वैशंपायन उवाच । (१।१)

ते ऽलंकृताः कुण्डलिनो युवानः परस्परं स्पर्धमानाः समेताः । (१।२)

अस्त्रं बलं चात्मनि मन्यमानाः सर्वे समुत्पेतुर् अहंकृतेन ॥ (१।३)

रूपेण वीर्येण कुलेन चैव धर्मेण चैवापि च यौवनेन । (२।१)

समृद्धदर्पा मदवेगभिन्ना मत्ता यथा हैमवता गजेन्द्राः ॥ (२।२)

परस्परं स्पर्धया प्रेक्षमाणाः संकल्पजेनापि परिप्लुताङ्गाः । (३।१)

कृष्णा ममैषेत्यभिभाषमाणा नृपासनेभ्यः सहसोपतस्थुः ॥ (३।२)

ते क्षत्रिया रङ्गगताः समेता जिगीषमाणा द्रुपदात्मजां ताम् । (४।१)

चकाशिरे पर्वतराजकन्याम् उमां यथा देवगणाः समेताः ॥ (४।२)

कन्दर्पबाणाभिनिपीडिताङ्गाः कृष्णागतैस्ते हृदयैर् नरेन्द्राः । (५।१)

रङ्गावतीर्णा द्रुपदात्मजार्थं द्वेष्यान् हि चक्रुः सुहृदो ऽपि तत्र ॥ (५।२)

अथाययुर् देवगणा विमानै रुद्रादित्या वसवो ऽथाश्विनौ च । (६।१)

साध्याश्च सर्वे मरुतस्तथैव यमं पुरस्कृत्य धनेश्वरं च ॥ (६।२)

दैत्याः सुपर्णाश्च महोरगाश्च देवर्षयो गुह्यकाश्चारणाश्च । (७।१)

विश्वावसुर् नारदपर्वतौ च गन्धर्वमुख्याश्च सहाप्सरोभिः ॥ (७।२)

हलायुधस्तत्र च केशवश्च वृष्ण्यन्धकाश्चैव यथा प्रधानाः । (८।१)

प्रेक्षां स्म चक्रुर् यदुपुंगवास्ते स्थिताश्च कृष्णस्य मते बभूवुः ॥ (८।२)

दृष्ट्वा हि तान् मत्तगजेन्द्ररूपान् पञ्चाभिपद्मान् इव वारणेन्द्रान् । (९।१)

भस्मावृताङ्गान् इव हव्यवाहान् पार्थान् प्रदध्यौ स यदुप्रवीरः ॥ (९।२)

शशंस रामाय युधिष्ठिरं च भीमं च जिष्णुं च यमौ च वीरौ । (१०।१)

शनैः शनैस्तांश्च निरीक्ष्य रामो जनार्दनं प्रीतमना ददर्श ॥ (१०।२)

अन्ये तु नानानृपपुत्रपौत्राः कृष्णागतैर् नेत्रमनःस्वभावैः । (११।१)

व्यायच्छमाना ददृशुर् भ्रमन्तीं संदष्टदन्तच्छदताम्रवक्त्राः ॥ (११।२)

तथैव पार्थाः पृथुबाहवस्ते वीरौ यमौ चैव महानुभावौ । (१२।१)

तां द्रौपदीं प्रेक्ष्य तदा स्म सर्वे कन्दर्पबाणाभिहता बभूवुः । (१२।२)

देवाश्च सर्वे सगणाः समेतास् तां द्रष्टुकामा वसवो ऽश्विनौ च । (१२।३)

रुद्राश्च सोमो वरुणो यमश्च शक्रं पुरस्कृत्य धनेश्वरश्च । (१२।४)

विश्वावसुर् नारदपर्वतौ च देवर्षयश्चाप्सरसां गणाश्च ॥ (१२।५)

देवर्षिगन्धर्वसमाकुलं तत् सुपर्णनागासुरसिद्धजुष्टम् । (१३।१)

दिव्येन गन्धेन समाकुलं च दिव्यैश्च माल्यैर् अवकीर्यमाणम् ॥ (१३।२)

