महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 307

1635 of 1995 · 32 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

ऐश्वर्यं वा महत् प्राप्य धनं वा भरतर्षभ । (१।२)

aiśvaryaṃ vā mahat prāpya dhanaṃ vā bharatarṣabha |

1.3१.३

दीर्घम् आयुर् अवाप्याथ कथं मृत्युम् अतिक्रमेत् ॥ (१।३)

dīrgham āyur avāpyātha kathaṃ mṛtyum atikramet ||

2.1२.१

तपसा वा सुमहता कर्मणा वा श्रुतेन वा । (२।१)

tapasā vā sumahatā karmaṇā vā śrutena vā |

2.2२.२

रसायनप्रयोगैर् वा कैर् नोपैति जरान्तकौ ॥ (२।२)

rasāyanaprayogair vā kair nopaiti jarāntakau ||

3.1३.१

भीष्म उवाच । (३।१)

bhīṣma uvāca

3.2३.२

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (३।२)

atrāpyudāharantīmam itihāsaṃ purātanam |

3.3३.३

भिक्षोः पञ्चशिखस्येह संवादं जनकस्य च ॥ (३।३)

bhikṣoḥ pañcaśikhasyeha saṃvādaṃ janakasya ca ||

4.1४.१

वैदेहो जनको राजा महर्षिं वेदवित्तमम् । (४।१)

vaideho janako rājā maharṣiṃ vedavittamam |

4.2४.२

पर्यपृच्छत् पञ्चशिखं छिन्नधर्मार्थसंशयम् ॥ (४।२)

paryapṛcchat pañcaśikhaṃ chinnadharmārthasaṃśayam ||

5.1५.१

केन वृत्तेन भगवन्न् अतिक्रामेज्जरान्तकौ । (५।१)

kena vṛttena bhagavann atikrāmejjarāntakau |

5.2५.२

तपसा वाथ बुद्ध्या वा कर्मणा वा श्रुतेन वा ॥ (५।२)

tapasā vātha buddhyā vā karmaṇā vā śrutena vā ||

6.1६.१

एवम् उक्तः स वैदेहं प्रत्युवाच परोक्षवित् । (६।१)

evam uktaḥ sa vaidehaṃ pratyuvāca parokṣavit |

6.2६.२

निवृत्तिर् नैतयोर् अस्ति नानिवृत्तिः कथंचन ॥ (६।२)

nivṛttir naitayor asti nānivṛttiḥ kathaṃcana ||

7.1७.१

न ह्यहानि निवर्तन्ते न मासा न पुनः क्षपाः । (७।१)

na hyahāni nivartante na māsā na punaḥ kṣapāḥ |

7.2७.२

सो ऽयं प्रपद्यते ऽध्वानं चिराय ध्रुवम् अध्रुवः ॥ (७।२)

so 'yaṃ prapadyate 'dhvānaṃ cirāya dhruvam adhruvaḥ ||

8.1८.१

सर्वभूतसमुच्छेदः स्रोतसेवोह्यते सदा । (८।१)

sarvabhūtasamucchedaḥ srotasevohyate sadā |

8.2८.२

उह्यमानं निमज्जन्तम् अप्लवे कालसागरे । (८।२)

uhyamānaṃ nimajjantam aplave kālasāgare |

8.3८.३

जरामृत्युमहाग्राहे न कश्चिद् अभिपद्यते ॥ (८।३)

jarāmṛtyumahāgrāhe na kaścid abhipadyate ||

9.1९.१

नैवास्य भविता कश्चिन्नासौ भवति कस्यचित् । (९।१)

naivāsya bhavitā kaścinnāsau bhavati kasyacit |

9.2९.२

पथि संगतम् एवेदं दारैर् अन्यैश्च बन्धुभिः । (९।२)

pathi saṃgatam evedaṃ dārair anyaiśca bandhubhiḥ |

9.3९.३

नायम् अत्यन्तसंवासो लब्धपूर्वो हि केनचित् ॥ (९।३)

nāyam atyantasaṃvāso labdhapūrvo hi kenacit ||

10.1१०.१

क्षिप्यन्ते तेन तेनैव निष्टनन्तः पुनः पुनः । (१०।१)

kṣipyante tena tenaiva niṣṭanantaḥ punaḥ punaḥ |

10.2१०.२

कालेन जाता जाता हि वायुनेवाभ्रसंचयाः ॥ (१०।२)

kālena jātā jātā hi vāyunevābhrasaṃcayāḥ ||

11.1११.१

जरामृत्यू हि भूतानां खादितारौ वृकाविव । (११।१)

jarāmṛtyū hi bhūtānāṃ khāditārau vṛkāviva |

11.2११.२

बलिनां दुर्बलानां च ह्रस्वानां महताम् अपि ॥ (११।२)

balināṃ durbalānāṃ ca hrasvānāṃ mahatām api ||

12.1१२.१

एवंभूतेषु भूतेषु नित्यभूताध्रुवेषु च । (१२।१)

evaṃbhūteṣu bhūteṣu nityabhūtādhruveṣu ca |

12.2१२.२

कथं हृष्येत जातेषु मृतेषु च कथं ज्वरेत् ॥ (१२।२)

kathaṃ hṛṣyeta jāteṣu mṛteṣu ca kathaṃ jvaret ||

13.1१३.१

कुतो ऽहम् आगतः को ऽस्मि क्व गमिष्यामि कस्य वा । (१३।१)

kuto 'ham āgataḥ ko 'smi kva gamiṣyāmi kasya vā |

13.2१३.२

कस्मिन् स्थितः क्व भविता कस्मात् किम् अनुशोचसि ॥ (१३।२)

kasmin sthitaḥ kva bhavitā kasmāt kim anuśocasi ||

14.1१४.१

द्रष्टा स्वर्गस्य न ह्यस्ति तथैव नरकस्य च । (१४।१)

draṣṭā svargasya na hyasti tathaiva narakasya ca |

14.2१४.२

आगमांस्त्वनतिक्रम्य दद्याच्चैव यजेत च ॥ (१४।२)

āgamāṃstvanatikramya dadyāccaiva yajeta ca ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 307

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit