वैशंपायन उवाच । (१।१)

करिष्य इति भीमेन प्रतिज्ञाते तु भारत । (१।२)

आजग्मुस्ते ततः सर्वे भैक्षम् आदाय पाण्डवाः । (१।३)

भीमसेनं ततो दृष्ट्वा आपूर्णवदनं तदा । (१।४)

बुबोध धर्मराजस्तु हृषितं भीमम् अच्युतम् । (१।५)

हर्षितुं कारणं यत् तन् मनसा चिन्तयन् गुरुः । (१।६)

स समीक्ष्य तदा राजञ् श्रोतुकामो युधां पतिः ॥ (१।७)

आकारेणैव तं ज्ञात्वा पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः । (२।१)

रहः समुपविश्यैकस्ततः पप्रच्छ मातरम् ॥ (२।२)

किं चिकीर्षत्ययं कर्म भीमो भीमपराक्रमः । (३।१)

भवत्यनुमते कच्चिद् अयं कर्तुम् इहेच्छति ॥ (३।२)

कुन्त्युवाच । (४।१)

ममैव वचनाद् एष करिष्यति परंतपः । (४।२)

ब्राह्मणार्थे महत् कृत्यं मोक्षाय नगरस्य च । (४।३)

बकाय कल्पितं पुत्र महान्तं बलिम् उत्तमम् । (४।४)

भीमो भुनक्ति संपुष्टम् अप्येकाहं तपःसुत ॥ (४।५)

युधिष्ठिर उवाच । (५।१)

किम् इदं साहसं तीक्ष्णं भवत्या दुष्कृतं कृतम् । (५।२)

परित्यागं हि पुत्रस्य न प्रशंसन्ति साधवः ॥ (५।३)

कथं परसुतस्यार्थे स्वसुतं त्यक्तुम् इच्छसि । (६।१)

लोकवृत्तिविरुद्धं वै पुत्रत्यागात् कृतं त्वया ॥ (६।२)

यस्य बाहू समाश्रित्य सुखं सर्वे स्वपामहे । (७।१)

राज्यं चापहृतं क्षुद्रैर् आजिहीर्षामहे पुनः ॥ (७।२)

यस्य दुर्योधनो वीर्यं चिन्तयन्न् अमितौजसः । (८।१)

न शेते वसतीः सर्वा दुःखाच्छकुनिना सह ॥ (८।२)

यस्य वीरस्य वीर्येण मुक्ता जतुगृहाद् वयम् । (९।१)

अन्येभ्यश्चैव पापेभ्यो निहतश्च पुरोचनः ॥ (९।२)

यस्य वीर्यं समाश्रित्य वसुपूर्णां वसुंधराम् । (१०।१)

भोक्तुम् इच्छामहे मातः निःसपत्ना महामनः । (१०।२)

इमां मन्यामहे प्राप्तां निहत्य धृतराष्ट्रजान् । (१०।३)

कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चापि सौबलम् ॥ (१०।४)

तस्य व्यवसितस्त्यागो बुद्धिम् आस्थाय कां त्वया । (११।१)

कच्चिन् न दुःखैर् बुद्धिस्ते विप्लुता गतचेतसः ॥ (११।२)

कुन्त्युवाच । (१२।१)

युधिष्ठिर न संतापः कार्यः प्रति वृकोदरम् । (१२।२)

न चायं बुद्धिदौर्बल्याद् व्यवसायः कृतो मया । (१२।३)

न च शोकेन बुद्धिर् मे विप्लुता गतचेतना ॥ (१२।४)

इह विप्रस्य भवने वयं पुत्र सुखोषिताः । (१३।१)

अज्ञाता धार्तराष्ट्राणां सत्कृता वीतमन्यवः । (१३।२)

तस्य प्रतिक्रिया तात मयेयं प्रसमीक्षिता । (१३।३)

एतावान् एव पुरुषः कृतं यस्मिन् न नश्यति । (१३।४)

ब्राह्मणार्थे महान् धर्मो जानतीत्थं वृकोदरे । (१३।५)

यावच्च कुर्याद् अन्यो ऽस्य कुर्याद् बहुगुणं ततः ॥ (१३।६)

दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रान्तं तदा जतुगृहे महत् । (१४।१)

हिडिम्बस्य वधाच्चैव विश्वासो मे वृकोदरे ॥ (१४।२)

बाह्वोर् बलं हि भीमस्य नागायुतसमं महत् । (१५।१)

येन यूयं गजप्रख्या निर्व्यूढा वारणावतात् ॥ (१५।२)

वृकोदरबलो नान्यो न भूतो न भविष्यति । (१६।१)

यो ऽभ्युदीयाद् युधि श्रेष्ठम् अपि वज्रधरं स्वयम् ॥ (१६।२)

जातमात्रः पुरा चैष ममाङ्कात् पतितो गिरौ । (१७।१)

शरीरगौरवात् तस्य शिला गात्रैर् विचूर्णिता । (१७।२)

तथा हि दृष्टं स्वप्नं तु मया गतनिशे महत् । (१७।३)

भुक्त्वा भीमो बकं हत्वा नागरैः परिवारितः । (१७।४)

हृष्टः पुनर् इमं वासम् आयातो ऽलंकृतः शुभैः ॥ (१७।५)

तद् अहं प्रज्ञया स्मृत्वा बलं भीमस्य पाण्डव । (१८।१)

प्रतीकारं च विप्रस्य ततः कृतवती मतिम् ॥ (१८।२)

नेदं लोभान् न चाज्ञानान् न च मोहाद् विनिश्चितम् । (१९।१)

बुद्धिपूर्वं तु धर्मस्य व्यवसायः कृतो मया ॥ (१९।२)

अर्थौ द्वावपि निष्पन्नौ युधिष्ठिर भविष्यतः । (२०।१)

प्रतीकारश्च वासस्य धर्मश्च चरितो महान् ॥ (२०।२)

यो ब्राह्मणस्य साहाय्यं कुर्याद् अर्थेषु कर्हिचित् । (२१।१)

क्षत्रियः स शुभांल्लोकान् प्राप्नुयाद् इति मे श्रुतम् ॥ (२१।२)

क्षत्रियः क्षत्रियस्यैव कुर्वाणो वधमोक्षणम् । (२२।१)

विपुलां कीर्तिम् आप्नोति लोके ऽस्मिंश्च परत्र च ॥ (२२।२)

वैश्यस्यैव तु साहाय्यं कुर्वाणः क्षत्रियो युधि । (२३।१)

स सर्वेष्वपि लोकेषु प्रजा रञ्जयते ध्रुवम् ॥ (२३।२)

शूद्रं तु मोक्षयन् राजा शरणार्थिनम् आगतम् । (२४।१)

प्राप्नोतीह कुले जन्म सद्रव्ये राजसत्कृते ॥ (२४।२)

एवं स भगवान् व्यासः पुरा कौरवनन्दन । (२५।१)

प्रोवाच सुतरां प्राज्ञस् तस्माद् एतच्चिकीर्षितम् ॥ (२५।२)

युधिष्ठिर उवाच । (२६।१)

उपपन्नम् इदं मातस्त्वया यद् बुद्धिपूर्वकम् । (२६।२)

आर्तस्य ब्राह्मणस्यैवम् अनुक्रोशाद् इदं कृतम् । (२६।३)

ध्रुवम् एष्यति भीमो ऽयं निहत्य पुरुषादकम् । (२६।४)

सर्वथा ब्राह्मणस्यार्थे यद् अनुक्रोशवत्यसि । (२६।५)

मन्वादिमुनिभिः प्रोक्तं वेदविद्भिर् महात्मभिः । (२६।६)

गवार्थे ब्राह्मणस्यार्थे सद्यः प्राणान् परित्यजेत् । (२६।७)

मुच्यते ब्रह्महत्याया गोप्तारो ब्राह्मणस्य च । (२६।८)

आगन्ता नगरं चैव तस्मात् पापाद् विमुच्यते ॥ (२६।९)

यथा त्विदं न विन्देयुर् नरा नगरवासिनः । (२७।१)

तथायं ब्राह्मणो वाच्यः परिग्राह्यश्च यत्नतः । (२७।२)

वैशंपायनः । (२७।३)

युधिष्ठिरेण संमन्त्र्य ब्राह्मणार्थम् अरिंदम । (२७।४)

कुन्ती प्रविश्य तान् सर्वान् सान्त्वयामास भारत ॥ (२७।५)