महास्वनैर् दुन्दुभिनादितैश्च बभूव तत् संकुलम् अन्तरिक्षम् । (१४।१)

विमानसंबाधम् अभूत् समन्तात् सवेणुवीणापणवानुनादम् । (१४।२)

समाजवाटोपरि संस्थितानां मेघैः समन्ताद् इव गर्जमानैः ॥ (१४।३)

ततस्तु ते राजगणाः क्रमेण कृष्णानिमित्तं नृप विक्रमन्तः । (१५।१)

सकर्णदुर्योधनशाल्वशल्यद्रौणायनिक्राथसुनीथवक्राः । (१५।२)

कलिङ्गवङ्गाधिपपाण्ड्यपौण्ड्रा विदेहराजो यवनाधिपश्च । (१५।३)

अन्ये च नानानृपपुत्रपौत्रा राष्ट्राधिपाः पङ्कजपत्रनेत्राः । (१५।४)

किरीटहाराङ्गदचक्रवालैर् विभूषिताङ्गाः पृथुबाहवस्ते । (१५।५)

अनुक्रमं विक्रमसत्त्वयुक्ता बलेन वीर्येण च नर्दमानाः । (१५।६)

तत् कार्मुकं संहननोपपन्नं सज्यं न शेकुस्तरसापि कर्तुम् ॥ (१५।७)

ते विक्रमन्तः स्फुरता दृढेन निष्कृष्यमाणा धनुषा नरेन्द्राः । (१६।१)

विचेष्टमाना धरणीतलस्था दीना अदृश्यन्त विभग्नचित्ताः । (१६।२)

गतौजसः स्रस्तकिरीटहारा विनिःश्वसन्तः शमयांबभूवुः । (१६।३)

पाञ्चालराजस्य सुता सखीभिः दृष्ट्वा धनुःक्षोभम् उदाररूपा । (१६।४)

जहास राज्ञां बहुवीर्यभाजां लीलाविलासाञ्चितलोचनान्ता ॥ (१६।५)

हाहाकृतं तद् धनुषा दृढेन निष्पिष्टभग्नाङ्गदकुण्डलं च । (१७।१)

कृष्णानिमित्तं विनिवृत्तभावं राज्ञां तदा मण्डलम् आर्तम् आसीत् । (१७।२)

सर्वान् नृपांस्तान् प्रसमीक्ष्य कर्णो धनुर्धराणां प्रवरो जगाम । (१७।३)

उद्धृत्य तूर्णं धनुर् उद्यतं तत् सज्यं चकाराशु युयोज बाणान् । (१७।४)

दृष्ट्वा सूतं मेनिरे पाण्डुपुत्रा भित्त्वा नीतं लक्ष्यवरं धरायाम् । (१७।५)

धनुर्धरा रागकृतप्रतिज्ञम् अत्यग्निसोमार्कम् अथार्कपुत्रम् । (१७।६)

दृष्ट्वा तु तं द्रौपदी वाक्यम् उच्चैर् जगाद नाहं वरयामि सूतम् । (१७।७)

सामर्षहासं प्रसमीक्ष्य सूर्यं तत्याज कर्णः स्फुरितं धनुस्तत् । (१७।८)

एवं तेषु निवृत्तेषु क्षत्रियेषु समन्ततः । (१७।९)

चेदीनाम् अधिपो वीरो बलवान् अन्तकोपमः । (१७।१०)

दमघोषात्मजो वीरः शिशुपालो महामतिः । (१७।११)

धनुर् आदायमानस्तु जानुभ्याम् अगमन् महीम् । (१७।१२)

ततो राजा महावीर्यो जरासंधो महाबलः । (१७।१३)

धनुषो ऽभ्याशम् आगत्य तस्थौ गिरिर् इवाचलः । (१७।१४)

धनुषा पीड्यमानस्तु जानुभ्याम् अगमन् महीम् । (१७।१५)

तत उत्थाय राजा स स्वराष्ट्राण्यभिजग्मिवान् । (१७।१६)

