महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 138

802 of 1995 · 60 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

राजपुत्रैः परिवृतस्तथामात्यैश्च संजय । (१।२)

rājaputraiḥ parivṛtastathāmātyaiśca saṃjaya |

1.3१.३

उपारोप्य रथे कर्णं निर्यातो मधुसूदनः ॥ (१।३)

upāropya rathe karṇaṃ niryāto madhusūdanaḥ ||

2.1२.१

किम् अब्रवीद् रथोपस्थे राधेयं परवीरहा । (२।१)

kim abravīd rathopasthe rādheyaṃ paravīrahā |

2.2२.२

कानि सान्त्वानि गोविन्दः सूतपुत्रे प्रयुक्तवान् ॥ (२।२)

kāni sāntvāni govindaḥ sūtaputre prayuktavān ||

3.1३.१

ओघमेघस्वनः काले यत् कृष्णः कर्णम् अब्रवीत् । (३।१)

oghameghasvanaḥ kāle yat kṛṣṇaḥ karṇam abravīt |

3.2३.२

मृदु वा यदि वा तीक्ष्णं तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ (३।२)

mṛdu vā yadi vā tīkṣṇaṃ tanmamācakṣva saṃjaya ||

4.1४.१

संजय उवाच । (४।१)

saṃjaya uvāca

4.2४.२

आनुपूर्व्येण वाक्यानि श्लक्ष्णानि च मृदूनि च । (४।२)

ānupūrvyeṇa vākyāni ślakṣṇāni ca mṛdūni ca |

4.3४.३

प्रियाणि धर्मयुक्तानि सत्यानि च हितानि च ॥ (४।३)

priyāṇi dharmayuktāni satyāni ca hitāni ca ||

5.1५.१

हृदयग्रहणीयानि राधेयं मधुसूदनः । (५।१)

hṛdayagrahaṇīyāni rādheyaṃ madhusūdanaḥ |

5.2५.२

यान्यब्रवीद् अमेयात्मा तानि मे शृणु भारत ॥ (५।२)

yānyabravīd ameyātmā tāni me śṛṇu bhārata ||

6.1६.१

वासुदेव उवाच । (६।१)

vāsudeva uvāca

6.2६.२

उपासितास्ते राधेय ब्राह्मणा वेदपारगाः । (६।२)

upāsitāste rādheya brāhmaṇā vedapāragāḥ |

6.3६.३

तत्त्वार्थं परिपृष्टाश्च नियतेनानसूयया ॥ (६।३)

tattvārthaṃ paripṛṣṭāśca niyatenānasūyayā ||

7.1७.१

त्वम् एव कर्ण जानासि वेदवादान् सनातनान् । (७।१)

tvam eva karṇa jānāsi vedavādān sanātanān |

7.2७.२

त्वं ह्येव धर्मशास्त्रेषु सूक्ष्मेषु परिनिष्ठितः ॥ (७।२)

tvaṃ hyeva dharmaśāstreṣu sūkṣmeṣu pariniṣṭhitaḥ ||

8.1८.१

कानीनश्च सहोढश्च कन्यायां यश्च जायते । (८।१)

kānīnaśca sahoḍhaśca kanyāyāṃ yaśca jāyate |

8.2८.२

वोढारं पितरं तस्य प्राहुः शास्त्रविदो जनाः ॥ (८।२)

voḍhāraṃ pitaraṃ tasya prāhuḥ śāstravido janāḥ ||

9.1९.१

सो ऽसि कर्ण तथा जातः पाण्डोः पुत्रो ऽसि धर्मतः । (९।१)

so 'si karṇa tathā jātaḥ pāṇḍoḥ putro 'si dharmataḥ |

9.2९.२

निग्रहाद् धर्मशास्त्राणाम् एहि राजा भविष्यसि ॥ (९।२)

nigrahād dharmaśāstrāṇām ehi rājā bhaviṣyasi ||

10.1१०.१

पितृपक्षे हि ते पार्था मातृपक्षे च वृष्णयः । (१०।१)

pitṛpakṣe hi te pārthā mātṛpakṣe ca vṛṣṇayaḥ |

10.2१०.२

द्वौ पक्षावभिजानीहि त्वम् एतौ पुरुषर्षभ ॥ (१०।२)

dvau pakṣāvabhijānīhi tvam etau puruṣarṣabha ||

11.1११.१

मया सार्धम् इतो यातम् अद्य त्वां तात पाण्डवाः । (११।१)

mayā sārdham ito yātam adya tvāṃ tāta pāṇḍavāḥ |

11.2११.२

अभिजानन्तु कौन्तेयं पूर्वजातं युधिष्ठिरात् ॥ (११।२)

abhijānantu kaunteyaṃ pūrvajātaṃ yudhiṣṭhirāt ||

12.1१२.१

पादौ तव ग्रहीष्यन्ति भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः । (१२।१)

pādau tava grahīṣyanti bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ |

12.2१२.२

द्रौपदेयास्तथा पञ्च सौभद्रश्चापराजितः ॥ (१२।२)

draupadeyāstathā pañca saubhadraścāparājitaḥ ||

13.1१३.१

राजानो राजपुत्राश्च पाण्डवार्थे समागताः । (१३।१)

rājāno rājaputrāśca pāṇḍavārthe samāgatāḥ |

13.2१३.२

पादौ तव ग्रहीष्यन्ति सर्वे चान्धकवृष्णयः ॥ (१३।२)

pādau tava grahīṣyanti sarve cāndhakavṛṣṇayaḥ ||

14.1१४.१

हिरण्मयांश्च ते कुम्भान् राजतान् पार्थिवांस्तथा । (१४।१)

hiraṇmayāṃśca te kumbhān rājatān pārthivāṃstathā |

14.2१४.२

ओषध्यः सर्वबीजानि सर्वरत्नानि वीरुधः ॥ (१४।२)

oṣadhyaḥ sarvabījāni sarvaratnāni vīrudhaḥ ||

15.1१५.१

राजन्या राजकन्याश् चाप्य् आनयन्त्वभिषेचनम् । (१५।१)

rājanyā rājakanyāś cāpy ānayantvabhiṣecanam |

15.2१५.२

षष्ठे च त्वां तथा काले द्रौपद्युपगमिष्यति ॥ (१५।२)

ṣaṣṭhe ca tvāṃ tathā kāle draupadyupagamiṣyati ||

16.1१६.१

अद्य त्वाम् अभिषिञ्चन्तु चातुर्वैद्या द्विजातयः । (१६।१)

adya tvām abhiṣiñcantu cāturvaidyā dvijātayaḥ |

16.2१६.२

पुरोहितः पाण्डवानां व्याघ्रचर्मण्यवस्थितम् ॥ (१६।२)

purohitaḥ pāṇḍavānāṃ vyāghracarmaṇyavasthitam ||

17.1१७.१

तथैव भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः पुरुषर्षभाः । (१७।१)

tathaiva bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ puruṣarṣabhāḥ |

17.2१७.२

द्रौपदेयास्तथा पञ्च पाञ्चालाश्चेदयस्तथा ॥ (१७।२)

draupadeyāstathā pañca pāñcālāścedayastathā ||

18.1१८.१

अहं च त्वाभिषेक्ष्यामि राजानं पृथिवीपतिम् । (१८।१)

ahaṃ ca tvābhiṣekṣyāmi rājānaṃ pṛthivīpatim |

18.2१८.२

युवराजो ऽस्तु ते राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ (१८।२)

yuvarājo 'stu te rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||

19.1१९.१

गृहीत्वा व्यजनं श्वेतं धर्मात्मा संशितव्रतः । (१९।१)

gṛhītvā vyajanaṃ śvetaṃ dharmātmā saṃśitavrataḥ |

19.2१९.२

उपान्वारोहतु रथं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ (१९।२)

upānvārohatu rathaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||

20.1२०.१

छत्रं च ते महच्छ्वेतं भीमसेनो महाबलः । (२०।१)

chatraṃ ca te mahacchvetaṃ bhīmaseno mahābalaḥ |

20.2२०.२

अभिषिक्तस्य कौन्तेय कौन्तेयो धारयिष्यति ॥ (२०।२)

abhiṣiktasya kaunteya kaunteyo dhārayiṣyati ||

21.1२१.१

किङ्किणीशतनिर्घोषं वैयाघ्रपरिवारणम् । (२१।१)

kiṅkiṇīśatanirghoṣaṃ vaiyāghraparivāraṇam |

21.2२१.२

रथं श्वेतहयैर् युक्तम् अर्जुनो वाहयिष्यति ॥ (२१।२)

rathaṃ śvetahayair yuktam arjuno vāhayiṣyati ||

22.1२२.१

अभिमन्युश्च ते नित्यं प्रत्यासन्नो भविष्यति । (२२।१)

abhimanyuśca te nityaṃ pratyāsanno bhaviṣyati |

22.2२२.२

नकुलः सहदेवश्च द्रौपदेयाश्च पञ्च ये ॥ (२२।२)

nakulaḥ sahadevaśca draupadeyāśca pañca ye ||

23.1२३.१

पाञ्चालास्त्वानुयास्यन्ति शिखण्डी च महारथः । (२३।१)

pāñcālāstvānuyāsyanti śikhaṇḍī ca mahārathaḥ |

23.2२३.२

अहं च त्वानुयास्यामि सर्वे चान्धकवृष्णयः । (२३।२)

ahaṃ ca tvānuyāsyāmi sarve cāndhakavṛṣṇayaḥ |

23.3२३.३

दाशार्हाः परिवारास्ते दाशार्णाश्च विशां पते ॥ (२३।३)

dāśārhāḥ parivārāste dāśārṇāśca viśāṃ pate ||

24.1२४.१

भुङ्क्ष्व राज्यं महाबाहो भ्रातृभिः सह पाण्डवैः । (२४।१)

bhuṅkṣva rājyaṃ mahābāho bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ |

24.2२४.२

जपैर् होमैश्च संयुक्तो मङ्गलैश्च पृथग्विधैः ॥ (२४।२)

japair homaiśca saṃyukto maṅgalaiśca pṛthagvidhaiḥ ||

25.1२५.१

पुरोगमाश्च ते सन्तु द्रविडाः सह कुन्तलैः । (२५।१)

purogamāśca te santu draviḍāḥ saha kuntalaiḥ |

25.2२५.२

आन्ध्रास्तालचराश्चैव चूचुपा वेणुपास्तथा ॥ (२५।२)

āndhrāstālacarāścaiva cūcupā veṇupāstathā ||

26.1२६.१

स्तुवन्तु त्वाद्य बहुशः स्तुतिभिः सूतमागधाः । (२६।१)

stuvantu tvādya bahuśaḥ stutibhiḥ sūtamāgadhāḥ |

26.2२६.२

विजयं वसुषेणस्य घोषयन्तु च पाण्डवाः ॥ (२६।२)

vijayaṃ vasuṣeṇasya ghoṣayantu ca pāṇḍavāḥ ||

27.1२७.१

स त्वं परिवृतः पार्थैर् नक्षत्रैर् इव चन्द्रमाः । (२७।१)

sa tvaṃ parivṛtaḥ pārthair nakṣatrair iva candramāḥ |

27.2२७.२

प्रशाधि राज्यं कौन्तेय कुन्तीं च प्रतिनन्दय ॥ (२७।२)

praśādhi rājyaṃ kaunteya kuntīṃ ca pratinandaya ||

28.1२८.१

मित्राणि ते प्रहृष्यन्तु व्यथन्तु रिपवस्तथा । (२८।१)

mitrāṇi te prahṛṣyantu vyathantu ripavastathā |

28.2२८.२

सौभ्रात्रं चैव ते ऽद्यास्तु भ्रातृभिः सह पाण्डवैः ॥ (२८।२)

saubhrātraṃ caiva te 'dyāstu bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 138

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit