महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 11

1846 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

इत्युक्ते नृपतौ तस्मिन् व्यासेनाद्भुतकर्मणा । (१।२)

ityukte nṛpatau tasmin vyāsenādbhutakarmaṇā |

1.3१.३

वासुदेवो महातेजास्ततो वचनम् आददे ॥ (१।३)

vāsudevo mahātejāstato vacanam ādade ||

2.1२.१

तं नृपं दीनमनसं निहतज्ञातिबान्धवम् । (२।१)

taṃ nṛpaṃ dīnamanasaṃ nihatajñātibāndhavam |

2.2२.२

उपप्लुतम् इवादित्यं सधूमम् इव पावकम् ॥ (२।२)

upaplutam ivādityaṃ sadhūmam iva pāvakam ||

3.1३.१

निर्विण्णमनसं पार्थं ज्ञात्वा वृष्णिकुलोद्वहः । (३।१)

nirviṇṇamanasaṃ pārthaṃ jñātvā vṛṣṇikulodvahaḥ |

3.2३.२

आश्वासयन् धर्मसुतं प्रवक्तुम् उपचक्रमे ॥ (३।२)

āśvāsayan dharmasutaṃ pravaktum upacakrame ||

4.1४.१

वासुदेव उवाच । (४।१)

vāsudeva uvāca

4.2४.२

सर्वं जिह्मं मृत्युपदम् आर्जवं ब्रह्मणः पदम् । (४।२)

sarvaṃ jihmaṃ mṛtyupadam ārjavaṃ brahmaṇaḥ padam |

4.3४.३

एतावाञ् ज्ञानविषयः किं प्रलापः करिष्यति ॥ (४।३)

etāvāñ jñānaviṣayaḥ kiṃ pralāpaḥ kariṣyati ||

5.1५.१

नैव ते निष्ठितं कर्म नैव ते शत्रवो जिताः । (५।१)

naiva te niṣṭhitaṃ karma naiva te śatravo jitāḥ |

5.2५.२

कथं शत्रुं शरीरस्थम् आत्मानं नावबुध्यसे ॥ (५।२)

kathaṃ śatruṃ śarīrastham ātmānaṃ nāvabudhyase ||

6.1६.१

अत्र ते वर्तयिष्यामि यथाधर्मं यथाश्रुतम् । (६।१)

atra te vartayiṣyāmi yathādharmaṃ yathāśrutam |

6.2६.२

इन्द्रस्य सह वृत्रेण यथा युद्धम् अवर्तत ॥ (६।२)

indrasya saha vṛtreṇa yathā yuddham avartata ||

7.1७.१

वृत्रेण पृथिवी व्याप्ता पुरा किल नराधिप । (७।१)

vṛtreṇa pṛthivī vyāptā purā kila narādhipa |

7.2७.२

दृष्ट्वा स पृथिवीं व्याप्तां गन्धस्य विषये हृते । (७।२)

dṛṣṭvā sa pṛthivīṃ vyāptāṃ gandhasya viṣaye hṛte |

7.3७.३

धराहरणदुर्गन्धो विषयः समपद्यत ॥ (७।३)

dharāharaṇadurgandho viṣayaḥ samapadyata ||

8.1८.१

शतक्रतुश्चुकोपाथ गन्धस्य विषये हृते । (८।१)

śatakratuścukopātha gandhasya viṣaye hṛte |

8.2८.२

वृत्रस्य स ततः क्रुद्धो वज्रं घोरम् अवासृजत् ॥ (८।२)

vṛtrasya sa tataḥ kruddho vajraṃ ghoram avāsṛjat ||

9.1९.१

स वध्यमानो वज्रेण पृथिव्यां भूरितेजसा । (९।१)

sa vadhyamāno vajreṇa pṛthivyāṃ bhūritejasā |

9.2९.२

विवेश सहसैवापो जग्राह विषयं ततः ॥ (९।२)

viveśa sahasaivāpo jagrāha viṣayaṃ tataḥ ||

10.1१०.१

व्याप्तास्वथाप्सु वृत्रेण रसे च विषये हृते । (१०।१)

vyāptāsvathāpsu vṛtreṇa rase ca viṣaye hṛte |

10.2१०.२

शतक्रतुर् अभिक्रुद्धस्तासु वज्रम् अवासृजत् ॥ (१०।२)

