ऋषय ऊचुः । (१।१)

समन्तपञ्चकम् इति यद् उक्तं सूतनन्दन । (१।२)

एतत् सर्वं यथान्यायं श्रोतुम् इच्छामहे वयम् ॥ (१।३)

सूत उवाच । (२।१)

शुश्रूषा यदि वो विप्रा ब्रुवतश्च कथाः शुभाः । (२।२)

समन्तपञ्चकाख्यं च श्रोतुम् अर्हथ सत्तमाः ॥ (२।३)

त्रेताद्वापरयोः संधौ रामः शस्त्रभृतां वरः । (३।१)

असकृत् पार्थिवं क्षत्रं जघानामर्षचोदितः ॥ (३।२)

स सर्वं क्षत्रम् उत्साद्य स्ववीर्येणानलद्युतिः । (४।१)

समन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान् । (४।२)

योजयानाम् अविस्तीर्णाञ्जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥ (४।३)

स तेषु रुधिराम्भस्सु ह्रदेषु क्रोधमूर्छितः । (५।१)

पितॄन् संतर्पयामास रुधिरेणेति नः श्रुतम् ॥ (५।२)

अथर्चीकादयो ऽभ्येत्य पितरो ब्राह्मणर्षभम् । (६।१)

राम उवाच । (६।२)

राम राम महाभाग प्रीताः स्म तव भार्गव । (६।३)

अनया पितृभक्त्या च विक्रमेण च ते विभो । (६।४)

वरं वृणीष्व भद्रं ते किम् इच्छसि महाद्युते । (६।५)

यदि मे पितरः प्रीता यद्यनुग्राह्यता मयि । (६।६)

यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रम् उत्सादितं मया । (६।७)

अतश्च पापान् मुच्येऽहम् एष मे प्रार्थितो वरः । (६।८)

ह्रदाश्च तीर्थभूता मे भवेयुर् भुवि विश्रुताः । (६।९)

एवं भविष्यतीत्याहुः पितरो ब्राह्मणर्षभाः । (६।१०)

तं क्षमस्वेति सिषिधुस्ततः स विरराम ह ॥ (६।११)

तेषां समीपे यो देशो ह्रदानां रुधिराम्भसाम् । (७।१)

समन्तपञ्चकम् इति पुण्यं तत्परिकीर्तितम् ॥ (७।२)

येन लिङ्गेन यो देशो युक्तः समुपलक्ष्यते । (८।१)

तेनैव नाम्ना तं देशं वाच्यम् आहुर् मनीषिणः ॥ (८।२)

अन्तरे चैव सम्प्राप्ते कलिद्वापरयोर् अभूत् । (९।१)

समन्तपञ्चके युद्धं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ (९।२)

तस्मिन् परमधर्मिष्ठे देशे भूदोषवर्जिते । (१०।१)

अष्टादश समाजग्मुर् अक्षौहिण्यो युयुत्सया । (१०।२)

समेत्य तं द्विजास्ताश्च तत्रैव निधनं गताः ॥ (१०।३)

एवं नामाभिनिर्वृत्तं तस्य देशस्य वै द्विजाः । (११।१)

पुण्यश्च रमणीयश्च स देशो वः प्रकीर्तितः ॥ (११।२)

तद् एतत् कथितं सर्वं मया वो मुनिसत्तमाः । (१२।१)

यथा देशः स विख्यातस् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ (१२।२)

ऋषय ऊचुः । (१३।१)

अक्षौहिण्य इति प्रोक्तं यत् त्वया सूतनन्दन । (१३।२)

एतद् इच्छामहे श्रोतुं सर्वम् एव यथातथम् ॥ (१३।३)

अक्षौहिण्याः परीमाणं रथाश्वनरदन्तिनाम् । (१४।१)

यथावच्चैव नो ब्रूहि सर्वं हि विदितं तव ॥ (१४।२)

सूत उवाच । (१५।१)

एको रथो गजश्चैको नराः पञ्च पदातयः । (१५।२)

त्रयश्च तुरगास्तज्ज्ञैः पत्तिर् इत्यभिधीयते ॥ (१५।३)

पत्तिं तु त्रिगुणाम् एताम् आहुः सेनामुखं बुधाः । (१६।१)

त्रीणि सेनामुखान्येको गुल्म इत्यभिधीयते ॥ (१६।२)

त्रयो गुल्मा गणो नाम वाहिनी तु गणास् त्रयः । (१७।१)

स्मृतास्तिस्रस्तु वाहिन्यः पृतनेति विचक्षणैः ॥ (१७।२)

चमूस्तु पृतनास् तिस्रस् तिस्रश् चम्वस् त्वनीकिनी । (१८।१)

अनीकिनीं दशगुणां प्राहुर् अक्षौहिणीं बुधाः ॥ (१८।२)

अक्षौहिण्याः प्रसंख्यानं रथानां द्विजसत्तमाः । (१९।१)

संख्यागणिततत्त्वज्ञैः सहस्राण्येकविंशतिः ॥ (१९।२)

शतान्युपरि चैवाष्टौ तथा भूयश्च सप्ततिः । (२०।१)

गजानां तु परीमाणम् एतद् एवात्र निर्दिशेत् ॥ (२०।२)

ज्ञेयं शतसहस्रं तु सहस्राणि तथा नव । (२१।१)

नराणाम् अपि पञ्चाशच्छतानि त्रीणि चानघाः ॥ (२१।२)

पञ्चषष्टिसहस्राणि तथाश्वानां शतानि च । (२२।१)

दशोत्तराणि षट् प्राहुर् यथावद् इह संख्यया ॥ (२२।२)

एताम् अक्षौहिणीं प्राहुः संख्यातत्त्वविदो जनाः । (२३।१)

यां वः कथितवान् अस्मि विस्तरेण द्विजोत्तमाः ॥ (२३।२)

एतया संख्यया ह्यासन् कुरुपाण्डवसेनयोः । (२४।१)

अक्षौहिण्यो द्विजश्रेष्ठाः पिण्डेनाष्टादशैव ताः ॥ (२४।२)

समेतास्तत्र वै देशे तत्रैव निधनं गताः । (२५।१)

कौरवान् कारणं कृत्वा कालेनाद्भुतकर्मणा ॥ (२५।२)

अहानि युयुधे भीष्मो दशैव परमास्त्रवित् । (२६।१)

अहानि पञ्च द्रोणस्तु ररक्ष कुरुवाहिनीम् ॥ (२६।२)

अहनी युयुधे द्वे तु कर्णः परबलार्दनः । (२७।१)

शल्यो ऽर्धदिवसं त्वासीद् गदायुद्धम् अतः परम् । (२७।२)

दुर्योधनस्य भीमस्य दिनार्धम् अभवत् तयोः ॥ (२७।३)

तस्यैव तु दिनस्यान्ते हार्दिक्यद्रौणिगौतमाः । (२८।१)

प्रसुप्तं निशि विश्वस्तं जघ्नुर् यौधिष्ठिरं बलम् ॥ (२८।२)

यत् तु शौनकसत्त्रे ते भारताख्यानविस्तरम् । (२९।१)

जनमेजयस्य तत्सत्त्रे व्यासशिष्येण धीमता । (२९।२)

कथितं विस्तरार्थं च यशो वीर्यं महीक्षिताम् । (२९।३)

आख्यानं कथितं कृत्स्नं महाभारतम् उत्तमम् । (२९।४)

आख्यास्ये तत्र पौलोमम् आख्यानं चादितः परम् ॥ (२९।५)

विचित्रार्थपदाख्यानम् अनेकसमयान्वितम् । (३०।१)

अभिपन्नं नरैः प्राज्ञैर् वैराग्यम् इव मोक्षिभिः ॥ (३०।२)

आत्मेव वेदितव्येषु प्रियेष्विव च जीवितम् । (३१।१)

इतिहासः प्रधानार्थः श्रेष्ठः सर्वागमेष्वयम् ॥ (३१।२)

इतिहासोत्तमे ह्यस्मिन्न् अर्पिता बुद्धिर् उत्तमा । (३२।१)

स्वरव्यञ्जनयोः कृत्स्ना लोकवेदाश्रयेव वाक् ॥ (३२।२)

अस्य प्रज्ञाभिपन्नस्य विचित्रपदपर्वणः । (३३।१)

भारतस्येतिहासस्य श्रूयतां पर्वसंग्रहः । (३३।२)

आदिपर्व पुरा प्रोक्तं पाराशर्येण धीमता ॥ (३३।३)

पर्वानुक्रमणी पूर्वं द्वितीयं पर्वसंग्रहः । (३४।१)

पौष्यं पौलोमम् आस्तीकम् आदिवंशावतारणम् ॥ (३४।२)

ततः सम्भवपर्वोक्तम् अद्भुतं देवनिर्मितम् । (३५।१)

दाहो जतुगृहस्यात्र हैडिम्बं पर्व चोच्यते ॥ (३५।२)

ततो बकवधः पर्व पर्व चैत्ररथं ततः । (३६।१)

ततः स्वयंवरं देव्याः पाञ्चाल्याः पर्व चोच्यते ॥ (३६।२)

क्षत्रधर्मेण निर्जित्य ततो वैवाहिकं स्मृतम् । (३७।१)

विदुरागमनं पर्व राज्यलम्भस्तथैव च ॥ (३७।२)

अर्जुनस्य वने वासः सुभद्राहरणं ततः । (३८।१)

सुभद्राहरणाद् ऊर्ध्वं ज्ञेयं हरणहारिकम् ॥ (३८।२)

ततः खाण्डवदाहाख्यं तत्रैव मयदर्शनम् । (३९।१)

सभापर्व ततः प्रोक्तं मन्त्रपर्व ततः परम् ॥ (३९।२)

जरासंधवधः पर्व पर्व दिग्विजयस्तथा । (४०।१)

पर्व दिग्विजयाद् ऊर्ध्वं राजसूयिकम् उच्यते ॥ (४०।२)

ततश्चार्घाभिहरणं शिशुपालवधस्ततः । (४१।१)

द्यूतपर्व ततः प्रोक्तम् अनुद्यूतम् अतः परम् ॥ (४१।२)

तत आरण्यकं पर्व किर्मीरवध एव च । (४२।१)

अर्जुनस्याभिगमनं पर्व ज्ञेयम् अतः परम् । (४२।२)

ईश्वरार्जुनयोर् युद्धं पर्व कैरातसंज्ञितम् ॥ (४२।३)

इन्द्रलोकाभिगमनं पर्व ज्ञेयम् अतः परम् । (४३।१)

तीर्थयात्रा ततः पर्व कुरुराजस्य धीमतः ॥ (४३।२)

जटासुरवधः पर्व यक्षयुद्धम् अतः परम् । (४४।१)

अर्जुनस्यास्त्रसम्प्राप्तिर् अर्जुनागमनं ततः । (४४।२)

निवातकवचैर् युद्धं पर्व चाजगरं ततः । (४४।३)

तथैवाजगरं पर्व विज्ञेयं तदनन्तरम् ॥ (४४।४)

मार्कण्डेयसमस्या च पर्वोक्तं तदनन्तरम् । (४५।१)

संवादश्च ततः पर्व द्रौपदीसत्यभामयोः ॥ (४५।२)

घोषयात्रा ततः पर्व मृगस्वप्नभयं ततः । (४६।१)

रामाख्यानं ततः पर्व सावित्र्याख्यानम् एव च । (४६।२)

पतिव्रताया माहात्म्यं सावित्र्याश्चैवम् अद्भुतम् । (४६।३)

रामोपाख्यानम् अत्रैव पर्व ज्ञेयम् अतः परम् । (४६।४)

व्रीहिद्रौणिकम् आख्यानं ततो ऽनन्तरम् उच्यते । (४६।५)

मन्त्रस्य निश्चयं कृत्वा कार्यस्यापि विचिन्तयन् । (४६।६)

नलाख्यानम् अतः पर्व मृगस्वप्नम् अतः परम् । (४६।७)

ततो नहुषम् आख्यानं ततो ऽनन्तरम् उच्यते ॥ (४६।८)

द्रौपदीहरणं पर्व सैन्धवेन वनात् ततः । (४७।१)

कुण्डलाहरणं पर्व ततः परम् इहोच्यते ॥ (४७।२)

आरणेयं ततः पर्व वैराटं तदनन्तरम् । (४८।१)

पाण्डवानां प्रवेशश्च समयस्य च पालनम् । (४८।२)

कीचकानां वधः पर्व पर्व गोग्रहणं ततः ॥ (४८।३)

अभिमन्युना च वैराट्याः पर्व वैवाहिकं स्मृतम् । (४९।१)

उद्योगपर्व विज्ञेयम् अत ऊर्ध्वं महाद्भुतम् ॥ (४९।२)

ततः संजययानाख्यं पर्व ज्ञेयम् अतः परम् । (५०।१)

प्रजागरं ततः पर्व धृतराष्ट्रस्य चिन्तया ॥ (५०।२)

पर्व सानत्सुजातं च गुह्यम् अध्यात्मदर्शनम् । (५१।१)

यानसंधिस्ततः पर्व भगवद्यानम् एव च । (५१।२)

मातलीयम् उपाख्यानं चरितं गालवस्य च । (५१।३)

सावित्रं वामदेव्यं च वैन्योपाख्यानम् एव च । (५१।४)

जामदग्न्यम् उपाख्यानं पर्व षोडशराजकम् । (५१।५)

सभाप्रवेशः कृष्णस्य विदुलापुत्रशासनम् । (५१।६)

उद्योगः सैन्यनिर्याणं श्वेतोपाख्यानम् एव च ॥ (५१।७)

ज्ञेयं विवादपर्वात्र कर्णस्यापि महात्मनः । (५२।१)

मन्त्रस्य निश्चयं कृत्वा कार्यं समभिचिन्ततम् । (५२।२)

कीर्त्यते चाप्युपाख्यानं सैनापत्ये ऽभिषेचनम् । (५२।३)

श्वेतस्य वासुदेवेन चित्रं बहुकथाश्रयम् । (५२।४)

निर्याणं पर्व च ततः कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ (५२।५)

रथातिरथसंख्या च पर्वोक्तं तदनन्तरम् । (५३।१)

उलूकदूतागमनं पर्वामर्षविवर्धनम् ॥ (५३।२)

अम्बोपाख्यानम् अपि च पर्व ज्ञेयम् अतः परम् । (५४।१)

दिव्यं चक्षुर् ददौ यत्र संजयाय महान् ऋषिः । (५४।२)

भीष्माभिषेचनं पर्व ज्ञेयम् अद्भुतकारणम् ॥ (५४।३)

जम्बूखण्डविनिर्माणं पर्वोक्तं तदनन्तरम् । (५५।१)

भूमिपर्व ततो ज्ञेयं द्वीपविस्तरकीर्तनम् ॥ (५५।२)

पर्वोक्तं भगवद्गीता पर्व भीष्मवधस्ततः । (५६।१)

द्रोणाभिषेकः पर्वोक्तं संशप्तकवधस्ततः ॥ (५६।२)

अभिमन्युवधः पर्व प्रतिज्ञापर्व चोच्यते । (५७।१)

जयद्रथवधः पर्व घटोत्कचवधस्ततः ॥ (५७।२)

ततो द्रोणवधः पर्व विज्ञेयं लोमहर्षणम् । (५८।१)

मोक्षो नारायणास्त्रस्य पर्वानन्तरम् उच्यते ॥ (५८।२)

कर्णपर्व ततो ज्ञेयं शल्यपर्व ततः परम् । (५९।१)

ह्रदप्रवेशनं पर्व गदायुद्धम् अतः परम् ॥ (५९।२)

सारस्वतं ततः पर्व तीर्थवंशगुणान्वितम् । (६०।१)

अत ऊर्ध्वं तु बीभत्सं पर्व सौप्तिकम् उच्यते ॥ (६०।२)

ऐषीकं पर्व निर्दिष्टम् अत ऊर्ध्वं सुदारुणम् । (६१।१)

जलप्रदानिकं पर्व स्त्रीपर्व च ततः परम् ॥ (६१।२)

श्राद्धपर्व ततो ज्ञेयं कुरूणाम् और्ध्वदेहिकम् । (६२।१)

आभिषेचनिकं पर्व धर्मराजस्य धीमतः ॥ (६२।२)

चार्वाकनिग्रहः पर्व रक्षसो ब्रह्मरूपिणः । (६३।१)

प्रविभागो गृहाणां च पर्वोक्तं तदनन्तरम् ॥ (६३।२)

शान्तिपर्व ततो यत्र राजधर्मानुकीर्तनम् । (६४।१)

आपद्धर्मश्च पर्वोक्तं मोक्षधर्मस्ततः परम् । (६४।२)

शुकप्रश्नाभिगमनं ब्रह्मप्रश्नानुशासनम् । (६४।३)

प्रादुर्भावश्च दुर्वासः संवादश्चैव मायया ॥ (६४।४)

ततः पर्व परिज्ञेयम् आनुशासनिकं परम् । (६५।१)

स्वर्गारोहणिकं पर्व ततो भीष्मस्य धीमतः ॥ (६५।२)

ततो ऽश्वमेधिकं पर्व सर्वपापप्रणाशनम् । (६६।१)

अनुगीता ततः पर्व ज्ञेयम् अध्यात्मवाचकम् ॥ (६६।२)

पर्व चाश्रमवासाख्यं पुत्रदर्शनम् एव च । (६७।१)

नारदागमनं पर्व ततः परम् इहोच्यते । (६७।२)

वर्णधर्मस्ततो ज्ञेयम् आश्रमाणां च कीर्तनम् । (६७।३)

मृतानां दर्शनं चैव व्यासेनाद्भुतकर्मणा ॥ (६७।४)

मौसलं पर्व च ततो घोरं समनुवर्ण्यते । (६८।१)

महाप्रस्थानिकं पर्व स्वर्गारोहणिकं ततः । (६८।२)

स्वर्गारोहणिकं पर्व ततो ज्ञेयम् अतः परम् ॥ (६८।३)

हरिवंशस्ततः पर्व पुराणं खिलसंज्ञितम् । (६९।१)

विष्णुपर्व शिशोश्चर्या विष्णोः कंसवधस्तथा । (६९।२)

सौभस्य च वधः पर्व बाणस्य नरकस्य च । (६९।३)

जनमेजयस्य यज्ञे तु नकुलाख्यानम् एव च । (६९।४)

भविष्यत्पर्व चाप्युक्तं खिलेष्वेवाद्भुतं महत् ॥ (६९।५)

एतत् पर्वशतं पूर्णं व्यासेनोक्तं महात्मना । (७०।१)

यथावत् सूतपुत्रेण लोमहर्षणिना पुनः ॥ (७०।२)

कथितं नैमिषारण्ये पर्वाण्यष्टादशैव तु । (७१।१)

समासो भारतस्यायं तत्रोक्तः पर्वसंग्रहः । (७१।२)

पौष्यं पौलोमम् आस्तीकम् आदिवंशावतारणम् । (७१।३)

सम्भवो जतुवेश्माख्यं हिडिम्बबकयोर् वधः । (७१।४)

तथा चैत्ररथं देव्याः पाञ्चाल्याश्च स्वयंवरः । (७१।५)

क्षात्रधर्मेण निर्जित्य ततो वैवाहिकं स्मृतम् । (७१।६)

विदुरागमनं चैव राज्यलम्भस्तथैव च । (७१।७)

वनवासो ऽर्जुनस्यापि सुभद्राहरणं ततः । (७१।८)

हरणाहरणं चैव दहनं खाण्डवस्य च । (७१।९)

मयस्य दर्शनं चैव आदिपर्वणि कथ्यते ॥ (७१।१०)

पौष्ये पर्वणि माहात्म्यम् उत्तङ्कस्योपवर्णितम् । (७२।१)

पौलोमे भृगुवंशस्य विस्तारः परिकीर्तितः । (७२।२)

श्लोकानां च सहस्रं च पञ्चाशच्छतम् एव च । (७२।३)

अध्यायानां तथाष्टौ च पर्वण्यस्मिन् प्रकीर्तिताः ॥ (७२।४)

आस्तीके सर्वनागानां गरुडस्य च सम्भवः । (७३।१)

क्षीरोदमथनं चैव जन्मोच्छैःश्रवसस् तथा ॥ (७३।२)

यजतः सर्पसत्त्रेण राज्ञः पारिक्षितस्य च । (७४।१)

कथेयम् अभिनिर्वृत्ता भारतानां महात्मनाम् । (७४।२)

श्लोकाग्रं च सहस्रं च त्रिशतं चोत्तरं तथा । (७४।३)

श्लोकाश्च चतुराशीतिः पर्वण्यस्मिंस्तथैव च । (७४।४)

अध्यायानां ततः प्रोक्तं चत्वारिंशन् महर्षिणा ॥ (७४।५)

विविधाः सम्भवा राज्ञाम् उक्ताः सम्भवपर्वणि । (७५।१)

अन्येषां चैव विप्राणाम् ऋषेर् द्वैपायनस्य च ॥ (७५।२)

अंशावतरणं चात्र देवानां परिकीर्तितम् । (७६।१)

दैत्यानां दानवानां च यक्षाणां च महौजसाम् ॥ (७६।२)

नागानाम् अथ सर्पाणां गन्धर्वाणां पतत्रिणाम् । (७७।१)

अन्येषां चैव भूतानां विविधानां समुद्भवः । (७७।२)

महर्षेर् आश्रमपदे कण्वस्य च तपस्विनः । (७७।३)

शकुन्तलायां दुष्यन्ताद् भरतश्चापि जज्ञिवान् । (७७।४)

यस्य लोकेषु नाम्नेदं प्रथितं भारतं कुलम् ॥ (७७।५)

वसूनां पुनर् उत्पत्तिर् भागीरथ्यां महात्मनाम् । (७८।१)

शंतनोर् वेश्मनि पुनस्तेषां चारोहणं दिवि ॥ (७८।२)

तेजोऽंशानां च संघाताद् भीष्मस्याप्यत्र सम्भवः । (७९।१)

राज्यान् निवर्तनं चैव ब्रह्मचर्यव्रते स्थितिः ॥ (७९।२)

प्रतिज्ञापालनं चैव रक्षा चित्राङ्गदस्य च । (८०।१)

हते चित्राङ्गदे चैव रक्षा भ्रातुर् यवीयसः ॥ (८०।२)

विचित्रवीर्यस्य तथा राज्ये सम्प्रतिपादनम् । (८१।१)

धर्मस्य नृषु सम्भूतिर् अणीमाण्डव्यशापजा ॥ (८१।२)

कृष्णद्वैपायनाच्चैव प्रसूतिर् वरदानजा । (८२।१)

धृतराष्ट्रस्य पाण्डोश्च पाण्डवानां च सम्भवः ॥ (८२।२)

वारणावतयात्रा च मन्त्रो दुर्योधनस्य च । (८३।१)

हितोपदेशश्च पथि धर्मराजस्य धीमतः । (८३।२)

विदुरेण कृतो यत्र हितार्थं म्लेच्छभाषया । (८३।३)

विदुरस्य च वाक्येन सुरुङ्गोपक्रमक्रिया । (८३।४)

निषाद्याः पञ्चपुत्रायाः सुप्ताया जतुवेश्मनि । (८३।५)

पुरोचनस्य चात्रैव दहनं संप्रकीर्तितम् ॥ (८३।६)

पाण्डवानां वने घोरे हिडिम्बायाश्च दर्शनम् । (८४।१)

तत्रैव च हिडिम्बस्य वधो भीमान् महाबलात् । (८४।२)

घटोत्कचस्य चोत्पत्तिर् अत्रैव परिकीर्तिता । (८४।३)

महर्षेर् दर्शनं चैव व्यासस्यामिततेजसः । (८४।४)

तदाज्ञयैकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ (८४।५)

अज्ञातचर्या पाण्डूनां वासो ब्राह्मणवेश्मनि । (८५।१)

बकस्य निधनं चैव नागराणां च विस्मयः । (८५।२)

संभवश्चैव कृष्णाया धृष्टद्युम्नस्य चैव ह । (८५।३)

ब्राह्मणात् समुपश्रुत्य व्यासवाक्यप्रचोदिताः । (८५।४)

द्रौपदीं प्रार्थयन्तस्ते स्वयंवरदिदृक्षवः । (८५।५)

पाञ्चालान् अभितो जग्मुर् यत्र कौतूहलान्विताः । (८५।६)

कूटस्य धार्तराष्ट्रेण प्रेषणं पाण्डवान् प्रति ॥ (८५।७)

अङ्गारपर्णं निर्जित्य गङ्गाकूले ऽर्जुनस्तदा । (८६।१)

सख्यं कृत्वा ततस्तेन तस्माद् एव स शुश्रुवे । (८६।२)

भ्रातृभिः सहितः सर्वैः पाञ्चालान् अभितो ययौ ॥ (८६।३)

तापत्यम् अथ वासिष्ठम् और्वं चाख्यानम् उत्तमम् । (८७।१)

पाञ्चालनगरे चापि लक्ष्यं भित्त्वा धनंजयः । (८७।२)

द्रौपदीं लब्धवान् अत्र मध्ये सर्वमहीक्षिताम् । (८७।३)

भीमसेनार्जुनौ यत्र संरब्धान् पृथिवीपतीन् । (८७।४)

शल्यकर्णौ च तरसा जितवन्तौ महामृधे । (८७।५)

दृष्ट्वा तयोश्च तद् वीर्यम् अप्रमेयम् अमानुषम् । (८७।६)

शङ्कमानौ पाण्डवांस्तान् रामकृष्णौ महामती । (८७।७)

जग्मतुस्तैः समागन्तुं शालां भार्गववेश्मनि । (८७।८)

स्वयंवरं च पाञ्चाल्या रारायन्त्रप्रभेदनम् । (८७।९)

नृपाणां सह संग्रामः पाण्डवानां महाद्भुतम् । (८७।१०)

पञ्चेन्द्राणाम् उपाख्यानम् अत्रैवाद्भुतम् उच्यते ॥ (८७।११)

पञ्चानाम् एकपत्नीत्वे विमर्शो द्रुपदस्य च । (८८।१)

द्रौपद्या देवविहितो विवाहश्चाप्यमानुषः । (८८।२)

क्षत्तुश्च धृतराष्ट्रेण प्रेषणं पाण्डवान् प्रति ॥ (८८।३)

विदुरस्य च संप्राप्तिर् दर्शनं केशवस्य च । (८९।१)

खाण्डवप्रस्थवासश्च तथा राज्यार्धशासनम् ॥ (८९।२)

नारदस्याज्ञया चैव द्रौपद्याः समयक्रिया । (९०।१)

सुन्दोपसुन्दयोस्तत्र उपाख्यानं प्रकीर्तितम् । (९०।२)

अनन्तरं च द्रौपद्या सहासीनं युधिष्ठिरम् । (९०।३)

अनुप्रविश्य विप्रार्थं फाल्गुनो गृह्य चायुधम् । (९०।४)

मोक्षयित्वा गृहं गत्वा विप्रार्थं कृतनिश्चयः । (९०।५)

समयं पालयन् वीरो वनं यत्र जगाम ह ॥ (९०।६)

पार्थस्य वनवासश्च उलूप्या पथि संगमः । (९१।१)

पुण्यतीर्थानुसंयानं बभ्रुवाहनजन्म च । (९१।२)

तत्रैव मोक्षयामास पञ्च सो ऽप्सरसः शुभाः । (९१।३)

शापाद् ग्राहत्वम् आपन्ना ब्राह्मणस्य तपस्विनः । (९१।४)

प्रभासतीर्थे पार्थस्य कृष्णेन च समागमः ॥ (९१।५)

द्वारकायां सुभद्रा च कामयानेन कामिनी । (९२।१)

वासुदेवस्यानुमते प्राप्ता चैव किरीटिना ॥ (९२।२)

हरणं गृह्य सम्प्राप्ते कृष्णे देवकिनन्दने । (९३।१)

शक्रप्रस्थं महाबाहुः प्रीत्या परमया युतः । (९३।२)

न्यवसत् सह पार्थेन तत्रैवोदारकर्मणा । (९३।३)

संप्राप्तिश्चक्रधनुषोः खाण्डवस्य च दाहनम् ॥ (९३।४)

अभिमन्योः सुभद्रायां जन्म चोत्तमतेजसः । (९४।१)

द्रौपद्यास्तनयानां च सम्भवो ऽत्रैव कीर्तितः । (९४।२)

विहारार्थं च गतयोः कृष्णयोर् यमुनाम् अनु । (९४।३)

मयस्य मोक्षो ज्वलनाद् भुजंगस्य च मोक्षणम् । (९४।४)

महर्षेर् मन्दपालस्य शार्ङ्ग्यं तनयसंभवः ॥ (९४।५)

इत्येतद् आधिपर्वोक्तं प्रथमं बहुविस्तरम् । (९५।१)

अध्यायानां शते द्वे तु संख्याते परमर्षिणा । (९५।२)

अष्टादशैव चाध्याया व्यासेनोत्तमतेजसा ॥ (९५।३)

सप्त श्लोकसहस्राणि तथा नव शतानि च । (९६।१)

श्लोकाश्च चतुराशीतिर् दृष्टो ग्रन्थो महात्मना ॥ (९६।२)

द्वितीयं तु सभापर्व बहुवृत्तान्तम् उच्यते । (९७।१)

सभाक्रिया पाण्डवानां किंकराणां च दर्शनम् ॥ (९७।२)

लोकपालसभाख्यानं नारदाद् देवदर्शनात् । (९८।१)

राजसूयस्य चारम्भो जरासंधवधस्तथा ॥ (९८।२)

गिरिव्रजे निरुद्धानां राज्ञां कृष्णेन मोक्षणम् । (९९।१)

तथा दिग्विजयो ऽत्रैव पाण्डवानां प्रकीर्तितः । (९९।२)

राज्ञाम् आगमनं चैव सार्हणानां महाक्रतौ । (९९।३)

राजसूये ऽर्घसंवादे शिशुपालवधस्तथा ॥ (९९।४)

यज्ञे विभूतिं तां दृष्ट्वा दुःखामर्षान्वितस्य च । (१००।१)

दुर्योधनस्यावहासो भीमेन च सभातले ॥ (१००।२)

यत्रास्य मन्युर् उद्भूतो येन द्यूतम् अकारयत् । (१०१।१)

यत्र धर्मसुतं द्यूते शकुनिः कितवो ऽजयत् ॥ (१०१।२)

यत्र द्यूतार्णवे मग्नान् द्रौपदी नौर् इवार्णवात् । (१०२।१)

धृतराष्ट्रो महाप्राज्ञः स्नुषां परमदुःखिताम् । (१०२।२)

तारयामास तांस्तीर्णाञ् ज्ञात्वा दुर्योधनो नृपः । (१०२।३)

पुनर् एव ततो द्यूते समाह्वयत पाण्डवान् । (१०२।४)

जित्वा च वनवासाय प्रेषयामास तांस्ततः ॥ (१०२।५)

एतत् सर्वं सभापर्व समाख्यातं महात्मना । (१०३।१)

अध्यायाः सप्ततिर् ज्ञेयास्तथा द्वौ चात्र संख्यया ॥ (१०३।२)

श्लोकानां द्वे सहस्रे तु पञ्च श्लोकशतानि च । (१०४।१)

श्लोकाश्चैकादश ज्ञेयाः पर्वण्यस्मिन् प्रकीर्तिताः ॥ (१०४।२)

अतः परं तृतीयं तु ज्ञेयम् आरण्यकं महत् । (१०५।१)

वनवासं प्रयातेषु पाण्डवेषु महात्मसु । (१०५।२)

पौरानुगमनं चैव धर्मपुत्रस्य धीमतः । (१०५।३)

यत्रादित्याद् वरप्राप्तिर् धर्मराजस्य धीमतः । (१०५।४)

अन्नौषधीनां च कृते पाण्डवेन महात्मना । (१०५।५)

द्विजानां भरणार्थं च कृतम् आराधनं रवेः । (१०५।६)

हितं च ब्रुवतः क्षत्तुः परित्यागो ऽम्बिकासुतात् । (१०५।७)

त्यक्तस्य पाण्डुपुत्राणां समीपगमनं तथा । (१०५।८)

पुनरागमनं चैव धृतराष्ट्रस्य शासनात् । (१०५।९)

कर्णप्रोत्साहनं चैव धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः । (१०५।१०)

वनस्थान् पाण्डवान् हन्तुं मन्त्रो दुर्योधनस्य च । (१०५।११)

तं दुष्टभावं विज्ञाय व्यासस्यागमनं द्रुतम् । (१०५।१२)

निर्याणप्रतिषेधश्च सुरभ्याख्यानम् एव च । (१०५।१३)

मैत्रेयागमनं चात्र राज्ञश्चैवानुशासनम् । (१०५।१४)

शापोत्सर्गश्च तेनैव राज्ञो दुर्योधनस्य च । (१०५।१५)

किर्मीरस्य वधश्चात्र भीमसेनेन संयुगे । (१०५।१६)

धौम्योपदेशात् तिग्मांशुप्रसादाद् अन्नसम्भवः । (१०५।१७)

मैत्रेयशापोत्सर्गश्च विदुरस्य प्रवासनम् ॥ (१०५।१८)

वृष्णीनाम् आगमो यत्र पाञ्चालानां च सर्वशः । (१०६।१)

श्रुत्वा शकुनिना द्यूते निकृत्या निर्जितांश्च तान् । (१०६।२)

क्रुद्धस्यानुप्रशमनं हरेश्चैव किरीटिना । (१०६।३)

परिदेवनं च पाञ्चाल्या वासुदेवस्य संनिधौ । (१०६।४)

आश्वासनं च कृष्णेन दुःखार्तायाः प्रकीर्तितम् । (१०६।५)

बान्धवागमनं चैव द्रौपद्याश्चाश्रुमोक्षणम् । (१०६।६)

तत् किर्मीरवधाख्यानं वृष्णीनाम् आगमस्तथा । (१०६।७)

पाञ्चालानां च सर्वेषां सौभाख्यानं तथैव च । (१०६।८)

यत्र सौभवधाख्यानं किर्मीरवध एव च । (१०६।९)

सुभद्रायाः सपुत्रायाः कृष्णेन द्वारकां पुरीम् । (१०६।१०)

नयनं द्रौपदेयानां धृष्टद्युम्नेन चैव हि । (१०६।११)

प्रवेशः पाण्डवेयानां रम्ये द्वैतवने ततः । (१०६।१२)

धर्मराजस्य चात्रैव संवादः कृष्णया सह । (१०६।१३)

संवादश्च तथा राज्ञा भीमस्यापि प्रकीर्तितः । (१०६।१४)

समीपं पाण्डुपुत्राणां व्यासस्यागमनं तथा । (१०६।१५)

प्रतिस्मृत्याथ विद्याया दानं राज्ञो महर्षिणा । (१०६।१६)

गमनं काम्यकं चापि व्यासे प्रतिगते ततः । (१०६।१७)

अस्त्रहेतोर् विवासश्च पार्थस्यामिततेजसः ॥ (१०६।१८)

महादेवेन युद्धं च किरातवपुषा सह । (१०७।१)

दर्शनं लोकपालानां स्वर्गारोहणम् एव च । (१०७।२)

महेन्द्रलोकगमनम् अस्त्रार्थे च किरीटिनः । (१०७।३)

यत्र चिन्ता समुत्पन्ना धृतराष्ट्रस्य भूयसी ॥ (१०७।४)

दर्शनं बृहदश्वस्य महर्षेर् भावितात्मनः । (१०८।१)

युधिष्ठिरस्य चार्तस्य व्यसने परिदेवनम् ॥ (१०८।२)

नलोपाख्यानम् अत्रैव धर्मिष्ठं करुणोदयम् । (१०९।१)

दमयन्त्याः स्थितिर् यत्र नलस्य व्यसनागमे । (१०९।२)

तथाक्षहृदयप्राप्तिस्तस्माद् एव महर्षितः । (१०९।३)

लोमशस्यागमश्चात्र स्वर्गात् पाण्डुसुतान् प्रति ॥ (१०९।४)

वनवासगतानां च पाण्डवानां महात्मनाम् । (११०।१)

स्वर्गे प्रवृत्तिर् आख्याता लोमशेनार्जुनस्य वै । (११०।२)

संदेशाद् अर्जुनस्यात्र तीर्थाभिगमनक्रिया । (११०।३)

तीर्थानां च फलप्राप्तिः पुण्यत्वं चापि कीर्तितम् । (११०।४)

पुलस्त्यतीर्थयात्रा च नारदेन महर्षिणा ॥ (११०।५)

तीर्थयात्रा तथैवात्र पाण्डवानां महात्मनाम् । (१११।१)

जटासुरस्य तत्रैव वधः समुपवर्ण्यते ॥ (१११।२)

नियुक्तो भीमसेनश्च द्रौपद्या गन्धमादने । (११२।१)

यत्र मन्दारपुष्पार्थं नलिनीं ताम् अधर्षयत् ॥ (११२।२)

यत्रास्य सुमहद् युद्धम् अभवत् सह राक्षसैः । (११३।१)

यक्षैश्चापि महावीर्यैर् मणिमत्प्रमुखैस्तथा ॥ (११३।२)

आगस्त्यम् अपि चाख्यानं यत्र वातापिभक्षणम् । (११४।१)

लोपामुद्राभिगमनम् अपत्यार्थम् ऋषेर् अपि ॥ (११४।२)

ततः श्येनकपोतीयम् उपाख्यानम् अनन्तरम् । (११५।१)

इन्द्रो ऽग्निर् यत्र धर्मश्च अजिज्ञासञ् शिबिं नृपम् । (११५।२)

इन्द्रः श्येनः कपोतो ऽग्निर् भूत्वा यज्ञे ऽभिजग्मतुः ॥ (११५।३)

ऋश्यशृङ्गस्य चरितं कौमारब्रह्मचारिणः । (११६।१)

जामदग्न्यस्य रामस्य चरितं भूरितेजसः ॥ (११६।२)

कार्तवीर्यवधो यत्र हैहयानां च वर्ण्यते । (११७।१)

सौकन्यम् अपि चाख्यानं च्यवनो यत्र भार्गवः ॥ (११७।२)

शर्यातियज्ञे नासत्यौ कृतवान् सोमपीथिनौ । (११८।१)

ताभ्यां च यत्र स मुनिर् यौवनं प्रतिपादितः ॥ (११८।२)

जन्तूपाख्यानम् अत्रैव यत्र पुत्रेण सोमकः । (११९।१)

पुत्रार्थम् अयजद् राजा लेभे पुत्रशतं च सः ॥ (११९।२)

अष्टावक्रीयम् अत्रैव विवादे यत्र बन्दिनम् । (१२०।१)

विजित्य सागरं प्राप्तं पितरं लब्धवान् ऋषिः । (१२०।२)

पूर्वं प्रक्षिप्तम् अशृणोत् पितरं लवणाम्भसि ॥ (१२०।३)

अवाप्य दिव्यान्यस्त्राणि गुर्वर्थे सव्यसाचिना । (१२१।१)

निवातकवचैर् युद्धं हिरण्यपुरवासिभिः ॥ (१२१।२)

समागमश्च पार्थस्य भ्रातृभिर् गन्धमादने । (१२२।१)

घोषयात्रा च गन्धर्वैर् यत्र युद्धं किरीटिनः ॥ (१२२।२)

पुनरागमनं चैव तेषां द्वैतवनं सरः । (१२३।१)

जयद्रथेनापहारो द्रौपद्याश्चाश्रमान्तरात् ॥ (१२३।२)

यत्रैनम् अन्वयाद् भीमो वायुवेगसमो जवे । (१२४।१)

मार्कण्डेयसमस्यायाम् उपाख्यानानि भागशः ॥ (१२४।२)

संदर्शनं च कृष्णस्य संवादश्चैव सत्यया । (१२५।१)

व्रीहिद्रौणिकम् आख्यानम् ऐन्द्रद्युम्नं तथैव च ॥ (१२५।२)

सावित्र्यौद्दालकीयं च वैन्योपाख्यानम् एव च । (१२६।१)

रामायणम् उपाख्यानम् अत्रैव बहुविस्तरम् । (१२६।२)

कर्णस्य परिमोषो ऽत्र कुण्डलाभ्यां पुरंदरात् । (१२६।३)

तथा यज्ञविभूतिश्च गयस्यात्र प्रकीर्तिता । (१२६।४)

आगस्त्यम् अपि चाख्यानं यत्र वातापिभक्षणम् । (१२६।५)

लोपामुद्राभिगमनम् अपत्यार्थम् ऋषेर् अपि । (१२६।६)

ऋश्यशृङ्गस्य चरितं कौमारब्रह्मचारिणः । (१२६।७)

जामदग्न्यस्य रामस्य चरितं भूरितेजसः । (१२६।८)

कार्तवीर्यवधो यत्र हैहयानां च वर्ण्यते । (१२६।९)

प्रभासतीर्थे पाण्डूनां वृष्णिभिश्च समागमः । (१२६।१०)

सौकन्यम् अपि चाख्यानं च्यवनो यत्र भार्गवः । (१२६।११)

शर्यातियज्ञे नासत्यौ कृतवान् सोमपीथिनौ । (१२६।१२)

ताभ्यां च यत्र स मुनिर् यौवनं प्रतिपादितः । (१२६।१३)

मान्धातुश्चाप्युपाख्यानं राज्ञो ऽत्रैव प्रकीर्तितम् । (१२६।१४)

जन्तूपाख्यानम् अत्रैव यत्र पुत्रेण सोमकः । (१२६।१५)

पुत्रार्थम् अयजद् राजा लेभे पुत्रशतं च सः । (१२६।१६)

ततः श्येनकपोतीयम् उपाख्यानम् अनन्तरम् । (१२६।१७)

इन्द्रो ऽग्निर् यत्र धर्मश्च अजिज्ञासञ् शिबिं नृपम् । (१२६।१८)

अष्टावक्रीयम् अत्रैव विवादो यत्र बन्दिना । (१२६।१९)

अष्टावक्रस्य विप्रर्षेर् जनकस्याध्वरे ऽभवत् । (१२६।२०)

नैयायिकानां मुख्येन वरुणस्यात्मजेन हि । (१२६।२१)

पराजितो यत्र बन्दी वादे तेन महात्मना । (१२६।२२)

विजित्य सागरं प्राप्तं पितरं लब्धवान् ऋषिः । (१२६।२३)

यवक्रीतस्य चाख्यानं रैभ्यस्य च महात्मनः । (१२६।२४)

गन्धमादनयात्रा च वासो नारायणाश्रमे । (१२६।२५)

नियुक्तो भीमसेनश्च द्रौपद्या गन्धमादने । (१२६।२६)

व्रजन् पथि महाबाहुर् दृष्टवान् पवनात्मजम् । (१२६।२७)

कदलीखण्डमध्यस्थं हनूमन्तं महाबलम् । (१२६।२८)

यत्र मन्दारपुष्पार्थं नलिनीं ताम् अधर्षयत् । (१२६।२९)

यत्रास्य युद्धम् अभवत् सुमहद् राक्षसैः सह । (१२६।३०)

यक्षैश्चैव महावीर्यैर् मणिमत्प्रमुखैस्तथा । (१२६।३१)

जटासुरस्य च वधो राक्षसस्य वृकोदरात् । (१२६।३२)

वृषपर्वणश्च राजर्षेस्ततो ऽभिगमनं स्मृतम् । (१२६।३३)

आर्ष्टिषेणाश्रमे चैषां गमनं वास एव च । (१२६।३४)

प्रोत्साहनं च पाञ्चाल्या भीमस्यात्र महात्मनः । (१२६।३५)

कैलासारोहणं प्रोक्तं यत्र यक्षैर् बलोत्कटैः । (१२६।३६)

युद्धम् आसीन् महाघोरं मणिमत्प्रमुखैः सह । (१२६।३७)

समागमश्च पाण्डूनां यत्र वैश्रवणेन च । (१२६।३८)

समागमश्चार्जुनस्य तत्रैव भ्रातृभिः सह । (१२६।३९)

अवाप्य दिव्यान्यस्त्राणि गुर्वर्थे सव्यसाचिना । (१२६।४०)

निवातकवचैर् युद्धं हिरण्यपुरवासिभिः । (१२६।४१)

निवातकवचैर् घोरैर् दानवैः सुरशत्रुभिः । (१२६।४२)

पौलोमैः कालकेयैश्च यत्र युद्धं किरीटिनः । (१२६।४३)

वधश्चैषां समाख्यातो राज्ञस्तेनैव धीमता । (१२६।४४)

अस्त्रसंदर्शनारम्भो धर्मराजस्य संनिधौ । (१२६।४५)

पार्थस्य प्रतिषेधश्च नारदेन महर्षिणा । (१२६।४६)

अवरोहणं पुनश्चैव पाण्डूनां गन्धमादनात् । (१२६।४७)

भीमस्य ग्रहणं चात्र पर्वताभोगवर्ष्मणा । (१२६।४८)

भुजगेन्द्रेण बलिना तस्मिन् सुगहने वने । (१२६।४९)

अमोक्षयद् यत्र चैनं प्रश्नान् उक्त्वा युधिष्ठिरः । (१२६।५०)

काम्यकागमनं चैव पुनस्तेषां महात्मनाम् । (१२६।५१)

तत्रस्थांश्च पुनर् द्रष्टुं पाण्डवान् पुरुषर्षभान् । (१२६।५२)

वासुदेवस्यागमनम् अत्रैव परिकीर्तितम् । (१२६।५३)

मार्कण्डेयसमस्यायाम् उपाख्यानानि सर्वशः । (१२६।५४)

पृथोर् वैन्यस्य चाख्यानं यत्रोक्तं परमर्षिणा । (१२६।५५)

संवादश्च सरस्वत्यास्तार्क्ष्यर्षेः सुमहात्मनः । (१२६।५६)

मत्स्योपाख्यानम् अत्रैव प्रोच्यते तदनन्तरम् । (१२६।५७)

मार्कण्डेयसमस्या च पुराणं परिकीर्त्यते । (१२६।५८)

ऐन्द्रद्युम्नम् उपाख्यानं धौन्धुमारं तथैव च । (१२६।५९)

पतिव्रतायाश्चाख्यानं तथैवाङ्गिरसं स्मृतम् । (१२६।६०)

द्रौपद्याः कीर्तितश्चात्र संवादः सत्यभामया । (१२६।६१)

पुनर् द्वैतवनं चैव पाण्डवाः समुपागताः । (१२६।६२)

घोषयात्रा च गन्धर्वैर् यत्र बद्धः सुयोधनः । (१२६।६३)

ह्रियमाणस्तु मन्दात्मा मोक्षितो ऽसौ किरीटिना । (१२६।६४)

धर्मराजस्य चात्रैव मृगस्वप्ननिदर्शनम् । (१२६।६५)

काम्यके काननश्रेष्ठे पुनर्गमनम् उच्यते । (१२६।६६)

व्रीहिद्रौणिकम् आख्यानम् अत्रैव बहुविस्तरम् । (१२६।६७)

दुर्वाससो ऽप्युपाख्यानम् अत्रैव परिकीर्तितम् । (१२६।६८)

जयद्रथेनापहरो द्रौपद्याश्चाश्रमान्तरात् । (१२६।६९)

यत्रैनम् अन्वयाद् भीमो वायुवेगसमो जवे । (१२६।७०)

चक्रे चैनं पञ्चशिखं यत्र भीमो महाबलः । (१२६।७१)

रामायणम् उपाख्यानम् अत्रैव बहुविस्तरम् । (१२६।७२)

यत्र रामेण विक्रम्य निहतो रावणो युधि । (१२६।७३)

सावित्र्याश्चाप्युपाख्यानम् अत्रैव परिकीर्त्यते । (१२६।७४)

मार्कण्डेयस्य च तथा देवर्षेर् नारदस्य च ॥ (१२६।७५)

कर्णस्य परिमोषो ऽत्र कुण्डलाभ्यां पुरंदरात् । (१२७।१)

यत्रास्य शक्तिं तुष्टो ऽदाद् एकवीरवधाय च । (१२७।२)

आरणेयम् उपाख्यानं यत्र धर्मो ऽन्वशात् सुतम् । (१२७।३)

जग्मुर् लब्धवरा यत्र पाण्डवाः पश्चिमां दिशम् ॥ (१२७।४)

एतद् आरण्यकं पर्व तृतीयं परिकीर्तितम् । (१२८।१)

अत्राध्यायशते द्वे तु संख्याते परमर्षिणा । (१२८।२)

एकोनसप्ततिश्चैव तथाध्यायाः प्रकीर्तिताः ॥ (१२८।३)

एकादश सहस्राणि श्लोकानां षट्शतानि च । (१२९।१)

चतुःषष्टिस्तथा श्लोकाः पर्वैतत् परिकीर्तितम् ॥ (१२९।२)

अतः परं निबोधेदं वैराटं पर्वविस्तरम् । (१३०।१)

विराटनगरं गत्वा श्मशाने विपुलां शमीम् । (१३०।२)

दृष्ट्वा संनिदधुस्तत्र पाण्डवा आयुधान्युत ॥ (१३०।३)

यत्र प्रविश्य नगरं छद्मभिर् न्यवसन्त ते । (१३१।१)

पाञ्चालीं प्रार्थयानस्य कामोपहतचेतसः । (१३१।२)

दुरात्मनो वधो यत्र कीचकस्य वृकोदरात् । (१३१।३)

पाण्डवान्वेषणार्थं च राज्ञो दुर्योधनस्य च । (१३१।४)

चाराः प्रस्थापिताश्चात्र निपुणाः सर्वतो दिशम् । (१३१।५)

न च प्रवृत्तिस्तैर् लब्धा पाण्डवानां महात्मनाम् । (१३१।६)

गोग्रहश्च विराटस्य त्रिगर्तैः प्रथमं कृतः । (१३१।७)

यत्रास्य युद्धं सुमहत् तैर् आसील्लोमहर्षणम् । (१३१।८)

ह्रियमाणश्च यत्रासौ भीमसेनेन मोक्षितः ॥ (१३१।९)

गोग्रहे यत्र पार्थेन निर्जिताः कुरवो युधि । (१३२।१)

प्रत्याहृतं गोधनं च विक्रमेण किरीटिना । (१३२।२)

गोधनं च विराटस्य मोक्षितं यत्र पाण्डवैः । (१३२।३)

अनन्तरं च कुरुभिस्तस्य गोग्रहणं कृतम् ॥ (१३२।४)

विराटेनोत्तरा दत्ता स्नुषा यत्र किरीटिनः । (१३३।१)

अभिमन्युं समुद्दिश्य सौभद्रम् अरिघातिनम् ॥ (१३३।२)

चतुर्थम् एतद् विपुलं वैराटं पर्व वर्णितम् । (१३४।१)

अत्रापि परिसंख्यातम् अध्यायानां महात्मना ॥ (१३४।२)

सप्तषष्टिर् अथो पूर्णा श्लोकाग्रम् अपि मे शृणु । (१३५।१)

श्लोकानां द्वे सहस्रे तु श्लोकाः पञ्चाशद् एव तु । (१३५।२)

पर्वण्यस्मिन् समाख्याताः संख्यया परमर्षिणा ॥ (१३५।३)

उद्योगपर्व विज्ञेयं पञ्चमं शृण्वतः परम् । (१३६।१)

उपप्लव्ये निविष्टेषु पाण्डवेषु जिगीषया । (१३६।२)

दुर्योधनो ऽर्जुनश्चैव वासुदेवम् उपस्थितौ ॥ (१३६।३)

साहाय्यम् अस्मिन् समरे भवान् नौ कर्तुम् अर्हति । (१३७।१)

इत्युक्ते वचने कृष्णो यत्रोवाच महामतिः ॥ (१३७।२)

अयुध्यमानम् आत्मानं मन्त्रिणं पुरुषर्षभौ । (१३८।१)

अक्षौहिणीं वा सैन्यस्य कस्य वा किं ददाम्यहम् ॥ (१३८।२)

वव्रे दुर्योधनः सैन्यं मन्दात्मा यत्र दुर्मतिः । (१३९।१)

अयुध्यमानं सचिवं वव्रे कृष्णं धनंजयः । (१३९।२)

मद्रराजं च राजानम् आयान्तं पाण्डवान् प्रति । (१३९।३)

उपहारैर् वञ्चयित्वा वर्त्मन्येव सुयोधनः । (१३९।४)

वरदं तं वरं वव्रे साहाय्यं क्रियतां मम । (१३९।५)

शल्यस्तस्मै प्रतिश्रुत्य जगामोद्दिश्य पाण्डवान् । (१३९।६)

सान्त्वपूर्वं चाकथयद् यत्रेन्द्रविजयं च यः । (१३९।७)

पुरोहितप्रेषणं च पाण्डवैः कौरवान् प्रति । (१३९।८)

वैचित्रवीर्यस्य वचः समादाय पुरोधसः । (१३९।९)

तथेन्द्रविजयं चापि यानं चैव पुरोधसः ॥ (१३९।१०)

संजयं प्रेषयामास शमार्थं पाण्डवान् प्रति । (१४०।१)

यत्र दूतं महाराजो धृतराष्ट्रः प्रतापवान् ॥ (१४०।२)

श्रुत्वा च पाण्डवान् यत्र वासुदेवपुरोगमान् । (१४१।१)

प्रजागरः सम्प्रजज्ञे धृतराष्ट्रस्य चिन्तया ॥ (१४१।२)

विदुरो यत्र वाक्यानि विचित्राणि हितानि च । (१४२।१)

श्रावयामास राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ॥ (१४२।२)

तथा सनत्सुजातेन यत्राध्यात्मम् अनुत्तमम् । (१४३।१)

मनस्तापान्वितो राजा श्रावितः शोकलालसः ॥ (१४३।२)

प्रभाते राजसमितौ संजयो यत्र चाभिभोः । (१४४।१)

ऐकात्म्यं वासुदेवस्य प्रोक्तवान् अर्जुनस्य च ॥ (१४४।२)

यत्र कृष्णो दयापन्नः संधिम् इच्छन् महायशाः । (१४५।१)

स्वयम् आगाच्छमं कर्तुं नगरं नागसाह्वयम् ॥ (१४५।२)

प्रत्याख्यानं च कृष्णस्य राज्ञा दुर्योधनेन वै । (१४६।१)

शमार्थं याचमानस्य पक्षयोर् उभयोर् हितम् । (१४६।२)

दम्भोद्भवस्य चाख्यानम् अत्रैव परिकीर्तितम् । (१४६।३)

वरान्वेषणम् अत्रैव मातलेश्च महात्मनः । (१४६।४)

महर्षेश् चापि कथितं चरितं गालवस्य च । (१४६।५)

विदुलायाश्च पुत्रस्य प्रोक्तं चाप्यनुशासनम् ॥ (१४६।६)

कर्णदुर्योधनादीनां दुष्टं विज्ञाय मन्त्रितम् । (१४७।१)

योगेश्वरत्वं कृष्णेन यत्र राजसु दर्शितम् ॥ (१४७।२)

रथम् आरोप्य कृष्णेन यत्र कर्णो ऽनुमन्त्रितः । (१४८।१)

उपायपूर्वं शौण्डीर्यात् प्रत्याख्यातश्च तेन सः । (१४८।२)

श्वेताभिषेकः कृष्णोक्तो विचित्रो बहुविस्तरः । (१४८।३)

आगम्य हास्तिनपुराद् उपप्लव्यम् अरिंदमः । (१४८।४)

पाण्डवानां यथावृत्तं सर्वम् आख्यातवान् हरिः । (१४८।५)

ते तस्य वचनं श्रुत्वा मन्त्रयित्वा च यद्धितम् । (१४८।६)

सांग्रामिकं ततः सर्वं सज्जं चक्रुः परंतपाः ॥ (१४८।७)

ततश्चाप्यभिनिर्यात्रा रथाश्वनरदन्तिनाम् । (१४९।१)

नगराद्धास्तिनपुराद् बलसंख्यानम् एव च ॥ (१४९।२)

यत्र राज्ञा उलूकस्य प्रेषणं पाण्डवान् प्रति । (१५०।१)

श्वोभाविनि महायुद्धे दूत्येन क्रूरवादिना । (१५०।२)

परिवादश्च पाण्डूनां श्वोदर्शनविलम्बनम् । (१५०।३)

रथातिरथसंख्यानम् अम्बोपाख्यानम् एव च । (१५०।४)

अम्बोपाख्यानम् अत्रैव रामभीष्मसमागमे ॥ (१५०।५)

एतत् सुबहुवृत्तान्तं पञ्चमं पर्व भारते । (१५१।१)

उद्योगपर्व निर्दिष्टं संधिविग्रहसंश्रितम् ॥ (१५१।२)

अध्यायाः संख्यया त्वत्र षडशीतिशतं स्मृतम् । (१५२।१)

श्लोकानां षट् सहस्राणि तावन्त्येव शतानि च ॥ (१५२।२)

श्लोकाश्च नवतिः प्रोक्तास्तथैवाष्टौ महात्मना । (१५३।१)

व्यासेनोदारमतिना पर्वण्यस्मिंस्तपोधनाः ॥ (१५३।२)

अत ऊर्ध्वं विचित्रार्थं भीष्मपर्व प्रचक्षते । (१५४।१)

जम्बूखण्डविनिर्माणं यत्रोक्तं संजयेन ह ॥ (१५४।२)

यत्र युद्धम् अभूद् घोरं दशाहान्यतिदारुणम् । (१५५।१)

यत्र यौधिष्ठिरं सैन्यं विषादम् अगमत् परम् ॥ (१५५।२)

कश्मलं यत्र पार्थस्य वासुदेवो महामतिः । (१५६।१)

मोहजं नाशयामास हेतुभिर् मोक्षदर्शनैः । (१५६।२)

समीक्ष्याधोक्षजः क्षिप्रं युधिष्ठिरहिते रतः । (१५६।३)

रथाद् आप्लुत्य वेगेन स्वयं कृष्ण उदारधीः । (१५६।४)

प्रतोदपाणिर् आधावद् भीष्मं हन्तुं व्यपेतभीः । (१५६।५)

वाक्यप्रतोदाभिहतो यत्र कृष्णेन पाण्डवः । (१५६।६)

गाण्डीवधन्वा समरे सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ (१५६।७)

शिखण्डिनं पुरस्कृत्य यत्र पार्थो महाधनुः । (१५७।१)

विनिघ्नन् निशितैर् बाणै रथाद् भीष्मम् अपातयत् । (१५७।२)

शरतल्पगतश्चैव भीष्मो यत्र बभूव ह ॥ (१५७।३)

षष्ठम् एतन् महापर्व भारते परिकीर्तितम् । (१५८।१)

अध्यायानां शतं प्रोक्तं सप्तदश तथापरे ॥ (१५८।२)

पञ्च श्लोकसहस्राणि संख्ययाष्टौ शतानि च । (१५९।१)

श्लोकाश्च चतुराशीतिः पर्वण्यस्मिन् प्रकीर्तिताः । (१५९।२)

व्यासेन वेदविदुषा संख्याता भीष्मपर्वणि ॥ (१५९।३)

द्रोणपर्व ततश्चित्रं बहुवृत्तान्तम् उच्यते । (१६०।१)

सैनापत्ये ऽभिषिक्तो ऽथ यत्राचार्यः प्रतापवान् । (१६०।२)

दुर्योधनस्य प्रीत्यर्थं प्रतिजज्ञे महास्त्रवित् । (१६०।३)

ग्रहणं धर्मराजस्य पाण्डुपुत्रस्य धीमतः । (१६०।४)

यत्र संशप्तकाः पार्थम् अपनिन्यू रणाजिरात् ॥ (१६०।५)

भगदत्तो महाराजो यत्र शक्रसमो युधि । (१६१।१)

सुप्रतीकेन नागेन सह शस्तः किरीटिना ॥ (१६१।२)

यत्राभिमन्युं बहवो जघ्नुर् लोकमहारथाः । (१६२।१)

जयद्रथमुखा बालं शूरम् अप्राप्तयौवनम् ॥ (१६२।२)

हते ऽभिमन्यौ क्रुद्धेन यत्र पार्थेन संयुगे । (१६३।१)

अक्षौहिणीः सप्त हत्वा हतो राजा जयद्रथः । (१६३।२)

यत्र भीमो महाबाहुः सात्यकिश्च महारथः । (१६३।३)

अन्वेषणार्थं पार्थस्य युधिष्ठिरनृपाज्ञया । (१६३।४)

प्रविष्टौ भारतीं सेनाम् अप्रधृष्यां सुरैर् अपि । (१६३।५)

संशप्तकावशेषं च कृतं निःशेषम् आहवे । (१६३।६)

संशप्तकानां वीराणां कोट्यो नव महात्मनाम् । (१६३।७)

किरीटिनाभिनिष्क्रम्य गमिता यमसादनम् । (१६३।८)

संशप्तकवधोत्साही जिष्णुः पुत्रवधार्दितः । (१६३।९)

प्रतिज्ञां महतीं कृत्वा तीर्णः श्रीपतिमायया ॥ (१६३।१०)

अलम्बुसः श्रुतायुश्च जलसंधश्च वीर्यवान् । (१६४।१)

सौमदत्तिर् विराटश्च द्रुपदश्च महारथः । (१६४।२)

धृतराष्ट्रस्य पुत्राश्च तथा पाषाणयोधिनः । (१६४।३)

नारायणाश्च गोपालाः समरे चित्रयोधिनः । (१६४।४)

घटोत्कचादयश्चान्ये निहता द्रोणपर्वणि ॥ (१६४।५)

अश्वत्थामापि चात्रैव द्रोणे युधि निपातिते । (१६५।१)

अस्त्रं प्रादुश्चकारोग्रं नारायणम् अमर्षितः । (१६५।२)

आग्नेयं कीर्त्यते यत्र रुद्रमाहात्म्यम् उत्तमम् । (१६५।३)

व्यासस्य चाप्यागमनं माहात्म्यं कृष्णपार्थयोः । (१६५।४)

शतरुद्रीयम् अत्रैव शंकरस्य महास्तवः ॥ (१६५।५)

सप्तमं भारते पर्व महद् एतद् उदाहृतम् । (१६६।१)

अत्र ते पृथिवीपालाः प्रायशो निधनं गताः । (१६६।२)

द्रोणपर्वणि ये शूरा निर्दिष्टाः पुरुषर्षभाः ॥ (१६६।३)

अध्यायानां शतं प्रोक्तम् अध्यायाः सप्ततिस्तथा । (१६७।१)

अष्टौ श्लोकसहस्राणि तथा नव शतानि च ॥ (१६७।२)

श्लोका नव तथैवात्र संख्यातास्तत्त्वदर्शिना । (१६८।१)

पाराशर्येण मुनिना संचिन्त्य द्रोणपर्वणि ॥ (१६८।२)

अतः परं कर्णपर्व प्रोच्यते परमाद्भुतम् । (१६९।१)

सारथ्ये विनियोगश्च मद्रराजस्य धीमतः । (१६९।२)

आख्यातं यत्र पौराणं त्रिपुरस्य निपातनम् ॥ (१६९।३)

प्रयाणे परुषश्चात्र संवादः कर्णशल्ययोः । (१७०।१)

हंसकाकीयम् आख्यानम् अत्रैवाक्षेपसंहितम् । (१७०।२)

वधः पाण्ड्यस्य च तथा अश्वत्थाम्ना महात्मना । (१७०।३)

दण्डसेनस्य च वधो दण्डस्य च वधस्तथा । (१७०।४)

द्वैरथे यत्र कर्णेन धर्मराजो युधिष्ठिरः । (१७०।५)

संशयं गमितो युद्धे मिषतां सर्वधन्विनाम् ॥ (१७०।६)

अन्योन्यं प्रति च क्रोधो युधिष्ठिरकिरीटिनोः । (१७१।१)

यत्रैवानुनयः प्रोक्तो माधवेनार्जुनस्य वै । (१७१।२)

प्रतिज्ञापूर्वकं चापि वक्षो दुःशासनस्य च । (१७१।३)

भित्त्वा वृकोदरो रक्तं पीतवान् यत्र संयुगे । (१७१।४)

दुःशासनस्य च वधो वृषसेनस्य चोभयोः । (१७१।५)

कर्णपुत्रश्च पार्थेन हतः कर्णस्य पश्यतः । (१७१।६)

यथावद् बलसैन्यं च वर्णयामास वायुजः । (१७१।७)

पूरयित्वाञ्जलिं पूर्णां न दध्नो हीदृशो रसः । (१७१।८)

अन्येषां च रसानां तु प्रतिज्ञादृढनिश्चयः । (१७१।९)

कर्णार्जुनद्वैरथे तु वर्तमाने भयानके । (१७१।१०)

शापेनैव च कर्णस्य ततश्चक्रं महीगतम् । (१७१।११)

नागमात्रं वलीकं च कर्णो ऽमुञ्चत फाल्गुने । (१७१।१२)

तद्भयात् केशवो भूमिं प्रावेशयत तं रथम् । (१७१।१३)

द्वैरथे यत्र पार्थेन हतः कर्णो महारथः ॥ (१७१।१४)

अष्टमं पर्व निर्दिष्टम् एतद् भारतचिन्तकैः । (१७२।१)

एकोनसप्ततिः प्रोक्ता अध्यायाः कर्णपर्वणि । (१७२।२)

चत्वार्येव सहस्राणि नव श्लोकशतानि च । (१७२।३)

चतुःषष्टिस्तथा श्लोकाः पर्वैतत् परिकीर्तितम् ॥ (१७२।४)

अतः परं विचित्रार्थं शल्यपर्व प्रकीर्तितम् । (१७३।१)

हतप्रवीरे सैन्ये तु नेता मद्रेश्वरो ऽभवत् । (१७३।२)

यत्र कौमारम् आख्यानम् अभिषेकस्य कर्म च ॥ (१७३।३)

वृत्तानि रथयुद्धानि कीर्त्यन्ते यत्र भागशः । (१७४।१)

विनाशः कुरुमुख्यानां शल्यपर्वणि कीर्त्यते ॥ (१७४।२)

शल्यस्य निधनं चात्र धर्मराजान् महारथात् । (१७५।१)

शकुनेश्च वधो ऽत्रैव सहदेवेन संयुगे । (१७५।२)

सैन्ये च हतभूयिष्ठे किंचिच्छिष्टे सुयोधनः । (१७५।३)

ह्रदं प्रविश्य यत्रासौ संस्तभ्यापो व्यवस्थितः । (१७५।४)

प्रवृत्तिस्तत्र चाख्याता यत्र भीमस्य लुब्धकैः । (१७५।५)

क्षेपयुक्तैर् वचोभिश्च धर्मराजस्य धीमतः । (१७५।६)

ह्रदात् समुत्थितो यत्र धार्तराष्ट्रो ऽत्यमर्षणः । (१७५।७)

भीमेन गदया युद्धं यत्रासौ कृतवान् सह । (१७५।८)

समवाये च युद्धस्य रामस्यागमनं स्मृतम् । (१७५।९)

गदायुद्धं तु तुमुलम् अत्रैव परिकीर्तितम् । (१७५।१०)

दुर्योधनस्य राज्ञो ऽथ यत्र भीमेन संयुगे । (१७५।११)

ऊरू भग्नौ प्रसह्याजौ गदया भीमवेगया । (१७५।१२)

सरस्वत्याश्च तीर्थानां पुण्यता परिकीर्तिता ॥ (१७५।१३)

नवमं पर्व निर्दिष्टम् एतद् अद्भुतम् अर्थवत् । (१७६।१)

एकोनषष्टिर् अध्यायास्तत्र संख्याविशारदैः ॥ (१७६।२)

संख्याता बहुवृत्तान्ताः श्लोकाग्रं चात्र शस्यते । (१७७।१)

त्रीणि श्लोकसहस्राणि द्वे शते विंशतिस्तथा । (१७७।२)

मुनिना सम्प्रणीतानि कौरवाणां यशोभृताम् ॥ (१७७।३)

अतः परं प्रवक्ष्यामि सौप्तिकं पर्व दारुणम् । (१७८।१)

भग्नोरुं यत्र राजानं दुर्योधनम् अमर्षणम् ॥ (१७८।२)

व्यपयातेषु पार्थेषु त्रयस्ते ऽभ्याययू रथाः । (१७९।१)

कृतवर्मा कृपो द्रौणिः सायाह्ने रुधिरोक्षिताः । (१७९।२)

समेत्य ददृशुर् भूमौ पतितं रणमूर्धनि ॥ (१७९।३)

प्रतिजज्ञे दृढक्रोधो द्रौणिर् यत्र महारथः । (१८०।१)

अहत्वा सर्वपाञ्चालान् धृष्टद्युम्नपुरोगमान् । (१८०।२)

पाण्डवांश्च सहामात्यान् न विमोक्ष्यामि दंशनम् । (१८०।३)

यत्रैवम् उक्त्वा राजानम् अपक्रम्य त्रयो रथाः । (१८०।४)

सूर्यास्तमनवेलायाम् आसेदुस्ते महद् वनम् । (१८०।५)

न्यग्रोधस्यात्र महतो यत्राधस्ताद् व्यवस्थिताः । (१८०।६)

ततः काकान् बहून् रात्रौ दृष्ट्वोलूकेन हिंसितान् । (१८०।७)

द्रौणिः क्रोधसमाविष्टः पितुर् वधम् अनुस्मरन् । (१८०।८)

पाञ्चालानां प्रसुप्तानां वधं प्रति मनो दधे । (१८०।९)

गत्वा च शिबिरद्वारि दुर्दर्शं तत्र राक्षसम् । (१८०।१०)

घोररूपम् अपश्यत् स दिवम् आवृत्य धिष्ठितम् । (१८०।११)

तेन व्याघातम् अस्त्राणां क्रियमाणम् अवेक्ष्य च । (१८०।१२)

द्रौणिर् यत्र विरूपाक्षं रुद्रम् आराध्य सत्वरः ॥ (१८०।१३)

प्रसुप्तान् निशि विश्वस्तान् यत्र ते पुरुषर्षभाः । (१८१।१)

पाञ्चालान् सपरीवाराञ् जघ्नुर् द्रौणिपुरोगमाः । (१८१।२)

कृतवर्मणा च सहितः कृपेण च निजघ्निवान् ॥ (१८१।३)

यत्रामुच्यन्त पार्थास्ते पञ्च कृष्णबलाश्रयात् । (१८२।१)

सात्यकिश्च महेष्वासः शेषाश्च निधनं गताः । (१८२।२)

पाञ्चालानां प्रसुप्तानां यत्र द्रोणसुताद् वधः । (१८२।३)

धृष्टद्युम्नस्य सूतेन पाण्डवेषु निवेदितः ॥ (१८२।४)

द्रौपदी पुत्रशोकार्ता पितृभ्रातृवधार्दिता । (१८३।१)

कृतानशनसंकल्पा यत्र भर्तॄन् उपाविशत् ॥ (१८३।२)

द्रौपदीवचनाद् यत्र भीमो भीमपराक्रमः । (१८४।१)

प्रियं तस्याश्चिकीर्षन् वै गदाम् आदाय वीर्यवान् । (१८४।२)

अन्वधावत संक्रुद्धो भारद्वाजं गुरोः सुतम् ॥ (१८४।३)

भीमसेनभयाद् यत्र दैवेनाभिप्रचोदितः । (१८५।१)

अपाण्डवायेति रुषा द्रौणिर् अस्त्रम् अवासृजत् ॥ (१८५।२)

मैवम् इत्यब्रवीत् कृष्णः शमयंस्तस्य तद् वचः । (१८६।१)

यत्रास्त्रम् अस्त्रेण च तच्छमयामास फाल्गुनः । (१८६।२)

द्रौणेश्च द्रोहबुद्धित्वं वीक्ष्य पापात्मनस्तथा ॥ (१८६।३)

द्रौणिद्वैपायनादीनां शापाश्चान्योन्यकारिताः । (१८७।१)

मणिं तथा समादाय द्रोणपुत्रान् महारथात् । (१८७।२)

पाण्डवाः प्रददुर् हृष्टा द्रौपद्यै जितकाशिनः । (१८७।३)

एतद् वै दशमं पर्व सौप्तिकं समुदाहृतम् । (१८७।४)

तोयकर्मणि सर्वेषां राज्ञाम् उदकदानिके ॥ (१८७।५)

गूढोत्पन्नस्य चाख्यानं कर्णस्य पृथयात्मनः । (१८८।१)

सुतस्यैतद् इह प्रोक्तं दशमं पर्व सौप्तिकम् ॥ (१८८।२)

अष्टादशास्मिन्न् अध्यायाः पर्वण्युक्ता महात्मना । (१८९।१)

श्लोकाग्रम् अत्र कथितं शतान्यष्टौ तथैव च ॥ (१८९।२)

श्लोकाश्च सप्ततिः प्रोक्ता यथावद् अभिसंख्यया । (१९०।१)

सौप्तिकैषीकसंबन्धे पर्वण्यमितबुद्धिना ॥ (१९०।२)

अत ऊर्ध्वम् इदं प्राहुः स्त्रीपर्व करुणोदयम् । (१९१।१)

पुत्रशोकाभिसंतप्तः प्रज्ञाचक्षुर् नराधिप । (१९१।२)

कृष्णोपनीतां यत्रासावायसीं प्रतिमां दृढाम् । (१९१।३)

भीमसेनद्रोहबुद्धिर् धृतराष्ट्रो बभञ्ज ह । (१९१।४)

तथा शोकाग्नितप्तस्य धृतराष्ट्रस्य धीमतः । (१९१।५)

संसारगमनं बुद्ध्या हेतुभिर् मोक्षदर्शनैः । (१९१।६)

विदुरेण च यत्रास्य राज्ञ आश्वासनं कृतम् । (१९१।७)

धृतराष्ट्रस्य चात्रैव कौरवायोधनं तथा । (१९१।८)

सान्तःपुरस्य गमनं शोकार्तस्य प्रकीर्तितम् । (१९१।९)

विलापो वीरपत्नीनां यत्रातिकरुणः स्मृतः । (१९१।१०)

क्रोधावेशः प्रसादश्च गान्धारीधृतराष्ट्रयोः ॥ (१९१।११)

यत्र तान् क्षत्रियाञ् शूरान् दिष्टान्तान् अनिवर्तिनः । (१९२।१)

पुत्रान् भ्रातॄन् पितॄंश्चैव ददृशुर् निहतान् रणे । (१९२।२)

पुत्रपौत्रवधार्तायास्तथात्रैव प्रकीर्तिता । (१९२।३)

गान्धार्याश्चापि कृष्णेन क्रोधोपशमनक्रिया ॥ (१९२।४)

यत्र राजा महाप्राज्ञः सर्वधर्मभृतां वरः । (१९३।१)

