विदुर उवाच । (१।१)

राजन् निःसंशयं श्रेयो वाच्यस्त्वम् असि बान्धवैः । (१।२)

न त्वशुश्रूषमाणेषु वाक्यं सम्प्रतितिष्ठति ॥ (१।३)

हितं हि तव तद् वाक्यम् उक्तवान् कुरुसत्तमः । (२।१)

भीष्मः शांतनवो राजन् प्रतिगृह्णासि तन् न च ॥ (२।२)

तथा द्रोणेन बहुधा भाषितं हितम् उत्तमम् । (३।१)

तच्च राधासुतः कर्णो मन्यते न हितं तव ॥ (३।२)

चिन्तयंश्च न पश्यामि राजंस्तव सुहृत्तमम् । (४।१)

आभ्यां पुरुषसिंहाभ्यां यो वा स्यात् प्रज्ञयाधिकः ॥ (४।२)

इमौ हि वृद्धौ वयसा प्रज्ञया च श्रुतेन च । (५।१)

समौ च त्वयि राजेन्द्र तेषु पाण्डुसुतेषु च ॥ (५।२)

धर्मे चानवमौ राजन् सत्यतायां च भारत । (६।१)

रामाद् दाशरथेश्चैव गयाच्चैव न संशयः ॥ (६।२)

न चोक्तवन्तावश्रेयः पुरस्ताद् अपि किंचन । (७।१)

न चाप्यपकृतं किंचिद् अनयोर् लक्ष्यते त्वयि ॥ (७।२)

ताविमौ पुरुषव्याघ्रावनागसि नृप त्वयि । (८।१)

न मन्त्रयेतां त्वच्छ्रेयः कथं सत्यपराक्रमौ ॥ (८।२)

प्रज्ञावन्तौ नरश्रेष्ठावस्मिंल्लोके नराधिप । (९।१)

त्वन्निमित्तम् अतो नेमौ किंचिज् जिह्मं वदिष्यतः । (९।२)

एतदर्थम् इमौ राजन् महात्मानौ महाद्युती । (९।३)

इति मे नैष्ठिकी बुद्धिर् वर्तते कुरुनन्दन ॥ (९।४)

न चार्थहेतोर् धर्मज्ञौ वक्ष्यतः पक्षसंश्रितम् । (१०।१)

एतद्धि परमं श्रेयो मेनाते तव भारत ॥ (१०।२)

दुर्योधनप्रभृतयः पुत्रा राजन् यथा तव । (११।१)

तथैव पाण्डवेयास्ते पुत्रा राजन् न संशयः ॥ (११।२)

तेषु चेद् अहितं किंचिन् मन्त्रयेयुर् अबुद्धितः । (१२।१)

मन्त्रिणस्ते न ते श्रेयः प्रपश्यन्ति विशेषतः ॥ (१२।२)

अथ ते हृदये राजन् विशेषस्तेषु वर्तते । (१३।१)

अन्तरस्थं विवृण्वानाः श्रेयः कुर्युर् न ते ध्रुवम् ॥ (१३।२)

एतदर्थम् इमौ राजन् महात्मानौ महाद्युती । (१४।१)

नोचतुर् विवृतं किंचिन् न ह्येष तव निश्चयः ॥ (१४।२)

यच्चाप्यशक्यतां तेषाम् आहतुः पुरुषर्षभौ । (१५।१)

तत् तथा पुरुषव्याघ्र तव तद् भद्रम् अस्तु ते ॥ (१५।२)

कथं हि पाण्डवः श्रीमान् सव्यसाची परंतपः । (१६।१)

शक्यो विजेतुं संग्रामे राजन् मघवता अपि ॥ (१६।२)

भीमसेनो महाबाहुर् नागायुतबलो महान् । (१७।१)

कथं हि युधि शक्येत विजेतुम् अमरैर् अपि । (१७।२)

राक्षसाणां क्षयकरो बाहुशाली महाबलः । (१७।३)

हिडिम्बो निहतो येन बाहुयुद्धेन भारत । (१७।४)

यो रावणसमो युद्धे तथा च बकराक्षसः । (१७।५)

स युध्यमानो राजेन्द्र भीमो भीमपराक्रमः । (१७।६)

उद्योगं त्वत्कृतं श्रुत्वा युद्धार्थं पाण्डवैः सह । (१७।७)

आगमिष्यन्ति सर्वे वै यादवाः शलभा इव ॥ (१७।८)

तथैव कृतिनौ युद्धे यमौ यमसुताविव । (१८।१)

कथं विषहितुं शक्यौ रणे जीवितुम् इच्छता ॥ (१८।२)

यस्मिन् धृतिर् अनुक्रोशः क्षमा सत्यं पराक्रमः । (१९।१)

नित्यानि पाण्डवश्रेष्ठे स जीयेत कथं रणे ॥ (१९।२)

येषां पक्षधरो रामो येषां मन्त्री जनार्दनः । (२०।१)

किं नु तैर् अजितं संख्ये येषां पक्षे च सात्यकिः ॥ (२०।२)

द्रुपदः श्वशुरो येषां येषां श्यालाश्च पार्षताः । (२१।१)

धृष्टद्युम्नमुखा वीरा भ्रातरो द्रुपदात्मजाः । (२१।२)

चैद्यश्च येषां भ्राता च शिशुपालो महारथः ॥ (२१।३)

सो ऽशक्यतां च विज्ञाय तेषाम् अग्रेण भारत । (२२।१)

दायाद्यतां च धर्मेण सम्यक् तेषु समाचर ॥ (२२।२)

इदं निर्दिग्धम् अयशः पुरोचनकृतं महत् । (२३।१)

तेषाम् अनुग्रहेणाद्य राजन् प्रक्षालयात्मनः । (२३।२)

तेषाम् अनुग्रहश्चायं सर्वेषां चैव नः कुले । (२३।३)

जीवितं च परं श्रेयः क्षत्रस्य च विवर्धनम् ॥ (२३।४)

द्रुपदो ऽपि महान् राजा कृतवैरश्च नः पुरा । (२४।१)

तस्य संग्रहणं राजन् स्वपक्षस्य विवर्धनम् ॥ (२४।२)

बलवन्तश्च दाशार्हा बहवश्च विशां पते । (२५।१)

यतः कृष्णस्ततस्ते स्युर् यतः कृष्णस्ततो जयः ॥ (२५।२)

यच्च साम्नैव शक्येत कार्यं साधयितुं नृप । (२६।१)

को दैवशप्तस्तत् कर्तुं विग्रहेण समाचरेत् ॥ (२६।२)

श्रुत्वा च जीवतः पार्थान् पौरजानपदो जनः । (२७।१)

बलवद् दर्शने गृध्नुस्तेषां राजन् कुरु प्रियम् ॥ (२७।२)

दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः । (२८।१)

अधर्मयुक्ता दुष्प्रज्ञा बाला मैषां वचः कृथाः ॥ (२८।२)

उक्तम् एतन् मया राजन् पुरा गुणवतस्तव । (२९।१)

दुर्योधनापराधेन प्रजेयं विनशिष्यति । (२९।२)

धृतराष्ट्रः । (२९।३)

अजय्याः पाण्डवा युद्धे हरेण हरिणापि वा । (२९।४)

त्रैलोक्येनापि भूपाल किम् उ तैः खलु मानवैः । (२९।५)

दैवानुकूलाः कौन्तेया दैवं तेषां परायणम् । (२९।६)

प्रत्यक्षम् एतत् सर्वेषां मुक्ता जतुगृहानलात् । (२९।७)

जित्वा गन्धर्वराजानं धौम्यं प्राप्य पुरोहितम् । (२९।८)

पाञ्चालनगरं प्राप्य हत्वा लक्षम् अमानुषम् । (२९।९)

अनम्यं धनुर् आनाम्य शिरोभिः सह भूभृताम् । (२९।१०)

चैद्यमागधकर्णाद्यैः किं कृतं तत्र भूमिपैः । (२९।११)

आरूढमूलाः पार्थाश्च दरिद्रा निर्धना इति । (२९।१२)

जेतुं शक्या न मन्येथा अजय्याः पाण्डवाः सुरैः । (२९।१३)

यावत् तिष्ठति लोके ऽस्मिन् कृष्णो यादववंशजः । (२९।१४)

मुरारिः केशिहन्ता च लीलामानुषविग्रहः । (२९।१५)

प्रणतार्तिहरो योगी केशवः क्लेशनाशनः । (२९।१६)

भक्तानुवत्सलो भक्तस्वान्तवेश्मगृही तथा । (२९।१७)

चतुःसागरपर्यन्तां केवलं पृथिवीं न हि । (२९।१८)

धर्मात्मजो महाराज तावत् त्रैलोक्यम् अर्हति । (२९।१९)

अलं कर्णानया बुद्ध्या नोत्साहय सुयोधनम् । (२९।२०)

शकुने गच्छ मा गाधं निरयं कौरवैः सह । (२९।२१)

पाण्डवाश्च वयं सर्वे भूमिपालाः सबान्धवाः । (२९।२२)

वृष्ण्यन्धकपुरोगाश्च यादवाः सहकेशवाः । (२९।२३)

सर्वे सम्भूय जीवाम सपुत्रपशुबान्धवाः । (२९।२४)

बोधयध्वं तथा यूयं तथैव शरदां शतम् । (२९।२५)

मा पुत्रवशगो भूप तव पुत्रः सुदुर्मतिः । (२९।२६)

आनीय पाण्डवान् साधून् पुत्रांश्च सह सर्वशः । (२९।२७)

अभेदेन निरीक्षस्व न भेदं चक्षुषोः कुरु । (२९।२८)

मनसा स्नेहपूर्णेन निर्भेदो नखमांसवत् । (२९।२९)

पार्थिवार्थे प्रियं ब्रूहि नाप्रियं सूतनन्दन । (२९।३०)

पुत्र त्वं च न मे ब्रूहि पार्थानाम् अहितं क्वचित् । (२९।३१)

दुर्योधनम् असन्मार्गान् निवर्तय महामते ॥ (२९।३२)