ततः शल्यो महावीर्यो मद्रराजो महाबलः । (१७।१७)

तद् अप्यारोप्यमाणस्तु जानुभ्याम् अगमन् महीम् । (१७।१८)

ताडितः स धनुष्कोट्या पपातोर्व्यां वियन्मुखः । (१७।१९)

संरम्भात् क्रोशमात्रे तु राजानो ऽन्ये भयातुराः । (१७।२०)

ततो वैकर्तनः कर्णो वृषा वै सूतनन्दनः । (१७।२१)

धनुर् आरोप्यमाणं तु रोममात्रे ऽभ्यताडयत् । (१७।२२)

कम्बुग्रीवः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः । (१७।२३)

मत्तवारणताम्राक्षो मत्तवारणवेगवान् । (१७।२४)

धनुर् आरोप्यमाणं तु सर्षमात्रे ऽभ्यताडयत् । (१७।२५)

त्रैलोक्यविजयी कर्णः सत्त्वे त्रैलोक्यविश्रुतः । (१७।२६)

धनुषा सो ऽपि निर्धूत इति सर्वे भयाकुलाः । (१७।२७)

एवं कर्णे विनिर्धूते धनुषान्ये नृपोत्तमाः । (१७।२८)

चक्षुर्भिर् अपि नापश्यन् विनम्रमुखपङ्कजाः । (१७।२९)

दृष्ट्वा कर्णं विनिर्धूतं लोकवीरा नृपोत्तमाः । (१७।३०)

निराशा धनुषोद्धारे द्रौपदीसंगमे ऽपि च । (१७।३१)

ततो दुर्योधनो राजा धार्तराष्ट्रः परंतपः । (१७।३२)

मानी दृढास्त्रः सम्पन्नः सर्वैश्च नृपलक्षणैः । (१७।३३)

उत्थितः सहसा तत्र भ्रातृमध्ये महाबलः । (१७।३४)

विलोक्य द्रौपदीं हृष्टो धनुषो ऽभ्याशम् आगमत् । (१७।३५)

स बभौ धनुर् आदाय शक्रश्चापधरो यथा । (१७।३६)

स तदारोपयामास तिलमात्रे ह्यताडयत् । (१७।३७)

आरोप्यमाणस्तद् राजा धनुषा बलिना तदा । (१७।३८)

मा स उत्थानम् अपतद् अङ्गुल्यग्रे स ताडितः । (१७।३९)

स ययौ ताडितस्तेन व्रीडन्न् इव नराधिपः । (१७।४०)

तम् अथारोप्यमाणं तु मुद्गमात्रे ऽभ्यताडयत् । (१७।४१)

स पपात महीं रङ्गाद् अर्धयोजनदूरतः । (१७।४२)

तथैवागात् स्वकं राज्यं पश्चाद् अनवलोकयन् । (१७।४३)

ततो वैकर्तनः कर्णो वृषा वै सूतनन्दनः । (१७।४४)

धनुरभ्याशम् आगम्य तोलयामास तद् धनुः । (१७।४५)

तं चाप्यारोप्यमाणं तद् रोममात्रे ऽभ्यताडयत् । (१७।४६)

ततो वरिष्ठः सुरदानवानाम् उदारधीर् वृष्णिकुलप्रवीरः । (१७।४७)

जहर्ष रामेण स पीड्य हस्तं हस्तं गतां पाण्डुसुतस्य मत्वा । (१७।४८)

न जज्ञुर् अन्ये नृपवीरमुख्याः संछन्नरूपान् अथ पाण्डुपुत्रान् । (१७।४९)

विना हि भीष्मं च यदुप्रवीरौ धौम्यं च धर्मं सहसोदरांश्च ॥ (१७।५०)

तस्मिंस्तु संभ्रान्तजने समाजे निक्षिप्तवादेषु नराधिपेषु । (१८।१)

कुन्तीसुतो जिष्णुर् इयेष कर्तुं सज्यं धनुस्तत् सशरं स वीरः ॥ (१८।२)