अज्ञातवासम् अवसद् राज्ञस् तस्य निवेशने ॥ (१९।२)