बृहदश्व उवाच । (१।१)

आसीद् राजा नलो नाम वीरसेनसुतो बली । (१।२)

उपपन्नो गुणैर् इष्टै रूपवान् अश्वकोविदः ॥ (१।३)

अतिष्ठन् मनुजेन्द्राणां मूर्ध्नि देवपतिर् यथा । (२।१)

उपर्य् उपरि सर्वेषाम् आदित्य इव तेजसा ॥ (२।२)

ब्रह्मण्यो वेदविच् छूरो निषधेषु महीपतिः । (३।१)

अक्षप्रियः सत्यवादी महान् अक्षौहिणीपतिः ॥ (३।२)

ईप्सितो वरनारीणाम् उदारः संयतेन्द्रियः । (४।१)

रक्षिता धन्विनां श्रेष्ठः साक्षाद् इव मनुः स्वयम् ॥ (४।२)

तथैवासीद् विदर्भेषु भीमो भीमपराक्रमः । (५।१)

शूरः सर्वगुणैर् युक्तः प्रजाकामः स चाप्रजः ॥ (५।२)

स प्रजार्थे परं यत्नम् अकरोत् सुसमाहितः । (६।१)

तम् अभ्यगच्छद् ब्रह्मर्षिर् दमनो नाम भारत ॥ (६।२)

तं स भीमः प्रजाकामस् तोषयामास धर्मवित् । (७।१)

महिष्या सह राजेन्द्र सत्कारेण सुवर्चसम् ॥ (७।२)

तस्मै प्रसन्नो दमनः सभार्याय वरं ददौ । (८।१)

कन्यारत्नं कुमारांश् च त्रीन् उदारान् महायशाः ॥ (८।२)

दमयन्तीं दमं दान्तं दमनं च सुवर्चसम् । (९।१)

उपपन्नान् गुणैः सर्वैर् भीमान् भीमपराक्रमान् ॥ (९।२)

दमयन्ती तु रूपेण तेजसा यशसा श्रिया । (१०।१)

सौभाग्येन च लोकेषु यशः प्राप सुमध्यमा ॥ (१०।२)

अथ तां वयसि प्राप्ते दासीनां समलंकृताम् । (११।१)

शतं सखीनां च तथा पर्युपास्ते शचीम् इव ॥ (११।२)

तत्र स्म भ्राजते भैमी सर्वाभरणभूषिता । (१२।१)

सखीमध्ये ऽनवद्याङ्गी विद्युत् सौदामनी यथा । (१२।२)

अतीव रूपसम्पन्ना श्रीर् इवायतलोचना ॥ (१२।३)

न देवेषु न यक्षेषु तादृग् रूपवती क्वचित् । (१३।१)

मानुषेष्व् अपि चान्येषु दृष्टपूर्वा न च श्रुता । (१३।२)

चित्तप्रमाथिनी बाला देवानाम् अपि सुन्दरी ॥ (१३।३)

नलश् च नरशार्दूलो रूपेणाप्रतिमो भुवि । (१४।१)

कन्दर्प इव रूपेण मूर्तिमान् अभवत् स्वयम् ॥ (१४।२)

तस्याः समीपे तु नलं प्रशशंसुः कुतूहलात् । (१५।१)

नैषधस्य समीपे तु दमयन्तीं पुनः पुनः ॥ (१५।२)

तयोर् अदृष्टकामो ऽभूच् छृण्वतोः सततं गुणान् । (१६।१)

अन्योन्यं प्रति कौन्तेय स व्यवर्धत हृच्छयः ॥ (१६।२)

अशक्नुवन् नलः कामं तदा धारयितुं हृदा । (१७।१)

अन्तःपुरसमीपस्थे वन आस्ते रहोगतः ॥ (१७।२)

स ददर्श तदा हंसाञ् जातरूपपरिच्छदान् । (१८।१)

वने विचरतां तेषाम् एकं जग्राह पक्षिणम् ॥ (१८।२)

ततो ऽन्तरिक्षगो वाचं व्याजहार तदा नलम् । (१९।१)

न हन्तव्यो ऽस्मि ते राजन् करिष्यामि हि ते प्रियम् ॥ (१९।२)

दमयन्तीसकाशे त्वां कथयिष्यामि नैषध । (२०।१)

यथा त्वदन्यं पुरुषं न सा मंस्यति कर्हिचित् ॥ (२०।२)

एवम् उक्तस् ततो हंसम् उत्ससर्ज महीपतिः । (२१।१)

ते तु हंसाः समुत्पत्य विदर्भान् अगमंस् ततः ॥ (२१।२)

विदर्भनगरीं गत्वा दमयन्त्यास् तदान्तिके । (२२।१)

निपेतुस् ते गरुत्मन्तः सा ददर्शाथ तान् खगान् ॥ (२२।२)

सा तान् अद्भुतरूपान् वै दृष्ट्वा सखीगणावृता । (२३।१)

हृष्टा ग्रहीतुं खगमांस् त्वरमाणोपचक्रमे ॥ (२३।२)

अथ हंसा विससृपुः सर्वतः प्रमदावने । (२४।१)

एकैकशस् ततः कन्यास् तान् हंसान् समुपाद्रवन् ॥ (२४।२)

दमयन्ती तु यं हंसं समुपाधावद् अन्तिके । (२५।१)

स मानुषीं गिरं कृत्वा दमयन्तीम् अथाब्रवीत् ॥ (२५।२)

दमयन्ति नलो नाम निषधेषु महीपतिः । (२६।१)

अश्विनोः सदृशो रूपे न समास् तस्य मानुषाः ॥ (२६।२)

तस्य वै यदि भार्या त्वं भवेथा वरवर्णिनि । (२७।१)

सफलं ते भवेज् जन्म रूपं चेदं सुमध्यमे ॥ (२७।२)

वयं हि देवगन्धर्वमनुष्योरगराक्षसान् । (२८।१)

दृष्टवन्तो न चास्माभिर् दृष्टपूर्वस् तथाविधः ॥ (२८।२)

त्वं चापि रत्नं नारीणां नरेषु च नलो वरः । (२९।१)

विशिष्टाया विशिष्टेन संगमो गुणवान् भवेत् ॥ (२९।२)

एवम् उक्ता तु हंसेन दमयन्ती विशां पते । (३०।१)

अब्रवीत् तत्र तं हंसं तम् अप्य् एवं नलं वद ॥ (३०।२)

तथेत्य् उक्त्वाण्डजः कन्यां वैदर्भस्य विशां पते । (३१।१)

पुनर् आगम्य निषधान् नले सर्वं न्यवेदयत् ॥ (३१।२)