महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 349

1677 of 1995 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

स पन्नगपतिस्तत्र प्रययौ ब्राह्मणं प्रति । (१।२)

sa pannagapatistatra prayayau brāhmaṇaṃ prati |

1.3१.३

तम् एव मनसा ध्यायन् कार्यवत्तां विचारयन् ॥ (१।३)

tam eva manasā dhyāyan kāryavattāṃ vicārayan ||

2.1२.१

तम् अभिक्रम्य नागेन्द्रो मतिमान् स नरेश्वर । (२।१)

tam abhikramya nāgendro matimān sa nareśvara |

2.2२.२

प्रोवाच मधुरं वाक्यं प्रकृत्या धर्मवत्सलः ॥ (२।२)

provāca madhuraṃ vākyaṃ prakṛtyā dharmavatsalaḥ ||

3.1३.१

भो भो क्षाम्याभिभाषे त्वां न रोषं कर्तुम् अर्हसि । (३।१)

bho bho kṣāmyābhibhāṣe tvāṃ na roṣaṃ kartum arhasi |

3.2३.२

इह त्वम् अभिसम्प्राप्तः कस्यार्थे किं प्रयोजनम् ॥ (३।२)

iha tvam abhisamprāptaḥ kasyārthe kiṃ prayojanam ||

4.1४.१

आभिमुख्याद् अभिक्रम्य स्नेहात् पृच्छामि ते द्विज । (४।१)

ābhimukhyād abhikramya snehāt pṛcchāmi te dvija |

4.2४.२

विविक्ते गोमतीतीरे किं वा त्वं पर्युपाससे ॥ (४।२)

vivikte gomatītīre kiṃ vā tvaṃ paryupāsase ||

5.1५.१

ब्राह्मण उवाच । (५।१)

brāhmaṇa uvāca

5.2५.२

धर्मारण्यं हि मां विद्धि नागं द्रष्टुम् इहागतम् । (५।२)

dharmāraṇyaṃ hi māṃ viddhi nāgaṃ draṣṭum ihāgatam |

5.3५.३

पद्मनाभं द्विजश्रेष्ठं तत्र मे कार्यम् आहितम् ॥ (५।३)

padmanābhaṃ dvijaśreṣṭhaṃ tatra me kāryam āhitam ||

6.1६.१

तस्य चाहम् असांनिध्यं श्रुतवान् अस्मि तं गतम् । (६।१)

tasya cāham asāṃnidhyaṃ śrutavān asmi taṃ gatam |

6.2६.२

स्वजनं तं प्रतीक्षामि पर्जन्यम् इव कर्षकः ॥ (६।२)

svajanaṃ taṃ pratīkṣāmi parjanyam iva karṣakaḥ ||

7.1७.१

तस्य चाक्लेशकरणं स्वस्तिकारसमाहितम् । (७।१)

tasya cākleśakaraṇaṃ svastikārasamāhitam |

7.2७.२

वर्तयाम्ययुतं ब्रह्म योगयुक्तो निरामयः ॥ (७।२)

vartayāmyayutaṃ brahma yogayukto nirāmayaḥ ||

8.1८.१

नाग उवाच । (८।१)

nāga uvāca

8.2८.२

अहो कल्याणवृत्तस्त्वं साधुसज्जनवत्सलः । (८।२)

aho kalyāṇavṛttastvaṃ sādhusajjanavatsalaḥ |

8.3८.३

श्रवाढ्यस्त्वं महाभाग परं स्नेहेन पश्यसि ॥ (८।३)

śravāḍhyastvaṃ mahābhāga paraṃ snehena paśyasi ||

9.1९.१

अहं स नागो विप्रर्षे यथा मां विन्दते भवान् । (९।१)

ahaṃ sa nāgo viprarṣe yathā māṃ vindate bhavān |

9.2९.२

आज्ञापय यथा स्वैरं किं करोमि प्रियं तव ॥ (९।२)

ājñāpaya yathā svairaṃ kiṃ karomi priyaṃ tava ||

10.1१०.१

भवन्तं स्वजनाद् अस्मि सम्प्राप्तं श्रुतवान् इह । (१०।१)

bhavantaṃ svajanād asmi samprāptaṃ śrutavān iha |

10.2१०.२

अतस्त्वां स्वयम् एवाहं द्रष्टुम् अभ्यागतो द्विज ॥ (१०।२)

atastvāṃ svayam evāhaṃ draṣṭum abhyāgato dvija ||

11.1११.१

सम्प्राप्तश्च भवान् अद्य कृतार्थः प्रतियास्यति । (११।१)

samprāptaśca bhavān adya kṛtārthaḥ pratiyāsyati |

11.2११.२

विस्रब्धो मां द्विजश्रेष्ठ विषये योक्तुम् अर्हसि ॥ (११।२)

visrabdho māṃ dvijaśreṣṭha viṣaye yoktum arhasi ||

12.1१२.१

वयं हि भवता सर्वे गुणक्रीता विशेषतः । (१२।१)

vayaṃ hi bhavatā sarve guṇakrītā viśeṣataḥ |

12.2१२.२

यस्त्वम् आत्महितं त्यक्त्वा माम् एवेहानुरुध्यसे ॥ (१२।२)

yastvam ātmahitaṃ tyaktvā mām evehānurudhyase ||

13.1१३.१

ब्राह्मण उवाच । (१३।१)

brāhmaṇa uvāca

13.2१३.२

आगतो ऽहं महाभाग तव दर्शनलालसः । (१३।२)

āgato 'haṃ mahābhāga tava darśanalālasaḥ |

13.3१३.३

कंचिद् अर्थम् अनर्थज्ञः प्रष्टुकामो भुजंगम ॥ (१३।३)

kaṃcid artham anarthajñaḥ praṣṭukāmo bhujaṃgama ||

14.1१४.१

अहम् आत्मानम् आत्मस्थो मार्गमाणो ऽऽत्मनो हितम् । (१४।१)

aham ātmānam ātmastho mārgamāṇo ''tmano hitam |

14.2१४.२

वासार्थिनं महाप्राज्ञ बलवन्तम् उपास्मि ह ॥ (१४।२)

vāsārthinaṃ mahāprājña balavantam upāsmi ha ||

15.1१५.१

प्रकाशितस्त्वं स्वगुणैर् यशोगर्भगभस्तिभिः । (१५।१)

prakāśitastvaṃ svaguṇair yaśogarbhagabhastibhiḥ |

15.2१५.२

शशाङ्ककरसंस्पर्शैर् हृद्यैर् आत्मप्रकाशितैः ॥ (१५।२)

śaśāṅkakarasaṃsparśair hṛdyair ātmaprakāśitaiḥ ||

16.1१६.१

तस्य मे प्रश्नम् उत्पन्नं छिन्द्धि त्वम् अनिलाशन । (१६।१)

tasya me praśnam utpannaṃ chinddhi tvam anilāśana |

16.2१६.२

पश्चात् कार्यं वदिष्यामि श्रोतुम् अर्हति मे भवान् ॥ (१६।२)

paścāt kāryaṃ vadiṣyāmi śrotum arhati me bhavān ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 349

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit