वैशंपायन उवाच । (१।१)

अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा नकुलो वाक्यम् अब्रवीत् । (१।२)

राजानम् अभिसम्प्रेक्ष्य सर्वधर्मभृतां वरम् ॥ (१।३)

अनुरुध्य महाप्राज्ञो भ्रातुश्चित्तम् अरिंदमः । (२।१)

व्यूढोरस्को महाबाहुस्ताम्रास्यो मितभाषिता ॥ (२।२)

विशाखयूपे देवानां सर्वेषाम् अग्नयश्चिताः । (३।१)

तस्माद् विद्धि महाराज देवान् कर्मपथि स्थितान् ॥ (३।२)

अनास्तिकान् आस्तिकानां प्राणदाः पितरश्च ये । (४।१)

ते ऽपि कर्मैव कुर्वन्ति विधिं पश्यस्व पार्थिव । (४।२)

वेदवादापविद्धांस्तु तान् विद्धि भृशनास्तिकान् ॥ (४।३)

न हि वेदोक्तम् उत्सृज्य विप्रः सर्वेषु कर्मसु । (५।१)

देवयानेन नाकस्य पृष्ठम् आप्नोति भारत ॥ (५।२)

अत्याश्रमान् अयं सर्वान् इत्याहुर् वेदनिश्चयाः । (६।१)

ब्राह्मणाः श्रुतिसम्पन्नास्तान्निबोध जनाधिप ॥ (६।२)

वित्तानि धर्मलब्धानि क्रतुमुख्येष्व् अवासृजन् । (७।१)

कृतात्मसु महाराज स वै त्यागी स्मृतो नरः ॥ (७।२)

अनवेक्ष्य सुखादानं तथैवोर्ध्वं प्रतिष्ठितः । (८।१)

आत्मत्यागी महाराज स त्यागी तामसः प्रभो ॥ (८।२)

अनिकेतः परिपतन् वृक्षमूलाश्रयो मुनिः । (९।१)

अपाचकः सदा योगी स त्यागी पार्थ भिक्षुकः ॥ (९।२)

क्रोधहर्षावनादृत्य पैशुन्यं च विशां पते । (१०।१)

विप्रो वेदान् अधीते यः स त्यागी गुरुपूजकः ॥ (१०।२)

आश्रमांस्तुलया सर्वान् धृतान् आहुर् मनीषिणः । (११।१)

एकतस्ते त्रयो राजन् गृहस्थाश्रम एकतः ॥ (११।२)

समीक्षते तु यो ऽर्थं वै कामं स्वर्गं च भारत । (१२।१)

अयं पन्था महर्षीणाम् इयं लोकविदां गतिः ॥ (१२।२)

इति यः कुरुते भावं स त्यागी भरतर्षभ । (१३।१)

न यः परित्यज्य गृहान् वनम् एति विमूढवत् ॥ (१३।२)

यदा कामान् समीक्षेत धर्मवैतंसिको ऽनृजुः । (१४।१)

अथैनं मृत्युपाशेन कण्ठे बध्नाति मृत्युराट् ॥ (१४।२)

अभिमानकृतं कर्म नैतत् फलवद् उच्यते । (१५।१)

त्यागयुक्तं महाराज सर्वम् एव महाफलम् ॥ (१५।२)

शमो दमस्तपो दानं सत्यं शौचम् अथार्जवम् । (१६।१)

यज्ञो धृतिश्च धर्मश्च नित्यम् आर्षो विधिः स्मृतः ॥ (१६।२)

पितृदेवातिथिकृते समारम्भो ऽत्र शस्यते । (१७।१)

अत्रैव हि महाराज त्रिवर्गः केवलं फलम् ॥ (१७।२)

एतस्मिन् वर्तमानस्य विधौ विप्रनिषेविते । (१८।१)

त्यागिनः प्रसृतस्येह नोच्छित्तिर् विद्यते क्वचित् ॥ (१८।२)

असृजद्धि प्रजा राजन् प्रजापतिर् अकल्मषः । (१९।१)

मां यक्ष्यन्तीति शान्तात्मा यज्ञैर् विविधदक्षिणैः ॥ (१९।२)

वीरुधश्चैव वृक्षांश्च यज्ञार्थं च तथौषधीः । (२०।१)

पशूंश्चैव तथा मेध्यान् यज्ञार्थानि हवींषि च ॥ (२०।२)

गृहस्थाश्रमिणस्तच्च यज्ञकर्म विरोधकम् । (२१।१)

तस्माद् गार्हस्थ्यम् एवेह दुष्करं दुर्लभं तथा ॥ (२१।२)

तत् सम्प्राप्य गृहस्था ये पशुधान्यसमन्विताः । (२२।१)

न यजन्ते महाराज शाश्वतं तेषु किल्बिषम् ॥ (२२।२)

स्वाध्याययज्ञा ऋषयो ज्ञानयज्ञास्तथापरे । (२३।१)

अथापरे महायज्ञान्मनसैव वितन्वते ॥ (२३।२)

एवं दानसमाधानं मार्गम् आतिष्ठतो नृप । (२४।१)

द्विजातेर् ब्रह्मभूतस्य स्पृहयन्ति दिवौकसः ॥ (२४।२)

स रत्नानि विचित्राणि संभृतानि ततस्ततः । (२५।१)

मखेष्वनभिसंत्यज्य नास्तिक्यम् अभिजल्पसि । (२५।२)

कुटुम्बम् आस्थिते त्यागं न पश्यामि नराधिप ॥ (२५।३)

राजसूयाश्वमेधेषु सर्वमेधेषु वा पुनः । (२६।१)

ये चान्ये क्रतवस्तात ब्राह्मणैर् अभिपूजिताः । (२६।२)

तैर् यजस्व महाराज शक्रो देवपतिर् यथा ॥ (२६।३)

राज्ञः प्रमाददोषेण दस्युभिः परिमुष्यताम् । (२७।१)

अशरण्यः प्रजानां यः स राजा कलिर् उच्यते ॥ (२७।२)

अश्वान् गाश्चैव दासीश्च करेणूश्च स्वलंकृताः । (२८।१)

ग्रामाञ् जनपदांश्चैव क्षेत्राणि च गृहाणि च ॥ (२८।२)

अप्रदाय द्विजातिभ्यो मात्सर्याविष्टचेतसः । (२९।१)

वयं ते राजकलयो भविष्यामो विशां पते ॥ (२९।२)

अदातारो ऽशरण्याश्च राजकिल्बिषभागिनः । (३०।१)

दुःखानाम् एव भोक्तारो न सुखानां कदाचन ॥ (३०।२)

अनिष्ट्वा च महायज्ञैर् अकृत्वा च पितृस्वधाम् । (३१।१)

तीर्थेष्वनभिसंत्यज्य प्रव्रजिष्यसि चेद् अथ ॥ (३१।२)

छिन्नाभ्रम् इव गन्तासि विलयं मारुतेरितम् । (३२।१)

लोकयोर् उभयोर् भ्रष्टो ह्यन्तराले व्यवस्थितः ॥ (३२।२)

अन्तर् बहिश्च यत् किंचिन्मनोव्यासङ्गकारकम् । (३३।१)

परित्यज्य भवेत् त्यागी न यो हित्वा प्रतिष्ठते ॥ (३३।२)

एतस्मिन् वर्तमानस्य विधौ विप्रनिषेविते । (३४।१)

ब्राह्मणस्य महाराज नोच्छित्तिर् विद्यते क्वचित् ॥ (३४।२)

निहत्य शत्रूंस्तरसा समृद्धान् शक्रो यथा दैत्यबलानि संख्ये । (३५।१)

कः पार्थ शोचेन्निरतः स्वधर्मे पूर्वैः स्मृते पार्थिव शिष्टजुष्टे ॥ (३५।२)

क्षात्रेण धर्मेण पराक्रमेण जित्वा महीं मन्त्रविद्भ्यः प्रदाय । (३६।१)

नाकस्य पृष्ठे ऽसि नरेन्द्र गन्ता न शोचितव्यं भवताद्य पार्थ ॥ (३६।२)