MBh, 12, 349
Select a line for its word-by-word analysis.
स पन्नगपतिस्तत्र प्रययौ ब्राह्मणं प्रति । (१।२)
sa pannagapatistatra prayayau brāhmaṇaṃ prati |
तम् एव मनसा ध्यायन् कार्यवत्तां विचारयन् ॥ (१।३)
tam eva manasā dhyāyan kāryavattāṃ vicārayan ||
तम् अभिक्रम्य नागेन्द्रो मतिमान् स नरेश्वर । (२।१)
tam abhikramya nāgendro matimān sa nareśvara |
प्रोवाच मधुरं वाक्यं प्रकृत्या धर्मवत्सलः ॥ (२।२)
provāca madhuraṃ vākyaṃ prakṛtyā dharmavatsalaḥ ||
भो भो क्षाम्याभिभाषे त्वां न रोषं कर्तुम् अर्हसि । (३।१)
bho bho kṣāmyābhibhāṣe tvāṃ na roṣaṃ kartum arhasi |
इह त्वम् अभिसम्प्राप्तः कस्यार्थे किं प्रयोजनम् ॥ (३।२)
iha tvam abhisamprāptaḥ kasyārthe kiṃ prayojanam ||
आभिमुख्याद् अभिक्रम्य स्नेहात् पृच्छामि ते द्विज । (४।१)
ābhimukhyād abhikramya snehāt pṛcchāmi te dvija |
विविक्ते गोमतीतीरे किं वा त्वं पर्युपाससे ॥ (४।२)
vivikte gomatītīre kiṃ vā tvaṃ paryupāsase ||
धर्मारण्यं हि मां विद्धि नागं द्रष्टुम् इहागतम् । (५।२)
dharmāraṇyaṃ hi māṃ viddhi nāgaṃ draṣṭum ihāgatam |
पद्मनाभं द्विजश्रेष्ठं तत्र मे कार्यम् आहितम् ॥ (५।३)
padmanābhaṃ dvijaśreṣṭhaṃ tatra me kāryam āhitam ||
तस्य चाहम् असांनिध्यं श्रुतवान् अस्मि तं गतम् । (६।१)
tasya cāham asāṃnidhyaṃ śrutavān asmi taṃ gatam |
स्वजनं तं प्रतीक्षामि पर्जन्यम् इव कर्षकः ॥ (६।२)
svajanaṃ taṃ pratīkṣāmi parjanyam iva karṣakaḥ ||
श्रवाढ्यस्त्वं महाभाग परं स्नेहेन पश्यसि ॥ (८।३)
śravāḍhyastvaṃ mahābhāga paraṃ snehena paśyasi ||
अहं स नागो विप्रर्षे यथा मां विन्दते भवान् । (९।१)
ahaṃ sa nāgo viprarṣe yathā māṃ vindate bhavān |
आज्ञापय यथा स्वैरं किं करोमि प्रियं तव ॥ (९।२)
ājñāpaya yathā svairaṃ kiṃ karomi priyaṃ tava ||
भवन्तं स्वजनाद् अस्मि सम्प्राप्तं श्रुतवान् इह । (१०।१)
bhavantaṃ svajanād asmi samprāptaṃ śrutavān iha |
अतस्त्वां स्वयम् एवाहं द्रष्टुम् अभ्यागतो द्विज ॥ (१०।२)
atastvāṃ svayam evāhaṃ draṣṭum abhyāgato dvija ||
सम्प्राप्तश्च भवान् अद्य कृतार्थः प्रतियास्यति । (११।१)
samprāptaśca bhavān adya kṛtārthaḥ pratiyāsyati |
विस्रब्धो मां द्विजश्रेष्ठ विषये योक्तुम् अर्हसि ॥ (११।२)
visrabdho māṃ dvijaśreṣṭha viṣaye yoktum arhasi ||
यस्त्वम् आत्महितं त्यक्त्वा माम् एवेहानुरुध्यसे ॥ (१२।२)
yastvam ātmahitaṃ tyaktvā mām evehānurudhyase ||
कंचिद् अर्थम् अनर्थज्ञः प्रष्टुकामो भुजंगम ॥ (१३।३)
kaṃcid artham anarthajñaḥ praṣṭukāmo bhujaṃgama ||
अहम् आत्मानम् आत्मस्थो मार्गमाणो ऽऽत्मनो हितम् । (१४।१)
aham ātmānam ātmastho mārgamāṇo ''tmano hitam |
वासार्थिनं महाप्राज्ञ बलवन्तम् उपास्मि ह ॥ (१४।२)
vāsārthinaṃ mahāprājña balavantam upāsmi ha ||
प्रकाशितस्त्वं स्वगुणैर् यशोगर्भगभस्तिभिः । (१५।१)
prakāśitastvaṃ svaguṇair yaśogarbhagabhastibhiḥ |
शशाङ्ककरसंस्पर्शैर् हृद्यैर् आत्मप्रकाशितैः ॥ (१५।२)
śaśāṅkakarasaṃsparśair hṛdyair ātmaprakāśitaiḥ ||
तस्य मे प्रश्नम् उत्पन्नं छिन्द्धि त्वम् अनिलाशन । (१६।१)
tasya me praśnam utpannaṃ chinddhi tvam anilāśana |
पश्चात् कार्यं वदिष्यामि श्रोतुम् अर्हति मे भवान् ॥ (१६।२)
paścāt kāryaṃ vadiṣyāmi śrotum arhati me bhavān ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.