śatakratur abhikruddhastāsu vajram avāsṛjat ||

11.1११.१

स वध्यमानो वज्रेण सलिले भूरितेजसा । (११।१)

sa vadhyamāno vajreṇa salile bhūritejasā |

11.2११.२

विवेश सहसा ज्योतिर् जग्राह विषयं ततः ॥ (११।२)

viveśa sahasā jyotir jagrāha viṣayaṃ tataḥ ||

12.1१२.१

व्याप्ते ज्योतिषि वृत्रेण रूपे ऽथ विषये हृते । (१२।१)

vyāpte jyotiṣi vṛtreṇa rūpe 'tha viṣaye hṛte |

12.2१२.२

शतक्रतुर् अभिक्रुद्धस्तत्र वज्रम् अवासृजत् ॥ (१२।२)

śatakratur abhikruddhastatra vajram avāsṛjat ||

13.1१३.१

स वध्यमानो वज्रेण सुभृशं भूरितेजसा । (१३।१)

sa vadhyamāno vajreṇa subhṛśaṃ bhūritejasā |

13.2१३.२

विवेश सहसा वायुं जग्राह विषयं ततः ॥ (१३।२)

viveśa sahasā vāyuṃ jagrāha viṣayaṃ tataḥ ||

14.1१४.१

व्याप्ते वायौ तु वृत्रेण स्पर्शे ऽथ विषये हृते । (१४।१)

vyāpte vāyau tu vṛtreṇa sparśe 'tha viṣaye hṛte |

14.2१४.२

शतक्रतुर् अभिक्रुद्धस्तत्र वज्रम् अवासृजत् ॥ (१४।२)

śatakratur abhikruddhastatra vajram avāsṛjat ||

15.1१५.१

स वध्यमानो वज्रेण तस्मिन्न् अमिततेजसा । (१५।१)

sa vadhyamāno vajreṇa tasminn amitatejasā |

15.2१५.२

आकाशम् अभिदुद्राव जग्राह विषयं ततः ॥ (१५।२)

ākāśam abhidudrāva jagrāha viṣayaṃ tataḥ ||

16.1१६.१

आकाशे वृत्रभूते च शब्दे च विषये हृते । (१६।१)

ākāśe vṛtrabhūte ca śabde ca viṣaye hṛte |

16.2१६.२

शतक्रतुर् अभिक्रुद्धस्तत्र वज्रम् अवासृजत् ॥ (१६।२)

śatakratur abhikruddhastatra vajram avāsṛjat ||

17.1१७.१

स वध्यमानो वज्रेण तस्मिन्न् अमिततेजसा । (१७।१)

sa vadhyamāno vajreṇa tasminn amitatejasā |

17.2१७.२

विवेश सहसा शक्रं जग्राह विषयं ततः ॥ (१७।२)

viveśa sahasā śakraṃ jagrāha viṣayaṃ tataḥ ||

18.1१८.१

तस्य वृत्रगृहीतस्य मोहः समभवन्महान् । (१८।१)

tasya vṛtragṛhītasya mohaḥ samabhavanmahān |

18.2१८.२

रथंतरेण तं तात वसिष्ठः प्रत्यबोधयत् ॥ (१८।२)

rathaṃtareṇa taṃ tāta vasiṣṭhaḥ pratyabodhayat ||

19.1१९.१

ततो वृत्रं शरीरस्थं जघान भरतर्षभ । (१९।१)

tato vṛtraṃ śarīrasthaṃ jaghāna bharatarṣabha |

19.2१९.२

शतक्रतुर् अदृश्येन वज्रेणेतीह नः श्रुतम् ॥ (१९।२)

śatakratur adṛśyena vajreṇetīha naḥ śrutam ||

20.1२०.१

इदं धर्मरहस्यं च शक्रेणोक्तं महर्षिषु । (२०।१)

idaṃ dharmarahasyaṃ ca śakreṇoktaṃ maharṣiṣu |

20.2२०.२

ऋषिभिश्च मम प्रोक्तं तन्निबोध नराधिप ॥ (२०।२)

ṛṣibhiśca mama proktaṃ tannibodha narādhipa ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 11

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit