महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 61

1896 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

एतच्छ्रुत्वा तु पुत्रस्य वचः शूरात्मजस्तदा । (१।२)

etacchrutvā tu putrasya vacaḥ śūrātmajastadā |

1.3१.३

विहाय शोकं धर्मात्मा ददौ श्राद्धम् अनुत्तमम् ॥ (१।३)

vihāya śokaṃ dharmātmā dadau śrāddham anuttamam ||

2.1२.१

तथैव वासुदेवो ऽपि स्वस्रीयस्य महात्मनः । (२।१)

tathaiva vāsudevo 'pi svasrīyasya mahātmanaḥ |

2.2२.२

दयितस्य पितुर् नित्यम् अकरोद् और्ध्वदेहिकम् ॥ (२।२)

dayitasya pitur nityam akarod aurdhvadehikam ||

3.1३.१

षष्टिं शतसहस्राणि ब्राह्मणानां महाभुजः । (३।१)

ṣaṣṭiṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇānāṃ mahābhujaḥ |

3.2३.२

विधिवद् भोजयामास भोज्यं सर्वगुणान्वितम् ॥ (३।२)

vidhivad bhojayāmāsa bhojyaṃ sarvaguṇānvitam ||

4.1४.१

आच्छाद्य च महाबाहुर् धनतृष्णाम् अपानुदत् । (४।१)

ācchādya ca mahābāhur dhanatṛṣṇām apānudat |

4.2४.२

ब्राह्मणानां तदा कृष्णस्तद् अभूद् रोमहर्षणम् ॥ (४।२)

brāhmaṇānāṃ tadā kṛṣṇastad abhūd romaharṣaṇam ||

5.1५.१

सुवर्णं चैव गाश्चैव शयनाच्छादनं तथा । (५।१)

suvarṇaṃ caiva gāścaiva śayanācchādanaṃ tathā |

5.2५.२

दीयमानं तदा विप्राः प्रभूतम् इति चाब्रुवन् ॥ (५।२)

dīyamānaṃ tadā viprāḥ prabhūtam iti cābruvan ||

6.1६.१

वासुदेवो ऽथ दाशार्हो बलदेवः ससात्यकिः । (६।१)

vāsudevo 'tha dāśārho baladevaḥ sasātyakiḥ |

6.2६.२

अभिमन्योस्तदा श्राद्धम् अकुर्वन् सत्यकस्तदा । (६।२)

abhimanyostadā śrāddham akurvan satyakastadā |

6.3६.३

अतीव दुःखसंतप्ता न शमं चोपलेभिरे ॥ (६।३)

atīva duḥkhasaṃtaptā na śamaṃ copalebhire ||

7.1७.१

तथैव पाण्डवा वीरा नगरे नागसाह्वये । (७।१)

tathaiva pāṇḍavā vīrā nagare nāgasāhvaye |

7.2७.२

नोपगच्छन्ति वै शान्तिम् अभिमन्युविनाकृताः ॥ (७।२)

nopagacchanti vai śāntim abhimanyuvinākṛtāḥ ||

8.1८.१

सुबहूनि च राजेन्द्र दिवसानि विराटजा । (८।१)

subahūni ca rājendra divasāni virāṭajā |

8.2८.२

नाभुङ्क्त पतिशोकार्ता तद् अभूत् करुणं महत् । (८।२)

nābhuṅkta patiśokārtā tad abhūt karuṇaṃ mahat |

8.3८.३

कुक्षिस्थ एव तस्यास्तु स गर्भः सम्प्रलीयत ॥ (८।३)

kukṣistha eva tasyāstu sa garbhaḥ sampralīyata ||

9.1९.१

आजगाम ततो व्यासो ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा । (९।१)

ājagāma tato vyāso jñātvā divyena cakṣuṣā |

9.2९.२

आगम्य चाब्रवीद् धीमान् पृथां पृथुललोचनाम् । (९।२)

āgamya cābravīd dhīmān pṛthāṃ pṛthulalocanām |

9.3९.३

उत्तरां च महातेजाः शोकः संत्यज्यताम् अयम् ॥ (९।३)

uttarāṃ ca mahātejāḥ śokaḥ saṃtyajyatām ayam ||

10.1१०.१

जनिष्यति महातेजाः पुत्रस्तव यशस्विनि । (१०।१)

janiṣyati mahātejāḥ putrastava yaśasvini |

10.2१०.२

प्रभावाद् वासुदेवस्य मम व्याहरणाद् अपि । (१०।२)

prabhāvād vāsudevasya mama vyāharaṇād api |

10.3१०.३

पाण्डवानाम् अयं चान्ते पालयिष्यति मेदिनीम् ॥ (१०।३)

pāṇḍavānām ayaṃ cānte pālayiṣyati medinīm ||

11.1११.१

धनंजयं च सम्प्रेक्ष्य धर्मराजस्य पश्यतः । (११।१)

dhanaṃjayaṃ ca samprekṣya dharmarājasya paśyataḥ |

11.2११.२

व्यासो वाक्यम् उवाचेदं हर्षयन्न् इव भारत ॥ (११।२)

vyāso vākyam uvācedaṃ harṣayann iva bhārata ||

12.1१२.१

पौत्रस्तव महाबाहो जनिष्यति महामनाः । (१२।१)

pautrastava mahābāho janiṣyati mahāmanāḥ |

12.2१२.२

पृथ्वीं सागरपर्यन्तां पालयिष्यति चैव ह ॥ (१२।२)

pṛthvīṃ sāgaraparyantāṃ pālayiṣyati caiva ha ||

13.1१३.१

तस्माच्छोकं कुरुश्रेष्ठ जहि त्वम् अरिकर्शन । (१३।१)

tasmācchokaṃ kuruśreṣṭha jahi tvam arikarśana |

13.2१३.२

विचार्यम् अत्र न हि ते सत्यम् एतद् भविष्यति ॥ (१३।२)

vicāryam atra na hi te satyam etad bhaviṣyati ||

14.1१४.१

यच्चापि वृष्णिवीरेण कृष्णेन कुरुनन्दन । (१४।१)

yaccāpi vṛṣṇivīreṇa kṛṣṇena kurunandana |

14.2१४.२

पुरोक्तं तत् तथा भावि मा ते ऽत्रास्तु विचारणा ॥ (१४।२)

puroktaṃ tat tathā bhāvi mā te 'trāstu vicāraṇā ||

15.1१५.१

विबुधानां गतो लोकान् अक्षयान् आत्मनिर्जितान् । (१५।१)

vibudhānāṃ gato lokān akṣayān ātmanirjitān |

15.2१५.२

न स शोच्यस्त्वया तात न चान्यैः कुरुभिस्तथा ॥ (१५।२)

na sa śocyastvayā tāta na cānyaiḥ kurubhistathā ||

16.1१६.१

एवं पितामहेनोक्तो धर्मात्मा स धनंजयः । (१६।१)

evaṃ pitāmahenokto dharmātmā sa dhanaṃjayaḥ |

16.2१६.२

त्यक्त्वा शोकं महाराज हृष्टरूपो ऽभवत् तदा ॥ (१६।२)

tyaktvā śokaṃ mahārāja hṛṣṭarūpo 'bhavat tadā ||

17.1१७.१

पितापि तव धर्मज्ञ गर्भे तस्मिन्महामते । (१७।१)

pitāpi tava dharmajña garbhe tasminmahāmate |

17.2१७.२

अवर्धत यथाकालं शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ (१७।२)

avardhata yathākālaṃ śuklapakṣe yathā śaśī ||

18.1१८.१

ततः संचोदयामास व्यासो धर्मात्मजं नृपम् । (१८।१)

tataḥ saṃcodayāmāsa vyāso dharmātmajaṃ nṛpam |

18.2१८.२

अश्वमेधं प्रति तदा ततः सो ऽन्तर्हितो ऽभवत् ॥ (१८।२)

aśvamedhaṃ prati tadā tataḥ so 'ntarhito 'bhavat ||

19.1१९.१

धर्मराजो ऽपि मेधावी श्रुत्वा व्यासस्य तद् वचः । (१९।१)

dharmarājo 'pi medhāvī śrutvā vyāsasya tad vacaḥ |

19.2१९.२

वित्तोपनयने तात चकार गमने मतिम् ॥ (१९।२)

vittopanayane tāta cakāra gamane matim ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 61

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit