वैशंपायन उवाच । (१।१)

शमयित्वा पशून् अन्यान् विधिवद् द्विजसत्तमाः । (१।२)

तुरगं तं यथाशास्त्रम् आलभन्त द्विजातयः ॥ (१।३)

ततः संज्ञाप्य तुरगं विधिवद् याजकर्षभाः । (२।१)

उपसंवेशयन् राजंस्ततस्तां द्रुपदात्मजाम् । (२।२)

कलाभिस्तिसृभी राजन् यथाविधि मनस्विनीम् ॥ (२।३)

उद्धृत्य तु वपां तस्य यथाशास्त्रं द्विजर्षभाः । (३।१)

श्रपयामासुर् अव्यग्राः शास्त्रवद् भरतर्षभ ॥ (३।२)

तं वपाधूमगन्धं तु धर्मराजः सहानुजः । (४।१)

उपाजिघ्रद् यथान्यायं सर्वपाप्मापहं तदा ॥ (४।२)

शिष्टान्यङ्गानि यान्यासंस्तस्याश्वस्य नराधिप । (५।१)

तान्यग्नौ जुहुवुर् धीराः समस्ताः षोडशर्त्विजः ॥ (५।२)

संस्थाप्यैवं तस्य राज्ञस्तं क्रतुं शक्रतेजसः । (६।१)

व्यासः सशिष्यो भगवान् वर्धयामास तं नृपम् ॥ (६।२)

ततो युधिष्ठिरः प्रादात् सदस्येभ्यो यथाविधि । (७।१)

कोटीसहस्रं निष्काणां व्यासाय तु वसुंधराम् ॥ (७।२)

प्रतिगृह्य धरां राजन् व्यासः सत्यवतीसुतः । (८।१)

अब्रवीद् भरतश्रेष्ठं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥ (८।२)

पृथिवी भवतस्त्वेषा संन्यस्ता राजसत्तम । (९।१)

निष्क्रयो दीयतां मह्यं ब्राह्मणा हि धनार्थिनः ॥ (९।२)

युधिष्ठिरस्तु तान् विप्रान् प्रत्युवाच महामनाः । (१०।१)

भ्रातृभिः सहितो धीमान्मध्ये राज्ञां महात्मनाम् ॥ (१०।२)

अश्वमेधे महायज्ञे पृथिवी दक्षिणा स्मृता । (११।१)

अर्जुनेन जिता सेयम् ऋत्विग्भ्यः प्रापिता मया ॥ (११।२)

वनं प्रवेक्ष्ये विप्रेन्द्रा विभजध्वं महीम् इमाम् । (१२।१)

चतुर्धा पृथिवीं कृत्वा चातुर्होत्रप्रमाणतः ॥ (१२।२)

नाहम् आदातुम् इच्छामि ब्रह्मस्वं मुनिसत्तमाः । (१३।१)

इदं हि मे मतं नित्यं भ्रातॄणां च ममानघाः ॥ (१३।२)

इत्युक्तवति तस्मिंस्ते भ्रातरो द्रौपदी च सा । (१४।१)

एवम् एतद् इति प्राहुस्तद् अभूद् रोमहर्षणम् ॥ (१४।२)

ततो ऽन्तरिक्षे वाग् आसीत् साधु साध्विति भारत । (१५।१)

तथैव द्विजसंघानां शंसतां विबभौ स्वनः ॥ (१५।२)

द्वैपायनस्तथोक्तस्तु पुनर् एव युधिष्ठिरम् । (१६।१)

उवाच मध्ये विप्राणाम् इदं सम्पूजयन्मुनिः ॥ (१६।२)

दत्तैषा भवता मह्यं तां ते प्रतिददाम्यहम् । (१७।१)

हिरण्यं दीयताम् एभ्यो द्विजातिभ्यो धरास्तु ते ॥ (१७।२)

ततो ऽब्रवीद् वासुदेवो धर्मराजं युधिष्ठिरम् । (१८।१)

यथाह भगवान् व्यासस्तथा तत् कर्तुम् अर्हसि ॥ (१८।२)

इत्युक्तः स कुरुश्रेष्ठः प्रीतात्मा भ्रातृभिः सह । (१९।१)

कोटिकोटिकृतां प्रादाद् दक्षिणां त्रिगुणां क्रतोः ॥ (१९।२)

न करिष्यति तल् लोके कश्चिद् अन्यो नराधिपः । (२०।१)

यत् कृतं कुरुसिंहेन मरुत्तस्यानुकुर्वता ॥ (२०।२)

प्रतिगृह्य तु तद् द्रव्यं कृष्णद्वैपायनः प्रभुः । (२१।१)

ऋत्विग्भ्यः प्रददौ विद्वांश्चतुर्धा व्यभजंश्च ते ॥ (२१।२)

पृथिव्या निष्क्रयं दत्त्वा तद्धिरण्यं युधिष्ठिरः । (२२।१)

धूतपाप्मा जितस्वर्गो मुमुदे भ्रातृभिः सह ॥ (२२।२)

ऋत्विजस्तम् अपर्यन्तं सुवर्णनिचयं तदा । (२३।१)

व्यभजन्त द्विजातिभ्यो यथोत्साहं यथाबलम् ॥ (२३।२)

यज्ञवाटे तु यत् किंचिद्धिरण्यम् अपि भूषणम् । (२४।१)

तोरणानि च यूपांश्च घटाः पात्रीस्तथेष्टकाः । (२४।२)

युधिष्ठिराभ्यनुज्ञाताः सर्वं तद् व्यभजन् द्विजाः ॥ (२४।३)

अनन्तरं ब्राह्मणेभ्यः क्षत्रिया जह्रिरे वसु । (२५।१)

तथा विट्शूद्रसंघाश्च तथान्ये म्लेच्छजातयः । (२५।२)

कालेन महता जह्रुस्तत् सुवर्णं ततस्ततः ॥ (२५।३)

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे मुदिता जग्मुर् आलयान् । (२६।१)

तर्पिता वसुना तेन धर्मराज्ञा महात्मना ॥ (२६।२)

स्वम् अंशं भगवान् व्यासः कुन्त्यै पादाभिवादनात् । (२७।१)

प्रददौ तस्य महतो हिरण्यस्य महाद्युतिः ॥ (२७।२)

श्वशुरात् प्रीतिदायं तं प्राप्य सा प्रीतमानसा । (२८।१)

चकार पुण्यं लोके तु सुमहान्तं पृथा तदा ॥ (२८।२)

गत्वा त्ववभृथं राजा विपाप्मा भ्रातृभिः सह । (२९।१)

सभाज्यमानः शुशुभे महेन्द्रो दैवतैर् इव ॥ (२९।२)

पाण्डवाश्च महीपालैः समेतैः संवृतास्तदा । (३०।१)

अशोभन्त महाराज ग्रहास्तारागणैर् इव ॥ (३०।२)

राजभ्यो ऽपि ततः प्रादाद् रत्नानि विविधानि च । (३१।१)

गजान् अश्वान् अलंकारान् स्त्रियो वस्त्राणि काञ्चनम् ॥ (३१।२)

तद् धनौघम् अपर्यन्तं पार्थः पार्थिवमण्डले । (३२।१)

विसृजञ् शुशुभे राजा यथा वैश्रवणस्तथा ॥ (३२।२)

आनाय्य च तथा वीरं राजानं बभ्रुवाहनम् । (३३।१)

प्रदाय विपुलं वित्तं गृहान् प्रास्थापयत् तदा ॥ (३३।२)

दुःशलायाश्च तं पौत्रं बालकं पार्थिवर्षभ । (३४।१)

स्वराज्ये पितृभिर् गुप्ते प्रीत्या समभिषेचयत् ॥ (३४।२)

राज्ञश्चैवापि तान् सर्वान् सुविभक्तान् सुपूजितान् । (३५।१)

प्रस्थापयामास वशी कुरुराजो युधिष्ठिरः ॥ (३५।२)

एवं बभूव यज्ञः स धर्मराजस्य धीमतः । (३६।१)

बह्वन्नधनरत्नौघः सुरामैरेयसागरः ॥ (३६।२)

सर्पिःपङ्का ह्रदा यत्र बहवश्चान्नपर्वताः । (३७।१)

रसालाकर्दमाः कुल्या बभूवुर् भरतर्षभ ॥ (३७।२)

भक्ष्यषाण्डवरागाणां क्रियतां भुज्यताम् इति । (३८।१)

पशूनां वध्यतां चापि नान्तस्तत्र स्म दृश्यते ॥ (३८।२)

मत्तोन्मत्तप्रमुदितं प्रगीतयुवतीजनम् । (३९।१)

मृदङ्गशङ्खशब्दैश्च मनोरमम् अभूत् तदा ॥ (३९।२)

दीयतां भुज्यतां चेति दिवारात्रम् अवारितम् । (४०।१)

तं महोत्सवसंकाशम् अतिहृष्टजनाकुलम् । (४०।२)

कथयन्ति स्म पुरुषा नानादेशनिवासिनः ॥ (४०।३)

वर्षित्वा धनधाराभिः कामै रत्नैर् धनैस्तथा । (४१।१)

विपाप्मा भरतश्रेष्ठः कृतार्थः प्राविशत् पुरम् ॥ (४१।२)