वैशम्पायन उवाच । (१।१)

ततो युधिष्ठिरो राजा मार्कण्डेयं महाद्युतिम् । (१।२)

पप्रच्छ भरतश्रेष्ठो धर्मप्रश्नं सुदुर्वचम् ॥ (१।३)

श्रोतुम् इच्छामि भगवन् स्त्रीणां माहात्म्यम् उत्तमम् । (२।१)

कथ्यमानं त्वया विप्र सूक्ष्मं धर्मं च तत्त्वतः ॥ (२।२)

प्रत्यक्षेण हि विप्रर्षे देवा दृश्यन्ति सत्तम । (३।१)

सूर्याचन्द्रमसौ वायुः पृथिवी वह्निर् एव च ॥ (३।२)

पिता माता च भगवन् गाव एव च सत्तम । (४।१)

यच्चान्यद् एव विहितं तच्चापि भृगुनन्दन ॥ (४।२)

मन्ये ऽहं गुरुवत् सर्वम् एकपत्न्यस्तथा स्त्रियः । (५।१)

पतिव्रतानां शुश्रूषा दुष्करा प्रतिभाति मे ॥ (५।२)

पतिव्रतानां माहात्म्यं वक्तुम् अर्हसि नः प्रभो । (६।१)

निरुध्य चेन्द्रियग्रामं मनः संरुध्य चानघ । (६।२)

पतिं दैवतवच्चापि चिन्तयन्त्यः स्थिता हि याः ॥ (६।३)

भगवन् दुष्करं ह्येतत् प्रतिभाति मम प्रभो । (७।१)

मातापितृषु शुश्रूषा स्त्रीणां भर्तृषु च द्विज ॥ (७।२)

स्त्रीणां धर्मात् सुघोराद्धि नान्यं पश्यामि दुष्करम् । (८।१)

साध्वाचाराः स्त्रियो ब्रह्मन् यत् कुर्वन्ति सदादृताः । (८।२)

दुष्करं बत कुर्वन्ति पितरो मातरश् च वै ॥ (८।३)

एकपत्न्यश्च या नार्यो याश्च सत्यं वदन्त्युत । (९।१)

कुक्षिणा दश मासांश् च गर्भं संधारयन्ति याः । (९।२)

नार्यः कालेन सम्भूय किम् अद्भुततरं ततः ॥ (९।३)

संशयं परमं प्राप्य वेदनाम् अतुलाम् अपि । (१०।१)

प्रजायन्ते सुतान् नार्यो दुःखेन महता विभो । (१०।२)

पुष्णन्ति चापि महता स्नेहेन द्विजसत्तम ॥ (१०।३)

ये च क्रूरेषु सर्वेषु वर्तमाना जुगुप्सिताः । (११।१)

स्वकर्म कुर्वन्ति सदा दुष्करं तच्च मे मतम् ॥ (११।२)

क्षत्रधर्मसमाचारं तथ्यं चाख्याहि मे द्विज । (१२।१)

धर्मः सुदुर्लभो विप्र नृशंसेन दुरात्मना ॥ (१२।२)

एतद् इच्छामि भगवन् प्रश्नं प्रश्नविदां वर । (१३।१)

श्रोतुं भृगुकुलश्रेष्ठ शुश्रूषे तव सुव्रत ॥ (१३।२)

मार्कण्डेय उवाच । (१४।१)

हन्त ते सर्वम् आख्यास्ये प्रश्नम् एतं सुदुर्वचम् । (१४।२)

तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ गदतस् तन् निबोध मे ॥ (१४।३)

मातरं सदृशीं तात पितॄन् अन्ये च मन्यते । (१५।१)

दुष्करं कुरुते माता विवर्धयति या प्रजाः ॥ (१५।२)

तपसा देवतेज्याभिर् वन्दनेन तितिक्षया । (१६।१)

अभिचारैर् उपायैश् च ईहन्ते पितरः सुतान् ॥ (१६।२)

एवं कृच्छ्रेण महता पुत्रं प्राप्य सुदुर्लभम् । (१७।१)

चिन्तयन्ति सदा वीर कीदृशो ऽयं भविष्यति ॥ (१७।२)

आशंसते च पुत्रेषु पिता माता च भारत । (१८।१)

यशः कीर्तिम् अथैश्वर्यं प्रजा धर्मं तथैव च ॥ (१८।२)

तयोर् आशां तु सफलां यः करोति स धर्मवित् । (१९।१)

पिता माता च राजेन्द्र तुष्यतो यस्य नित्यदा । (१९।२)

इह प्रेत्य च तस्याथ कीर्तिर् धर्मश् च शाश्वतः ॥ (१९।३)

नैव यज्ञः स्त्रियः कश्चिन् न श्राद्धं नोपवासकम् । (२०।१)

या तु भर्तरि शुश्रूषा तया स्वर्गम् उपाश्नुते ॥ (२०।२)

एतत् प्रकरणं राजन्न् अधिकृत्य युधिष्ठिर । (२१।१)

पतिव्रतानां नियतं धर्मं चावहितः शृणु ॥ (२१।२)