वैशम्पायन उवाच । (१।१)

ततो घोरतरः शब्दो वने समभवत् तदा । (१।२)

भीमसेनार्जुनौ दृष्ट्वा क्षत्रियाणाम् अमर्षिणाम् ॥ (१।३)

तेषां ध्वजाग्राण्यभिवीक्ष्य राजा स्वयं दुरात्मा कुरुपुंगवानाम् । (२।१)

जयद्रथो याज्ञसेनीम् उवाच रथे स्थितां भानुमतीं हतौजाः ॥ (२।२)

आयान्तीमे पञ्च रथा महान्तो मन्ये च कृष्णे पतयस् तवैते । (३।१)

सा जानती ख्यापय नः सुकेशि परं परं पाण्डवानां रथस्थम् ॥ (३।२)

द्रौपद्युवाच । (४।१)

किं ते ज्ञातैर् मूढ महाधनुर्धरैर् अनायुष्यं कर्म कृत्वातिघोरम् । (४।२)

एते वीराः पतयो मे समेता न वः शेषः कश्चिद् इहास्ति युद्धे ॥ (४।३)

आख्यातव्यं त्वेव सर्वं मुमूर्षोर् मया तुभ्यं पृष्टया धर्म एषः । (५।१)

न मे व्यथा विद्यते त्वद्भयं वा संपश्यन्त्याः सानुजं धर्मराजम् ॥ (५।२)

यस्य ध्वजाग्रे नदतो मृदङ्गौ नन्दोपनन्दौ मधुरौ युक्तरूपौ । (६।१)

एतं स्वधर्मार्थविनिश्चयज्ञं सदा जनाः कृत्यवन्तो ऽनुयान्ति ॥ (६।२)

य एष जाम्बूनदशुद्धगौरः प्रचण्डघोणस् तनुर् आयताक्षः । (७।१)

एतं कुरुश्रेष्ठतमं वदन्ति युधिष्ठिरं धर्मसुतं पतिं मे ॥ (७।२)

अप्येष शत्रोः शरणागतस्य दद्यात् प्राणान् धर्मचारी नृवीरः । (८।१)

परैह्येनं मूढ जवेन भूतये त्वम् आत्मनः प्राञ्जलिर् न्यस्तशस्त्रः ॥ (८।२)

अथाप्येनं पश्यसि यं रथस्थं महाभुजं शालम् इव प्रवृद्धम् । (९।१)

संदष्टोष्ठं भ्रुकुटीसंहतभ्रुवं वृकोदरो नाम पतिर् ममैषः ॥ (९।२)

आजानेया बलिनः साधु दान्ता महाबलाः शूरम् उदावहन्ति । (१०।१)

एतस्य कर्माण्यतिमानुषाणि भीमेति शब्दो ऽस्य गतः पृथिव्याम् ॥ (१०।२)

नास्यापराद्धाः शेषम् इहाप्नुवन्ति नाप्यस्य वैरं विस्मरते कदाचित् । (११।१)

वैरस्यान्तं संविधायोपयाति पश्चाच्छान्तिं न च गच्छत्यतीव ॥ (११।२)

मृदुर् वदान्यो धृतिमान् यशस्वी जितेन्द्रियो वृद्धसेवी नृवीरः । (१२।१)

भ्राता च शिष्यश्च युधिष्ठिरस्य धनंजयो नाम पतिर् ममैषः ॥ (१२।२)

यो वै न कामान् न भयान् न लोभात् त्यजेद् धर्मं न नृशंसं च कुर्यात् । (१३।१)

स एष वैश्वानरतुल्यतेजाः कुन्तीसुतः शत्रुसहः प्रमाथी ॥ (१३।२)

यः सर्वधर्मार्थविनिश्चयज्ञो भयार्तानां भयहर्ता मनीषी । (१४।१)

यस्योत्तमं रूपम् आहुः पृथिव्यां यं पाण्डवाः परिरक्षन्ति सर्वे ॥ (१४।२)

प्राणैर् गरीयांसम् अनुव्रतं वै स एष वीरो नकुलः पतिर् मे । (१५।१)

यः खड्गयोधी लघुचित्रहस्तो महांश्च धीमान् सहदेवो ऽद्वितीयः ॥ (१५।२)

यस्याद्य कर्म द्रक्ष्यसे मूढसत्त्व शतक्रतोर् वा दैत्यसेनासु संख्ये । (१६।१)

शूरः कृतास्त्रो मतिमान् मनीषी प्रियंकरो धर्मसुतस्य राज्ञः ॥ (१६।२)

य एष चन्द्रार्कसमानतेजा जघन्यजः पाण्डवानां प्रियश् च । (१७।१)

बुद्ध्या समो यस्य नरो न विद्यते वक्ता तथा सत्सु विनिश्चयज्ञः ॥ (१७।२)

स एष शूरो नित्यम् अमर्षणश् च धीमान् प्राज्ञः सहदेवः पतिर् मे । (१८।१)

त्यजेत् प्राणान् प्रविशेद्धव्यवाहं न त्वेवैष व्याहरेद् धर्मबाह्यम् । (१८।२)

सदा मनस्वी क्षत्रधर्मे निविष्टः कुन्त्याः प्राणैर् इष्टतमो नृवीरः ॥ (१८।३)

विशीर्यन्तीं नावम् इवार्णवान्ते रत्नाभिपूर्णां मकरस्य पृष्ठे । (१९।१)

सेनां तवेमां हतसर्वयोधां विक्षोभितां द्रक्ष्यसि पाण्डुपुत्रैः ॥ (१९।२)

इत्येते वै कथिताः पाण्डुपुत्रा यांस्त्वं मोहाद् अवमन्य प्रवृत्तः । (२०।१)

यद्येतैस् त्वं मुच्यसे ऽरिष्टदेहः पुनर्जन्म प्राप्स्यसे जीव एव ॥ (२०।२)

वैशम्पायन उवाच । (२१।१)

ततः पार्थाः पञ्च पञ्चेन्द्रकल्पास् त्यक्त्वा त्रस्तान् प्राञ्जलींस्तान् पदातीन् । (२१।२)

रथानीकं शरवर्षान्धकारं चक्रुः क्रुद्धाः सर्वतः संनिगृह्य ॥ (२१।३)