MBh, 15, 39
Select a line for its word-by-word analysis.
भद्रे द्रक्ष्यसि गान्धारि पुत्रान् भ्रातॄन् सखींस्तथा । (१।२)
bhadre drakṣyasi gāndhāri putrān bhrātṝn sakhīṃstathā |
वधूश्च पतिभिः सार्धं निशि सुप्तोत्थिता इव ॥ (१।३)
vadhūśca patibhiḥ sārdhaṃ niśi suptotthitā iva ||
कर्णं द्रक्ष्यति कुन्ती च सौभद्रं चापि यादवी । (२।१)
karṇaṃ drakṣyati kuntī ca saubhadraṃ cāpi yādavī |
द्रौपदी पञ्च पुत्रांश्च पितॄन् भ्रातॄंस्तथैव च ॥ (२।२)
draupadī pañca putrāṃśca pitṝn bhrātṝṃstathaiva ca ||
क्षत्रधर्मपराः सन्तस्तथा हि निधनं गताः ॥ (४।२)
kṣatradharmaparāḥ santastathā hi nidhanaṃ gatāḥ ||
भवितव्यम् अवश्यं तत् सुरकार्यम् अनिन्दिते । (५।१)
bhavitavyam avaśyaṃ tat surakāryam anindite |
तथा पुण्यजनाश्चैव सिद्धा देवर्षयो ऽपि च ॥ (६।२)
tathā puṇyajanāścaiva siddhā devarṣayo 'pi ca ||
देवाश्च दानवाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः । (७।१)
devāśca dānavāścaiva tathā brahmarṣayo 'malāḥ |
त एते निधनं प्राप्ताः कुरुक्षेत्रे रणाजिरे ॥ (७।२)
ta ete nidhanaṃ prāptāḥ kurukṣetre raṇājire ||
गन्धर्वराजो यो धीमान् धृतराष्ट्र इति श्रुतः । (८।१)
gandharvarājo yo dhīmān dhṛtarāṣṭra iti śrutaḥ |
पाण्डुं मरुद्गणं विद्धि विशिष्टतमम् अच्युतम् । (९।१)
pāṇḍuṃ marudgaṇaṃ viddhi viśiṣṭatamam acyutam |
धर्मस्यांशो ऽभवत् क्षत्ता राजा चायं युधिष्ठिरः ॥ (९।२)
dharmasyāṃśo 'bhavat kṣattā rājā cāyaṃ yudhiṣṭhiraḥ ||
कलिं दुर्योधनं विद्धि शकुनिं द्वापरं तथा । (१०।१)
kaliṃ duryodhanaṃ viddhi śakuniṃ dvāparaṃ tathā |
दुःशासनादीन् विद्धि त्वं राक्षसाञ्शुभदर्शने ॥ (१०।२)
duḥśāsanādīn viddhi tvaṃ rākṣasāñśubhadarśane ||
विद्धि च त्वं नरम् ऋषिम् इमं पार्थं धनंजयम् । (११।२)
viddhi ca tvaṃ naram ṛṣim imaṃ pārthaṃ dhanaṃjayam |
द्विधा कृत्वात्मनो देहम् आदित्यं तपतां वरम् । (१२।१)
dvidhā kṛtvātmano deham ādityaṃ tapatāṃ varam |
लोकांश्च तापयानं वै विद्धि कर्णं च शोभने । (१२।२)
lokāṃśca tāpayānaṃ vai viddhi karṇaṃ ca śobhane |
यश्च वैरार्थम् उद्भूतः संघर्षजननस्तथा ॥ (१२।३)
yaśca vairārtham udbhūtaḥ saṃgharṣajananastathā ||
यश्च पाण्डवदायादो हतः षड्भिर् महारथैः । (१३।१)
yaśca pāṇḍavadāyādo hataḥ ṣaḍbhir mahārathaiḥ |
स सोम इह सौभद्रो योगाद् एवाभवद् द्विधा ॥ (१३।२)
sa soma iha saubhadro yogād evābhavad dvidhā ||
द्रौपद्या सह सम्भूतं धृष्टद्युम्नं च पावकात् । (१४।१)
draupadyā saha sambhūtaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ ca pāvakāt |
अग्नेर् भागं शुभं विद्धि राक्षसं तु शिखण्डिनम् ॥ (१४।२)
agner bhāgaṃ śubhaṃ viddhi rākṣasaṃ tu śikhaṇḍinam ||
द्रोणं बृहस्पतेर् भागं विद्धि द्रौणिं च रुद्रजम् । (१५।१)
droṇaṃ bṛhaspater bhāgaṃ viddhi drauṇiṃ ca rudrajam |
भीष्मं च विद्धि गाङ्गेयं वसुं मानुषतां गतम् ॥ (१५।२)
bhīṣmaṃ ca viddhi gāṅgeyaṃ vasuṃ mānuṣatāṃ gatam ||
एवम् एते महाप्राज्ञे देवा मानुष्यम् एत्य हि । (१६।१)
evam ete mahāprājñe devā mānuṣyam etya hi |
ततः पुनर् गताः स्वर्गं कृते कर्मणि शोभने ॥ (१६।२)
tataḥ punar gatāḥ svargaṃ kṛte karmaṇi śobhane ||
यच्च वो हृदि सर्वेषां दुःखम् एनच्चिरं स्थितम् । (१७।१)
yacca vo hṛdi sarveṣāṃ duḥkham enacciraṃ sthitam |
तद् अद्य व्यपनेष्यामि परलोककृताद् भयात् ॥ (१७।२)
tad adya vyapaneṣyāmi paralokakṛtād bhayāt ||
सर्वे भवन्तो गच्छन्तु नदीं भागीरथीं प्रति । (१८।१)
sarve bhavanto gacchantu nadīṃ bhāgīrathīṃ prati |
तत्र द्रक्ष्यथ तान् सर्वान् ये हतास्मिन् रणाजिरे ॥ (१८।२)
tatra drakṣyatha tān sarvān ye hatāsmin raṇājire ||
इति व्यासस्य वचनं श्रुत्वा सर्वो जनस्तदा । (१९।२)
iti vyāsasya vacanaṃ śrutvā sarvo janastadā |
धृतराष्ट्रश्च सामात्यः प्रययौ सह पाण्डवैः । (२०।१)
dhṛtarāṣṭraśca sāmātyaḥ prayayau saha pāṇḍavaiḥ |
सहितो मुनिशार्दूलैर् गन्धर्वैश्च समागतैः ॥ (२०।२)
sahito muniśārdūlair gandharvaiśca samāgataiḥ ||
निवासम् अकरोत् सर्वो यथाप्रीति यथासुखम् ॥ (२१।२)
nivāsam akarot sarvo yathāprīti yathāsukham ||
राजा च पाण्डवैः सार्धम् इष्टे देशे सहानुगः । (२२।१)
rājā ca pāṇḍavaiḥ sārdham iṣṭe deśe sahānugaḥ |
निवासम् अकरोद् धीमान् सस्त्रीवृद्धपुरःसरः ॥ (२२।२)
nivāsam akarod dhīmān sastrīvṛddhapuraḥsaraḥ ||
निशां प्रतीक्षमाणानां दिदृक्षूणां मृतान्नृपान् ॥ (२३।२)
niśāṃ pratīkṣamāṇānāṃ didṛkṣūṇāṃ mṛtānnṛpān ||
अथ पुण्यं गिरिवरम् अस्तम् अभ्यगमद् रविः । (२४।१)
atha puṇyaṃ girivaram astam abhyagamad raviḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.