महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 129

1457 of 1995 · 32 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

क्षीणस्य दीर्घसूत्रस्य सानुक्रोशस्य बन्धुषु । (१।२)

kṣīṇasya dīrghasūtrasya sānukrośasya bandhuṣu |

1.3१.३

विरक्तपौरराष्ट्रस्य निर्द्रव्यनिचयस्य च ॥ (१।३)

viraktapaurarāṣṭrasya nirdravyanicayasya ca ||

2.1२.१

परिशङ्कितमुख्यस्य स्रुतमन्त्रस्य भारत । (२।१)

pariśaṅkitamukhyasya srutamantrasya bhārata |

2.2२.२

असंभावितमित्रस्य भिन्नामात्यस्य सर्वशः ॥ (२।२)

asaṃbhāvitamitrasya bhinnāmātyasya sarvaśaḥ ||

3.1३.१

परचक्राभियातस्य दुर्बलस्य बलीयसा । (३।१)

paracakrābhiyātasya durbalasya balīyasā |

3.2३.२

आपन्नचेतसो ब्रूहि किं कार्यम् अवशिष्यते ॥ (३।२)

āpannacetaso brūhi kiṃ kāryam avaśiṣyate ||

4.1४.१

भीष्म उवाच । (४।१)

bhīṣma uvāca

4.2४.२

बाह्यश्चेद् विजिगीषुः स्याद् धर्मार्थकुशलः शुचिः । (४।२)

bāhyaśced vijigīṣuḥ syād dharmārthakuśalaḥ śuciḥ |

4.3४.३

जवेन संधिं कुर्वीत पूर्वान् पूर्वान् विमोक्षयन् ॥ (४।३)

javena saṃdhiṃ kurvīta pūrvān pūrvān vimokṣayan ||

5.1५.१

अधर्मविजिगीषुश्चेद् बलवान् पापनिश्चयः । (५।१)

adharmavijigīṣuśced balavān pāpaniścayaḥ |

5.2५.२

आत्मनः संनिरोधेन संधिं तेनाभियोजयेत् ॥ (५।२)

ātmanaḥ saṃnirodhena saṃdhiṃ tenābhiyojayet ||

6.1६.१

अपास्य राजधानीं वा तरेद् अन्येन वापदम् । (६।१)

apāsya rājadhānīṃ vā tared anyena vāpadam |

6.2६.२

तद्भावभावे द्रव्याणि जीवन् पुनर् उपार्जयेत् ॥ (६।२)

tadbhāvabhāve dravyāṇi jīvan punar upārjayet ||

7.1७.१

यास्तु स्युः केवलत्यागाच्छक्यास्तरितुम् आपदः । (७।१)

yāstu syuḥ kevalatyāgācchakyāstaritum āpadaḥ |

7.2७.२

कस्तत्राधिकम् आत्मानं संत्यजेद् अर्थधर्मवित् ॥ (७।२)

kastatrādhikam ātmānaṃ saṃtyajed arthadharmavit ||

8.1८.१

अवरोधाज्जुगुप्सेत का सपत्नधने दया । (८।१)

avarodhājjugupseta kā sapatnadhane dayā |

8.2८.२

न त्वेवात्मा प्रदातव्यः शक्ये सति कथंचन ॥ (८।२)

na tvevātmā pradātavyaḥ śakye sati kathaṃcana ||

9.1९.१

युधिष्ठिर उवाच । (९।१)

yudhiṣṭhira uvāca

9.2९.२

आभ्यन्तरे प्रकुपिते बाह्ये चोपनिपीडिते । (९।२)

ābhyantare prakupite bāhye copanipīḍite |

9.3९.३

क्षीणे कोशे स्रुते मन्त्रे किं कार्यम् अवशिष्यते ॥ (९।३)

kṣīṇe kośe srute mantre kiṃ kāryam avaśiṣyate ||

10.1१०.१

भीष्म उवाच । (१०।१)

bhīṣma uvāca

10.2१०.२

क्षिप्रं वा संधिकामः स्यात् क्षिप्रं वा तीक्ष्णविक्रमः । (१०।२)

kṣipraṃ vā saṃdhikāmaḥ syāt kṣipraṃ vā tīkṣṇavikramaḥ |

10.3१०.३

पदापनयनं क्षिप्रम् एतावत् सांपरायिकम् ॥ (१०।३)

padāpanayanaṃ kṣipram etāvat sāṃparāyikam ||

11.1११.१

अनुरक्तेन पुष्टेन हृष्टेन जगतीपते । (११।१)

anuraktena puṣṭena hṛṣṭena jagatīpate |

11.2११.२

अल्पेनापि हि सैन्येन महीं जयति पार्थिवः ॥ (११।२)

alpenāpi hi sainyena mahīṃ jayati pārthivaḥ ||

12.1१२.१

हतो वा दिवम् आरोहेद् विजयी क्षितिम् आवसेत् । (१२।१)

hato vā divam ārohed vijayī kṣitim āvaset |

12.2१२.२

युद्धे तु संत्यजन् प्राणाञ् शक्रस्यैति सलोकताम् ॥ (१२।२)

yuddhe tu saṃtyajan prāṇāñ śakrasyaiti salokatām ||

13.1१३.१

सर्वलोकागमं कृत्वा मृदुत्वं गन्तुम् एव च । (१३।१)

sarvalokāgamaṃ kṛtvā mṛdutvaṃ gantum eva ca |

13.2१३.२

विश्वासाद् विनयं कुर्याद् व्यवस्येद् वाप्युपानहौ ॥ (१३।२)

viśvāsād vinayaṃ kuryād vyavasyed vāpyupānahau ||

14.1१४.१

अपक्रमितुम् इच्छेद् वा यथाकामं तु सान्त्वयेत् । (१४।१)

apakramitum icched vā yathākāmaṃ tu sāntvayet |

14.2१४.२

विलिङ्गमित्वा मित्रेण ततः स्वयम् उपक्रमेत् ॥ (१४।२)

viliṅgamitvā mitreṇa tataḥ svayam upakramet ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 129

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit