पराशर उवाच । (१।१)

प्रतिग्रहागता विप्रे क्षत्रिये शस्त्रनिर्जिताः । (१।२)

वैश्ये न्यायार्जिताश्चैव शूद्रे शुश्रूषयार्जिताः । (१।३)

स्वल्पाप्यर्थाः प्रशस्यन्ते धर्मस्यार्थे महाफलाः ॥ (१।४)

नित्यं त्रयाणां वर्णानां शूद्रः शुश्रूषुर् उच्यते । (२।१)

क्षत्रधर्मा वैश्यधर्मा नावृत्तिः पतति द्विजः । (२।२)

शूद्रकर्मा यदा तु स्यात् तदा पतति वै द्विजः ॥ (२।३)

वाणिज्यं पाशुपाल्यं च तथा शिल्पोपजीवनम् । (३।१)

शूद्रस्यापि विधीयन्ते यदा वृत्तिर् न जायते ॥ (३।२)

रङ्गावतरणं चैव तथा रूपोपजीवनम् । (४।१)

मद्यमांसोपजीव्यं च विक्रयो लोहचर्मणोः ॥ (४।२)

अपूर्विणा न कर्तव्यं कर्म लोके विगर्हितम् । (५।१)

कृतपूर्विणस्तु त्यजतो महान् धर्म इति श्रुतिः ॥ (५।२)

संसिद्धः पुरुषो लोके यद् आचरति पापकम् । (६।१)

मदेनाभिप्लुतमनास्तच्च नग्राह्यम् उच्यते ॥ (६।२)

श्रूयन्ते हि पुराणे वै प्रजा धिग्दण्डशासनाः । (७।१)

दान्ता धर्मप्रधानाश्च न्यायधर्मानुवर्तकाः ॥ (७।२)

धर्म एव सदा नॄणाम् इह राजन् प्रशस्यते । (८।१)

धर्मवृद्धा गुणान् एव सेवन्ते हि नरा भुवि ॥ (८।२)

तं धर्मम् असुरास्तात नामृष्यन्त जनाधिप । (९।१)

विवर्धमानाः क्रमशस्तत्र ते ऽन्वाविशन् प्रजाः ॥ (९।२)

तेषां दर्पः समभवत् प्रजानां धर्मनाशनः । (१०।१)

दर्पात्मनां ततः क्रोधः पुनस्तेषाम् अजायत ॥ (१०।२)

ततः क्रोधाभिभूतानां वृत्तं लज्जासमन्वितम् । (११।१)

ह्रीश्चैवाप्यनशद् राजंस्ततो मोहो व्यजायत ॥ (११।२)

ततो मोहपरीतास्ते नापश्यन्त यथा पुरा । (१२।१)

परस्परावमर्देन वर्तयन्ति यथासुखम् ॥ (१२।२)

तान् प्राप्य तु स धिग्दण्डो नकारणम् अतो ऽभवत् । (१३।१)

ततो ऽभ्यगच्छन् देवांश्च ब्राह्मणांश्चावमन्य ह ॥ (१३।२)

एतस्मिन्न् एव काले तु देवा देववरं शिवम् । (१४।१)

अगच्छञ्शरणं वीरं बहुरूपं गणाधिपम् ॥ (१४।२)

तेन स्म ते गगनगाः सपुराः पातिताः क्षितौ । (१५।१)

तिस्रो ऽप्येकेन बाणेन देवाप्यायिततेजसा ॥ (१५।२)

तेषाम् अधिपतिस्त्वासीद् भीमो भीमपराक्रमः । (१६।१)

देवतानां भयकरः स हतः शूलपाणिना ॥ (१६।२)

तस्मिन् हते ऽथ स्वं भावं प्रत्यपद्यन्त मानवाः । (१७।१)

प्रावर्तन्त च वेदा वै शास्त्राणि च यथा पुरा ॥ (१७।२)

ततो ऽभ्यषिञ्चन् राज्येन देवानां दिवि वासवम् । (१८।१)

सप्तर्षयश्चान्वयुञ्जन्नराणां दण्डधारणे ॥ (१८।२)

सप्तर्षीणाम् अथोर्ध्वं च विपृथुर् नाम पार्थिवः । (१९।१)

राजानः क्षत्रियाश्चैव मण्डलेषु पृथक् पृथक् ॥ (१९।२)

महाकुलेषु ये जाता वृत्ताः पूर्वतराश्च ये । (२०।१)

तेषाम् अथासुरो भावो हृदयान्नापसर्पति ॥ (२०।२)

तस्मात् तेनैव भावेन सानुषङ्गेन पार्थिवाः । (२१।१)

आसुराण्येव कर्माणि न्यषेवन् भीमविक्रमाः ॥ (२१।२)

प्रत्यतिष्ठंश्च तेष्वेव तान्येव स्थापयन्ति च । (२२।१)

भजन्ते तानि चाद्यापि ये बालिशतमा नराः ॥ (२२।२)

तस्माद् अहं ब्रवीमि त्वां राजन् संचिन्त्य शास्त्रतः । (२३।१)

संसिद्धाधिगमं कुर्यात् कर्म हिंसात्मकं त्यजेत् ॥ (२३।२)

न संकरेण द्रविणं विचिन्वीत विचक्षणः । (२४।१)

धर्मार्थं न्यायम् उत्सृज्य न तत् कल्याणम् उच्यते ॥ (२४।२)

स त्वम् एवंविधो दान्तः क्षत्रियः प्रियबान्धवः । (२५।१)

प्रजा भृत्यांश्च पुत्रांश्च स्वधर्मेणानुपालय ॥ (२५।२)

इष्टानिष्टसमायोगो वैरं सौहार्दम् एव च । (२६।१)

अथ जातिसहस्राणि बहूनि परिवर्तते ॥ (२६।२)

तस्माद् गुणेषु रज्येथा मा दोषेषु कदाचन । (२७।१)

निर्गुणो यो हि दुर्बुद्धिर् आत्मनः सो ऽरिर् उच्यते ॥ (२७।२)

मानुषेषु महाराज धर्माधर्मौ प्रवर्ततः । (२८।१)

न तथान्येषु भूतेषु मनुष्यरहितेष्विह ॥ (२८।२)

धर्मशीलो नरो विद्वान् ईहको ऽनीहको ऽपि वा । (२९।१)

आत्मभूतः सदा लोके चरेद् भूतान्यहिंसयन् ॥ (२९।२)

यदा व्यपेतहृल्लेखं मनो भवति तस्य वै । (३०।१)

नानृतं चैव भवति तदा कल्याणम् ऋच्छति ॥ (३०।२)