युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

पवित्राणां पवित्रं यच्छ्रेष्ठं लोके च यद् भवेत् । (१।२)

पावनं परमं चैव तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

गावो महार्थाः पुण्याश्च तारयन्ति च मानवान् । (२।२)

धारयन्ति प्रजाश्चेमाः पयसा हविषा तथा ॥ (२।३)

न हि पुण्यतमं किंचिद् गोभ्यो भरतसत्तम । (३।१)

एताः पवित्राः पुण्याश्च त्रिषु लोकेष्वनुत्तमाः ॥ (३।२)

देवानाम् उपरिष्टाच्च गावः प्रतिवसन्ति वै । (४।१)

दत्त्वा चैता नरपते यान्ति स्वर्गं मनीषिणः ॥ (४।२)

मान्धाता यौवनाश्वश्च ययातिर् नहुषस्तथा । (५।१)

गावो ददन्तः सततं सहस्रशतसंमिताः । (५।२)

गताः परमकं स्थानं देवैर् अपि सुदुर्लभम् ॥ (५।३)

अपि चात्र पुरावृत्तं कथयिष्यामि ते ऽनघ ॥ (६।१)

ऋषीणाम् उत्तमं धीमान् कृष्णद्वैपायनं शुकः । (७।१)

अभिवाद्याह्निकं कृत्वा शुचिः प्रयतमानसः । (७।२)

पितरं परिपप्रच्छ दृष्टलोकपरावरम् ॥ (७।३)

को यज्ञः सर्वयज्ञानां वरिष्ठ उपलक्ष्यते । (८।१)

किं च कृत्वा परं स्वर्गं प्राप्नुवन्ति मनीषिणः ॥ (८।२)

केन देवाः पवित्रेण स्वर्गम् अश्नन्ति वा विभो । (९।१)

किं च यज्ञस्य यज्ञत्वं क्व च यज्ञः प्रतिष्ठितः ॥ (९।२)

दानानाम् उत्तमं किं च किं च सत्रम् अतः परम् । (१०।१)

पवित्राणां पवित्रं च यत् तद् ब्रूहि ममानघ ॥ (१०।२)

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं व्यासः परमधर्मवित् । (११।१)

पुत्रायाकथयत् सर्वं तत्त्वेन भरतर्षभ ॥ (११।२)

व्यास उवाच । (१२।१)

गावः प्रतिष्ठा भूतानां तथा गावः परायणम् । (१२।२)

गावः पुण्याः पवित्राश्च पावनं धर्म एव च ॥ (१२।३)

पूर्वम् आसन्नशृङ्गा वै गाव इत्यनुशुश्रुमः । (१३।१)

शृङ्गार्थे समुपासन्त ताः किल प्रभुम् अव्ययम् ॥ (१३।२)

ततो ब्रह्मा तु गाः प्रायम् उपविष्टाः समीक्ष्य ह । (१४।१)

ईप्सितं प्रददौ ताभ्यो गोभ्यः प्रत्येकशः प्रभुः ॥ (१४।२)

तासां शृङ्गाण्यजायन्त यस्या यादृङ् मनोगतम् । (१५।१)

नानावर्णाः शृङ्गवन्त्यस्ता व्यरोचन्त पुत्रक ॥ (१५।२)

ब्रह्मणा वरदत्तास्ता हव्यकव्यप्रदाः शुभाः । (१६।१)

पुण्याः पवित्राः सुभगा दिव्यसंस्थानलक्षणाः । (१६।२)

गावस्तेजो महद् दिव्यं गवां दानं प्रशस्यते ॥ (१६।३)

ये चैताः सम्प्रयच्छन्ति साधवो वीतमत्सराः । (१७।१)

ते वै सुकृतिनः प्रोक्ताः सर्वदानप्रदाश्च ते । (१७।२)

गवां लोकं तथा पुण्यम् आप्नुवन्ति च ते ऽनघ ॥ (१७।३)

यत्र वृक्षा मधुफला दिव्यपुष्पफलोपगाः । (१८।१)

पुष्पाणि च सुगन्धीनि दिव्यानि द्विजसत्तम ॥ (१८।२)

सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका । (१९।१)

सर्वत्र सुखसंस्पर्शा निष्पङ्का नीरजा शुभा ॥ (१९।२)

रक्तोत्पलवनैश्चैव मणिदण्डैर् हिरण्मयैः । (२०।१)

तरुणादित्यसंकाशैर् भान्ति तत्र जलाशयाः ॥ (२०।२)

महार्हमणिपत्रैश्च काञ्चनप्रभकेसरैः । (२१।१)

नीलोत्पलविमिश्रैश्च सरोभिर् बहुपङ्कजैः ॥ (२१।२)

करवीरवनैः फुल्लैः सहस्रावर्तसंवृतैः । (२२।१)

संतानकवनैः फुल्लैर् वृक्षैश्च समलंकृताः ॥ (२२।२)

निर्मलाभिश्च मुक्ताभिर् मणिभिश्च महाधनैः । (२३।१)

उद्धूतपुलिनास्तत्र जातरूपैश्च निम्नगाः ॥ (२३।२)

सर्वरत्नमयैश्चित्रैर् अवगाढा नगोत्तमैः । (२४।१)

जातरूपमयैश्चान्यैर् हुताशनसमप्रभैः ॥ (२४।२)

सौवर्णगिरयस्तत्र मणिरत्नशिलोच्चयाः । (२५।१)

सर्वरत्नमयैर् भान्ति शृङ्गैश्चारुभिर् उच्छ्रितैः ॥ (२५।२)

नित्यपुष्पफलास्तत्र नगाः पत्ररथाकुलाः । (२६।१)

दिव्यगन्धरसैः पुष्पैः फलैश्च भरतर्षभ ॥ (२६।२)

रमन्ते पुण्यकर्माणस्तत्र नित्यं युधिष्ठिर । (२७।१)

सर्वकामसमृद्धार्था निःशोका गतमन्यवः ॥ (२७।२)

विमानेषु विचित्रेषु रमणीयेषु भारत । (२८।१)

मोदन्ते पुण्यकर्माणो विहरन्तो यशस्विनः ॥ (२८।२)

उपक्रीडन्ति तान् राजञ्शुभाश्चाप्सरसां गणाः । (२९।१)

एतांल्लोकान् अवाप्नोति गां दत्त्वा वै युधिष्ठिर ॥ (२९।२)

यासाम् अधिपतिः पूषा मारुतो बलवान् बली । (३०।१)

ऐश्वर्ये वरुणो राजा ता मां पान्तु युगंधराः ॥ (३०।२)

सुरूपा बहुरूपाश्च विश्वरूपाश्च मातरः । (३१।१)

प्राजापत्या इति ब्रह्मञ्जपेन्नित्यं यतव्रतः ॥ (३१।२)

गास्तु शुश्रूषते यश्च समन्वेति च सर्वशः । (३२।१)

तस्मै तुष्टाः प्रयच्छन्ति वरान् अपि सुदुर्लभान् ॥ (३२।२)

न द्रुह्येन्मनसा चापि गोषु ता हि सुखप्रदाः । (३३।१)

अर्चयेत सदा चैव नमस्कारैश्च पूजयेत् । (३३।२)

दान्तः प्रीतमना नित्यं गवां व्युष्टिं तथाश्नुते ॥ (३३।३)

येन देवाः पवित्रेण भुञ्जते लोकम् उत्तमम् । (३४।१)

यत् पवित्रं पवित्राणां तद् घृतं शिरसा वहेत् ॥ (३४।२)

घृतेन जुहुयाद् अग्निं घृतेन स्वस्ति वाचयेत् । (३५।१)

घृतं प्राशेद् घृतं दद्याद् गवां व्युष्टिं तथाश्नुते ॥ (३५।२)

त्र्यहम् उष्णं पिबेन्मूत्रं त्र्यहम् उष्णं पिबेत् पयः । (३६।१)

गवाम् उष्णं पयः पीत्वा त्र्यहम् उष्णं घृतं पिबेत् । (३६।२)

त्र्यहम् उष्णं घृतं पीत्वा वायुभक्षो भवेत् त्र्यहम् ॥ (३६।३)

निर्हृतैश्च यवैर् गोभिर् मासं प्रसृतयावकः । (३७।१)

ब्रह्महत्यासमं पापं सर्वम् एतेन शुध्यति ॥ (३७।२)

पराभवार्थं दैत्यानां देवैः शौचम् इदं कृतम् । (३८।१)

देवत्वम् अपि च प्राप्ताः संसिद्धाश्च महाबलाः ॥ (३८।२)

गावः पवित्राः पुण्याश्च पावनं परमं महत् । (३९।१)

ताश्च दत्त्वा द्विजातिभ्यो नरः स्वर्गम् उपाश्नुते ॥ (३९।२)

गवां मध्ये शुचिर् भूत्वा गोमतीं मनसा जपेत् । (४०।१)

पूताभिर् अद्भिर् आचम्य शुचिर् भवति निर्मलः ॥ (४०।२)

अग्निमध्ये गवां मध्ये ब्राह्मणानां च संसदि । (४१।१)

विद्यावेदव्रतस्नाता ब्राह्मणाः पुण्यकर्मिणः ॥ (४१।२)

अध्यापयेरञ्शिष्यान् वै गोमतीं यज्ञसंमिताम् । (४२।१)

त्रिरात्रोपोषितः श्रुत्वा गोमतीं लभते वरम् ॥ (४२।२)

पुत्रकामश्च लभते पुत्रं धनम् अथापि च । (४३।१)

पतिकामा च भर्तारं सर्वकामांश्च मानवः । (४३।२)

गावस्तुष्टाः प्रयच्छन्ति सेविता वै न संशयः ॥ (४३।३)

एवम् एता महाभागा यज्ञियाः सर्वकामदाः । (४४।१)

रोहिण्य इति जानीहि नैताभ्यो विद्यते परम् ॥ (४४।२)

इत्युक्तः स महातेजाः शुकः पित्रा महात्मना । (४५।१)

पूजयामास गा नित्यं तस्मात् त्वम् अपि पूजय ॥ (४५।२)