MBh, 5, 138
Select a line for its word-by-word analysis.
कानि सान्त्वानि गोविन्दः सूतपुत्रे प्रयुक्तवान् ॥ (२।२)
kāni sāntvāni govindaḥ sūtaputre prayuktavān ||
ओघमेघस्वनः काले यत् कृष्णः कर्णम् अब्रवीत् । (३।१)
oghameghasvanaḥ kāle yat kṛṣṇaḥ karṇam abravīt |
मृदु वा यदि वा तीक्ष्णं तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ (३।२)
mṛdu vā yadi vā tīkṣṇaṃ tanmamācakṣva saṃjaya ||
आनुपूर्व्येण वाक्यानि श्लक्ष्णानि च मृदूनि च । (४।२)
ānupūrvyeṇa vākyāni ślakṣṇāni ca mṛdūni ca |
त्वं ह्येव धर्मशास्त्रेषु सूक्ष्मेषु परिनिष्ठितः ॥ (७।२)
tvaṃ hyeva dharmaśāstreṣu sūkṣmeṣu pariniṣṭhitaḥ ||
वोढारं पितरं तस्य प्राहुः शास्त्रविदो जनाः ॥ (८।२)
voḍhāraṃ pitaraṃ tasya prāhuḥ śāstravido janāḥ ||
सो ऽसि कर्ण तथा जातः पाण्डोः पुत्रो ऽसि धर्मतः । (९।१)
so 'si karṇa tathā jātaḥ pāṇḍoḥ putro 'si dharmataḥ |
निग्रहाद् धर्मशास्त्राणाम् एहि राजा भविष्यसि ॥ (९।२)
nigrahād dharmaśāstrāṇām ehi rājā bhaviṣyasi ||
पितृपक्षे हि ते पार्था मातृपक्षे च वृष्णयः । (१०।१)
pitṛpakṣe hi te pārthā mātṛpakṣe ca vṛṣṇayaḥ |
द्वौ पक्षावभिजानीहि त्वम् एतौ पुरुषर्षभ ॥ (१०।२)
dvau pakṣāvabhijānīhi tvam etau puruṣarṣabha ||
मया सार्धम् इतो यातम् अद्य त्वां तात पाण्डवाः । (११।१)
mayā sārdham ito yātam adya tvāṃ tāta pāṇḍavāḥ |
अभिजानन्तु कौन्तेयं पूर्वजातं युधिष्ठिरात् ॥ (११।२)
abhijānantu kaunteyaṃ pūrvajātaṃ yudhiṣṭhirāt ||
पादौ तव ग्रहीष्यन्ति भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः । (१२।१)
pādau tava grahīṣyanti bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ |
द्रौपदेयास्तथा पञ्च सौभद्रश्चापराजितः ॥ (१२।२)
draupadeyāstathā pañca saubhadraścāparājitaḥ ||
पादौ तव ग्रहीष्यन्ति सर्वे चान्धकवृष्णयः ॥ (१३।२)
pādau tava grahīṣyanti sarve cāndhakavṛṣṇayaḥ ||
हिरण्मयांश्च ते कुम्भान् राजतान् पार्थिवांस्तथा । (१४।१)
hiraṇmayāṃśca te kumbhān rājatān pārthivāṃstathā |
राजन्या राजकन्याश् चाप्य् आनयन्त्वभिषेचनम् । (१५।१)
rājanyā rājakanyāś cāpy ānayantvabhiṣecanam |
षष्ठे च त्वां तथा काले द्रौपद्युपगमिष्यति ॥ (१५।२)
ṣaṣṭhe ca tvāṃ tathā kāle draupadyupagamiṣyati ||
अद्य त्वाम् अभिषिञ्चन्तु चातुर्वैद्या द्विजातयः । (१६।१)
adya tvām abhiṣiñcantu cāturvaidyā dvijātayaḥ |
पुरोहितः पाण्डवानां व्याघ्रचर्मण्यवस्थितम् ॥ (१६।२)
purohitaḥ pāṇḍavānāṃ vyāghracarmaṇyavasthitam ||
तथैव भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः पुरुषर्षभाः । (१७।१)
tathaiva bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ puruṣarṣabhāḥ |
द्रौपदेयास्तथा पञ्च पाञ्चालाश्चेदयस्तथा ॥ (१७।२)
draupadeyāstathā pañca pāñcālāścedayastathā ||
अहं च त्वाभिषेक्ष्यामि राजानं पृथिवीपतिम् । (१८।१)
ahaṃ ca tvābhiṣekṣyāmi rājānaṃ pṛthivīpatim |
युवराजो ऽस्तु ते राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ (१८।२)
yuvarājo 'stu te rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||
गृहीत्वा व्यजनं श्वेतं धर्मात्मा संशितव्रतः । (१९।१)
gṛhītvā vyajanaṃ śvetaṃ dharmātmā saṃśitavrataḥ |
उपान्वारोहतु रथं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ (१९।२)
upānvārohatu rathaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||
छत्रं च ते महच्छ्वेतं भीमसेनो महाबलः । (२०।१)
chatraṃ ca te mahacchvetaṃ bhīmaseno mahābalaḥ |
अभिषिक्तस्य कौन्तेय कौन्तेयो धारयिष्यति ॥ (२०।२)
abhiṣiktasya kaunteya kaunteyo dhārayiṣyati ||
रथं श्वेतहयैर् युक्तम् अर्जुनो वाहयिष्यति ॥ (२१।२)
rathaṃ śvetahayair yuktam arjuno vāhayiṣyati ||
अभिमन्युश्च ते नित्यं प्रत्यासन्नो भविष्यति । (२२।१)
abhimanyuśca te nityaṃ pratyāsanno bhaviṣyati |
पाञ्चालास्त्वानुयास्यन्ति शिखण्डी च महारथः । (२३।१)
pāñcālāstvānuyāsyanti śikhaṇḍī ca mahārathaḥ |
अहं च त्वानुयास्यामि सर्वे चान्धकवृष्णयः । (२३।२)
ahaṃ ca tvānuyāsyāmi sarve cāndhakavṛṣṇayaḥ |
दाशार्हाः परिवारास्ते दाशार्णाश्च विशां पते ॥ (२३।३)
dāśārhāḥ parivārāste dāśārṇāśca viśāṃ pate ||
भुङ्क्ष्व राज्यं महाबाहो भ्रातृभिः सह पाण्डवैः । (२४।१)
bhuṅkṣva rājyaṃ mahābāho bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ |
जपैर् होमैश्च संयुक्तो मङ्गलैश्च पृथग्विधैः ॥ (२४।२)
japair homaiśca saṃyukto maṅgalaiśca pṛthagvidhaiḥ ||
पुरोगमाश्च ते सन्तु द्रविडाः सह कुन्तलैः । (२५।१)
purogamāśca te santu draviḍāḥ saha kuntalaiḥ |
आन्ध्रास्तालचराश्चैव चूचुपा वेणुपास्तथा ॥ (२५।२)
āndhrāstālacarāścaiva cūcupā veṇupāstathā ||
स्तुवन्तु त्वाद्य बहुशः स्तुतिभिः सूतमागधाः । (२६।१)
stuvantu tvādya bahuśaḥ stutibhiḥ sūtamāgadhāḥ |
स त्वं परिवृतः पार्थैर् नक्षत्रैर् इव चन्द्रमाः । (२७।१)
sa tvaṃ parivṛtaḥ pārthair nakṣatrair iva candramāḥ |
प्रशाधि राज्यं कौन्तेय कुन्तीं च प्रतिनन्दय ॥ (२७।२)
praśādhi rājyaṃ kaunteya kuntīṃ ca pratinandaya ||
मित्राणि ते प्रहृष्यन्तु व्यथन्तु रिपवस्तथा । (२८।१)
mitrāṇi te prahṛṣyantu vyathantu ripavastathā |
सौभ्रात्रं चैव ते ऽद्यास्तु भ्रातृभिः सह पाण्डवैः ॥ (२८।२)
saubhrātraṃ caiva te 'dyāstu bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.