राज्ञां तानि शरीराणि दाहयामास शास्त्रतः ॥ (१९३।२)

एतद् एकादशं प्रोक्तं पर्वातिकरुणं महत् । (१९४।१)

सप्तविंशतिर् अध्यायाः पर्वण्यस्मिन्न् उदाहृताः ॥ (१९४।२)

श्लोकाः सप्तशतं चात्र पञ्चसप्ततिर् उच्यते । (१९५।१)

संख्यया भारताख्यानं कर्त्रा ह्यत्र महात्मना । (१९५।२)

प्रणीतं सज्जनमनोवैक्लव्याश्रुप्रवर्तकम् ॥ (१९५।३)

अतः परं शान्तिपर्व द्वादशं बुद्धिवर्धनम् । (१९६।१)

यत्र निर्वेदम् आपन्नो धर्मराजो युधिष्ठिरः । (१९६।२)

घातयित्वा पितॄन् भ्रातॄन् पुत्रान् संबन्धिबान्धवान् ॥ (१९६।३)

शान्तिपर्वणि धर्माश्च व्याख्याताः शरतल्पिकाः । (१९७।१)

राजभिर् वेदितव्या ये सम्यङ् नयबुभुत्सुभिः ॥ (१९७।२)

आपद्धर्माश्च तत्रैव कालहेतुप्रदर्शकाः । (१९८।१)

यान् बुद्ध्वा पुरुषः सम्यक् सर्वज्ञत्वम् अवाप्नुयात् । (१९८।२)

मोक्षधर्माश्च कथिता विचित्रा बहुविस्तराः ॥ (१९८।३)

द्वादशं पर्व निर्दिष्टम् एतत् प्राज्ञजनप्रियम् । (१९९।१)

पर्वण्यत्र परिज्ञेयम् अध्यायानां शतत्रयम् । (१९९।२)

त्रिंशच्चैव तथाध्याया नव चैव तपोधनाः ॥ (१९९।३)

श्लोकानां तु सहस्राणि कीर्तितानि चतुर्दश । (२००।१)

पञ्च चैव शतान्याहुः पञ्चविंशतिसंख्यया ॥ (२००।२)

अत ऊर्ध्वं तु विज्ञेयम् आनुशासनम् उत्तमम् । (२०१।१)

यत्र प्रकृतिम् आपन्नः श्रुत्वा धर्मविनिश्चयम् । (२०१।२)

भीष्माद् भागीरथीपुत्रात् कुरुराजो युधिष्ठिरः ॥ (२०१।३)

व्यवहारो ऽत्र कार्त्स्न्येन धर्मार्थीयो निदर्शितः । (२०२।१)

विविधानां च दानानां फलयोगाः पृथग्विधाः ॥ (२०२।२)

तथा पात्रविशेषाश्च दानानां च परो विधिः । (२०३।१)

आचारविधियोगश्च सत्यस्य च परा गतिः । (२०३।२)

महाभाग्यं गवां चैव ब्राह्मणानां तथैव च । (२०३।३)

रहस्यं चैव धर्माणां देशकालोपसंहितम् ॥ (२०३।४)

एतत् सुबहुवृत्तान्तम् उत्तमं चानुशासनम् । (२०४।१)

भीष्मस्यात्रैव सम्प्राप्तिः स्वर्गस्य परिकीर्तिता ॥ (२०४।२)

एतत् त्रयोदशं पर्व धर्मनिश्चयकारकम् । (२०५।१)

अध्यायानां शतं चात्र षट्चत्वारिंशद् एव च । (२०५।२)

श्लोकानां तु सहस्राणि षट् सप्तैव शतानि च ॥ (२०५।३)

ततो ऽश्वमेधिकं नाम पर्व प्रोक्तं चतुर्दशम् । (२०६।१)

तत् संवर्तमरुत्तीयं यत्राख्यानम् अनुत्तमम् ॥ (२०६।२)

सुवर्णकोशसम्प्राप्तिर् जन्म चोक्तं परिक्षितः । (२०७।१)

दग्धस्यास्त्राग्निना पूर्वं कृष्णात् संजीवनं पुनः ॥ (२०७।२)

चर्यायां हयम् उत्सृष्टं पाण्डवस्यानुगच्छतः । (२०८।१)

तत्र तत्र च युद्धानि राजपुत्रैर् अमर्षणैः ॥ (२०८।२)

चित्राङ्गदायाः पुत्रेण पुत्रिकाया धनंजयः । (२०९।१)

संग्रामे बभ्रुवाहेन संशयं चात्र दर्शितः । (२०९।२)

अनुगीता तथा प्रोक्ता सम्यग् भगवता पुनः । (२०९।३)

कथितः शाश्वतो धर्मः कृष्णेनार्जुनसंनिधौ । (२०९।४)

तथा ब्राह्मणगीता च संवादो गुरुशिष्ययोः । (२०९।५)

सुदर्शनं तथाख्यानं वैष्णवं धर्मम् एव च । (२०९।६)

अश्वमेधे महायज्ञे नकुलाख्यानम् एव च ॥ (२०९।७)

इत्याश्वमेधिकं पर्व प्रोक्तम् एतन् महाद्भुतम् । (२१०।१)

अत्राध्यायशतं त्रिंशत् त्रयो ऽध्यायाश्च शब्दिताः ॥ (२१०।२)

त्रीणि श्लोकसहस्राणि तावन्त्येव शतानि च । (२११।१)

विंशतिश्च तथा श्लोकाः संख्यातास्तत्त्वदर्शिना ॥ (२११।२)

तत आश्रमवासाक्यं पर्व पञ्चदशं स्मृतम् । (२१२।१)

यत्र राज्यं परित्यज्य गान्धारीसहितो नृपः । (२१२।२)

धृतराष्ट्राश्रमपदं विदुरश्च जगाम ह ॥ (२१२।३)

यं दृष्ट्वा प्रस्थितं साध्वी पृथाप्यनुययौ तदा । (२१३।१)

पुत्रराज्यं परित्यज्य गुरुशुश्रूषणे रता ॥ (२१३।२)

यत्र राजा हतान् पुत्रान् पौत्रान् अन्यांश्च पार्थिवान् । (२१४।१)

लोकान्तरगतान् वीरान् अपश्यत् पुनरागतान् ॥ (२१४।२)

ऋषेः प्रसादात् कृष्णस्य दृष्ट्वाश्चर्यम् अनुत्तमम् । (२१५।१)

त्यक्त्वा शोकं सदारश्च सिद्धिं परमिकां गतः ॥ (२१५।२)

यत्र धर्मं समाश्रित्य विदुरः सुगतिं गतः । (२१६।१)

संजयश्च महामात्रो विद्वान् गावल्गणिर् वशी ॥ (२१६।२)

ददर्श नारदं यत्र धर्मराजो युधिष्ठिरः । (२१७।१)

नारदाच्चैव शुश्राव वृष्णीनां कदनं महत् ॥ (२१७।२)

एतद् आश्रमवासाख्यं पूर्वोक्तं सुमहाद्भुतम् । (२१८।१)

द्विचत्वारिंशद् अध्यायाः पर्वैतद् अभिसंख्यया ॥ (२१८।२)

सहस्रम् एकं श्लोकानां पञ्च श्लोकशतानि च । (२१९।१)

षड् एव च तथा श्लोकाः संख्यातास्तत्त्वदर्शिना ॥ (२१९।२)

अतः परं निबोधेदं मौसलं पर्व दारुणम् । (२२०।१)

यत्र ते पुरुषव्याघ्राः शस्त्रस्पर्शसहा युधि । (२२०।२)

ब्रह्मदण्डविनिष्पिष्टाः समीपे लवणाम्भसः ॥ (२२०।३)

आपाने पानगलिता दैवेनाभिप्रचोदिताः । (२२१।१)

एरकारूपिभिर् वज्रैर् निजघ्नुर् इतरेतरम् ॥ (२२१।२)

यत्र सर्वक्षयं कृत्वा तावुभौ रामकेशवौ । (२२२।१)

नातिचक्रमतुः कालं प्राप्तं सर्वहरं समम् ॥ (२२२।२)

यत्रार्जुनो द्वारवतीम् एत्य वृष्णिविनाकृताम् । (२२३।१)

दृष्ट्वा विषादम् अगमत् परां चार्तिं नरर्षभः ॥ (२२३।२)

स सत्कृत्य यदुश्रेष्ठं मातुलं शौरिम् आत्मनः । (२२४।१)

ददर्श यदुवीराणाम् आपाने वैशसं महत् ॥ (२२४।२)

शरीरं वासुदेवस्य रामस्य च महात्मनः । (२२५।१)

संस्कारं लम्भयामास वृष्णीनां च प्रधानतः ॥ (२२५।२)

स वृद्धबालम् आदाय द्वारवत्यास्ततो जनम् । (२२६।१)

ददर्शापदि कष्टायां गाण्डीवस्य पराभवम् ॥ (२२६।२)

सर्वेषां चैव दिव्यानाम् अस्त्राणाम् अप्रसन्नताम् । (२२७।१)

नाशं वृष्णिकलत्राणां प्रभावानाम् अनित्यताम् ॥ (२२७।२)

दृष्ट्वा निर्वेदम् आपन्नो व्यासवाक्यप्रचोदितः । (२२८।१)

धर्मराजं समासाद्य संन्यासं समरोचयत् ॥ (२२८।२)

इत्येतन् मौसलं पर्व षोडशं परिकीर्तितम् । (२२९।१)

अध्यायाष्टौ समाख्याताः श्लोकानां च शतत्रयम् । (२२९।२)

श्लोकानां विंशतिश्चैव संख्याता तत्त्वदर्शिना ॥ (२२९।३)

महाप्रस्थानिकं तस्माद् ऊर्ध्वं सप्तदशं स्मृतम् । (२३०।१)

यत्र राज्यं परित्यज्य पाण्डवाः पुरुषर्षभाः । (२३०।२)

द्रौपद्या सहिता देव्या सिद्धिं परमिकां गताः । (२३०।३)

यत्र ते ऽग्निं ददृशिरे लौहित्यं प्राप्य सागरम् । (२३०।४)

यत्राग्निना चोदितस्य पार्थस्तस्मै महात्मने । (२३०।५)

ददौ सम्पूज्य तद् दिव्यं गाण्डीवं धनुर् उत्तमम् । (२३०।६)

यत्र भ्रातॄन् निपतितान् द्रौपदीं च युधिष्ठिरः । (२३०।७)

दृष्ट्वा हित्वा जगामैव सर्वान् अनवलोकयन् । (२३०।८)

एतत् सप्तदशं पर्व महाप्रस्थानिकं स्मृतम् ॥ (२३०।९)

अत्राध्यायास् त्रयः प्रोक्ताः श्लोकानां च शतं तथा । (२३१।१)

विंशतिश्च तथा श्लोकाः संख्यातास्तत्त्वदर्शिना ॥ (२३१।२)

स्वर्गपर्व ततो ज्ञेयं दिव्यं यत् तद् अमानुषम् । (२३२।१)

प्राप्तं देवरथं स्वर्गान् नेष्टवान् यत्र धर्मराट् । (२३२।२)

आरोढुं सुमहाप्राज्ञ आनृशंस्याच्छुना विना । (२३२।३)

ताम् अस्याविचलां ज्ञात्वा स्थितिं धर्मे महात्मनः । (२३२।४)

श्वरूपं यत्र तत् त्यक्त्वा धर्मेणासौ समन्वितः । (२३२।५)

स्वर्गं प्राप्तः स च तथा यातना विपुला भृशम् । (२३२।६)

देवदूतेन नरकं यत्र व्याजेन दर्शितम् । (२३२।७)

शुश्राव यत्र धर्मात्मा भ्रातॄणां करुणा गिरः । (२३२।८)

निदेशे वर्तमानानां देशे तत्रैव वर्तताम् । (२३२।९)

अनुदर्शितश्च धर्मेण देवराज्ञा च पाण्डवः । (२३२।१०)

आप्लुत्याकाशगङ्गायां देहं त्यक्त्वा स मानुषम् । (२३२।११)

स्वधर्मनिर्जितं स्थानं स्वर्गे प्राप्य स धर्मराट् । (२३२।१२)

मुमुदे पूजितः सर्वैः सेन्द्रैः सुरगणैः सह । (२३२।१३)

एतद् अष्टादशं पर्व प्रोक्तं व्यासेन धीमता । (२३२।१४)

कर्णस्य नरकप्राप्तिः प्रमोक्षश्चात्र कीर्त्यते । (२३२।१५)

समागमश्च वीराणां स्वर्गलोके महात्मनाम् । (२३२।१६)

कीर्त्यते यत्र विधिवत् स्वर्गसंवाद एव च । (२३२।१७)

स्वानि स्थानानि च प्राप्ता यत्र ते पुरुषर्षभाः । (२३२।१८)

यत्र दुर्योधनादीनां श्रियं दृष्ट्वा युधिष्ठिरः । (२३२।१९)

निर्वेदं परमं गत्वा स्वर्गं नाकाङ्क्षद् अव्ययम् । (२३२।२०)

देवानां वचनाद् यत्र तनुं त्यक्त्वा महारथः । (२३२।२१)

स्वर्गं नित्यं महातेजाः स्वस्थानम् अगमद् वनम् । (२३२।२२)

अध्यायाः पञ्च संख्याताः पर्वैतद् अभिसंख्यया । (२३२।२३)

श्लोकानां द्वे शते चैव प्रसंख्याते तपोधनाः । (२३२।२४)

नव श्लोकास्तथैवान्ये संख्याताः परमर्षिणा ॥ (२३२।२५)

अष्टादशैवम् एतानि पर्वाण्युक्तान्यशेषतः । (२३३।१)

हरिवंशस्ततः पर्व पुराणं खिलसंज्ञितम् । (२३३।२)

विष्णुपर्व शिशोश्चर्या विष्णोः कंसवधस्तथा । (२३३।३)

भविष्यं पर्व चाप्युक्तं खिलेष्वेवाद्भुतं महत् । (२३३।४)

ततः परं विष्णुपर्व महत् पर्वेत्युदाहृतम् । (२३३।५)

जन्म यत्र तु देवस्य पद्मनाभस्य मानुषम् । (२३३।६)

वसुदेवकुले जातो नन्दगोपकुले धृतः । (२३३।७)

यत्र बाल्ये स्वकर्माणि रमणान्यद्भुतानि च । (२३३।८)

यत्र कंसवधं कृत्वा रङ्गमध्ये चकर्ष ह । (२३३।९)

अनेकैः संश्रयैश्चापि जरासंधवधेन ह । (२३३।१०)

विक्रमाद् रुक्मिणीं देवीम् आहृत्य परवीरहा । (२३३।११)

परीक्ष्य च निवासार्थं द्वारकां विनिवेशयत् । (२३३।१२)

कलिङ्गं दन्तवक्रं च रणे विक्रम्य जघ्निवान् । (२३३।१३)

राजशुल्कां च वै कृष्णः सत्यभामाम् अथोद्वहत् । (२३३।१४)

तयोदितः सत्यभामया गत्वा दिवम् अधोक्षजः । (२३३।१५)

जित्वामराधिपं यत्र पारिजातम् अथानयत् । (२३३।१६)

जघ्ने यत्र महाबाहुर् धेनुकं रणमूर्धनि । (२३३।१७)

नरकासुरकालीयहयग्रीवं च दानवम् । (२३३।१८)

केशिं सकालियदमं कालनेमिनम् एव च । (२३३।१९)

दोष्णां सहस्रं चिछेद बाणस्याद्भुतकर्मणः । (२३३।२०)

नप्तारं भार्यया सार्धं मुमोचद् यत्र संयुगे । (२३३।२१)

भारतीया कथा यत्र वृष्णिवंशश्च कीर्त्यते । (२३३।२२)

भविष्यद्धरिवंशस्य खिलानाम् इति कथ्यते । (२३३।२३)

वाराहं नारसिंहं च वामनं पौष्करं तथा । (२३३।२४)

जित्वा नृपान् रथांस्त्यक्त्वा भीमसेन भवत्प्रभुः । (२३३।२५)

दशश्लोकसहस्राणि विंशच्छ्लोकशतानि च । (२३३।२६)

खिलेषु हरिवंशे च संख्यातानि महर्षिणा । (२३३।२७)

अत्रापि परिसंख्याता कथिता तत्त्वबुद्धिना । (२३३।२८)

अध्यायानां सहस्रं तु कीर्तितं वै द्विजोत्तमाः । (२३३।२९)

अष्टादशसहस्राणि श्लोकानां कीर्तितानि वै । (२३३।३०)

अष्टादशसहस्राणि श्लोकानां च शतं तथा । (२३३।३१)

श्लोकाश्च चतुराशीतिर् हरिवंशे प्रकीर्तिताः । (२३३।३२)

खिलेषु हरिवंशश्च भविष्यच्च प्रकीर्तितम् । (२३३।३३)

खिलेषु हरिवंशस्य व्याख्याताः परमर्षिणा । (२३३।३४)

यत्र दिव्याः कथाः पुण्याः कीर्तिताः पापनाशनाः । (२३३।३५)

देवासुरकथाश्चैव विचित्राः समुदाहृताः । (२३३।३६)

भविष्यद् अपि चाख्यानं विचित्रं पुण्यवर्धनम् । (२३३।३७)

यत्र कृष्णस्य कर्माणि श्रूयन्ते जन्मना सह । (२३३।३८)

अध्यायास्त्वेकम् एकानां सप्ताशीतिर् उदाहृता । (२३३।३९)

श्लोकानां च सहस्राणि दश त्रीणि शतानि च । (२३३।४०)

पौलोमादीनि सर्वाणि दशाष्टौ च महान् ऋषिः । (२३३।४१)

उक्तवान् सपुराणानि रहस्यं चावसानिकम् । (२३३।४२)

एवम् अष्टादशैतानि पर्वाण्युक्तानि धीमता । (२३३।४३)

अध्यायानां सहस्रे द्वे पर्वणां शतम् एव च । (२३३।४४)

श्लोकानां च सहस्राणि नवतिर् दश एव च । (२३३।४५)

एषा वै पर्वणां संख्या श्लोका ग्रन्थे यथाक्रमम् । (२३३।४६)

यद् उक्तम् ऋषिणा तेन व्यासेनोत्तमतेजसा । (२३३।४७)

जनमेजयस्याश्वमेधं द्रष्टुकामस्य धीमतः । (२३३।४८)

सम्प्रवृत्तो ऽश्वमेधश्च यत्र शक्रेण धर्षितः । (२३३।४९)

विरोधश्चाभवद् राज्ञो ब्राह्मणैस्तस्य ऋत्विजैः । (२३३।५०)

विश्वावसुपुरानीतो राजा राज्यम् अचीकरत् । (२३३।५१)

एषा वै पर्वणां संख्या खिलान्याह ततः परम् ॥ (२३३।५२)

एतद् अखिलम् आख्यातं भारतं पर्वसंग्रहात् । (२३४।१)

अष्टादश समाजग्मुर् अक्षौहिण्यो युयुत्सया । (२३४।२)

तन् महद् दारुणं युद्धम् अहान्यष्टादशाभवत् ॥ (२३४।३)

यो विद्याच्चतुरो वेदान् साङ्गोपनिषदान् द्विजः । (२३५।१)

न चाख्यानम् इदं विद्यान् नैव स स्याद् विचक्षणः । (२३५।२)

अर्थशास्त्रम् इदं प्रोक्तं धर्मशास्त्रम् इदं महत् । (२३५।३)

कामशास्त्रम् इदं प्रोक्तं व्यासेनामितबुद्धिना ॥ (२३५।४)

श्रुत्वा त्विदम् उपाख्यानं श्राव्यम् अन्यन् न रोचते । (२३६।१)

पुंस्कोकिलरुतं श्रुत्वा रूक्षा ध्वाङ्क्षस्य वाग् इव । (२३६।२)

धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च भरतर्षभ । (२३६।३)

यद् इहास्ति तद् अन्यत्र यन् नेहास्ति न तत् क्वचित् । (२३६।४)

एवं विज्ञाय तत्त्वज्ञाः कथयन्ति मनीषिणः । (२३६।५)

भरतानां महज्जन्म महाभारतम् इत्युत । (२३६।६)

निरुक्तम् अस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते । (२३६।७)

भारताध्ययनात् पुण्याद् अपि पादम् अधीयतः । (२३६।८)

श्रद्दधानस्य पूयन्ते सर्वपापान्यसंशयः । (२३६।९)

त्रिभिर् वर्षैर् महाभागः कृष्णद्वैपायनः शुभः । (२३६।१०)

प्रबन्धं भारतस्येमं चकार भगवान् प्रभुः । (२३६।११)

कृष्णद्वैपायनः पुत्रं पूर्वम् अध्यापयच्छुकम् । (२३६।१२)

सुमन्तुं जैमिनिं पैलं वैशम्पायनम् एव च । (२३६।१३)

तैश्चाप्यनन्यबुद्धिभ्यो ब्राह्मणेभ्यः प्रकाशितम् । (२३६।१४)

या क्रिया क्रियते काचिद् यश्च कश्चित् क्रियाविधिः । (२३६।१५)

इदं प्रवर्तते सर्वं श्रोतॄणां प्रीतये क्षितौ । (२३६।१६)

अधीयीत यथान्यायं वेदज्ञो वेदभृद् द्विजः । (२३६।१७)

वेदैश् चतुर्भिः समितम् इदम् आख्यानम् उत्तमम् । (२३६।१८)

भविष्यत्युपजीव्यं च कवीनाम् इदम् अन्नवत् । (२३६।१९)

न चास्य कवयः केचिद् भविष्यन्ति विशेषणे । (२३६।२०)

विशेषणे गृहस्थस्य त्रय एवाश्रमा यथा । (२३६।२१)

धन्यम् आरोग्यम् आयुष्यं पुण्यं सत्कर्मसाधकम् । (२३६।२२)

बुभूषते महाख्यानम् अभिमन्तव्यम् आदितः । (२३६।२३)

यद् अधीतं तदा सम्यग् द्विजश्रेष्ठैर् द्विजोत्तमात् । (२३६।२४)

वैशम्पायनविप्राद्यैस् तैश्चापि कथितं तदा ॥ (२३६।२५)

इतिहासोत्तमाद् अस्माज्जायन्ते कविबुद्धयः । (२३७।१)

पञ्चभ्य इव भूतेभ्यो लोकसंविधयस् त्रयः ॥ (२३७।२)

अस्याख्यानस्य विषये पुराणं वर्तते द्विजाः । (२३८।१)

अन्तरिक्षस्य विषये प्रजा इव चतुर्विधाः ॥ (२३८।२)

क्रियागुणानां सर्वेषाम् इदम् आख्यानम् आश्रयः । (२३९।१)

इन्द्रियाणां समस्तानां चित्रा इव मनःक्रियाः ॥ (२३९।२)

अनाश्रित्यैतद् आख्यानं कथा भुवि न विद्यते । (२४०।१)

आहारम् अनपाश्रित्य शरीरस्येव धारणम् ॥ (२४०।२)

इदं सर्वैः कविवरैर् आख्यानम् उपजीव्यते । (२४१।१)

उदयप्रेप्सुभिर् भृत्यैर् अभिजात इवेश्वरः । (२४१।२)

अस्य काव्यस्य कवयो न समर्था विशेषणे । (२४१।३)

साधोर् इव गृहस्थस्य शेषास् त्रय इवाश्रमाः । (२४१।४)

धर्मे मतिर् भवतु वः सततोत्थितानां स ह्येक एव परलोकगतस्य बन्धुः । (२४१।५)

अर्थाः स्त्रियश्च निपुणैर् अपि सेव्यमाना नैवात्मभावम् उपयान्ति न च स्थिरत्वम् ॥ (२४१।६)

द्वैपायनौष्ठपुटनिःसृतम् अप्रमेयं पुण्यं पवित्रम् अथ पापहरं शिवं च । (२४२।१)

यो भारतं समधिगच्छति वाच्यमानं किं तस्य पुष्करजलैर् अभिषेचनेन । (२४२।२)

यद् अह्ना कुरुते पापं ब्राह्मणस्त्विन्द्रियैश्चरन् । (२४२।३)

महाभारतम् आख्याय संध्यां मुच्यति पश्चिमाम् । (२४२।४)

यद् रात्रौ कुरुते पापं कर्मणा मनसा गिरा । (२४२।५)

महाभारतम् आख्याय पूर्वां संध्यां प्रमुच्यते । (२४२।६)

यो गोशतं कनकशृङ्गमयं ददाति । (२४२।७)

विप्राय वेदविदुषे च बहुश्रुताय । (२४२।८)

पुण्यां च भारतकथां शृणुयाच्च नित्यं तुल्यं फलं भवति तस्य च तस्य चैव ॥ (२४२।९)

आख्यानं तद् इदम् अनुत्तमं महार्थं विन्यस्तं महद् इह पर्वसंग्रहेण । (२४३।१)

श्रुत्वादौ भवति नृणां सुखावगाहं विस्तीर्णं लवणजलं यथा प्लवेन ॥ (२४३।२)