संजय उवाच । (१।१)

गतापराह्णभूयिष्ठे तस्मिन्न् अहनि भारत । (१।२)

रथनागाश्वपत्तीनां सादिनां च महाक्षये ॥ (१।३)

द्रोणपुत्रेण शल्येन कृपेण च महात्मना । (२।१)

समसज्जत पाञ्चाल्यस्त्रिभिर् एतैर् महारथैः ॥ (२।२)

स लोकविदितान् अश्वान्निजघान महाबलः । (३।१)

द्रौणेः पाञ्चालदायादः शितैर् दशभिर् आशुगैः ॥ (३।२)

ततः शल्यरथं तूर्णम् आस्थाय हतवाहनः । (४।१)

द्रौणिः पाञ्चालदायादम् अभ्यवर्षद् अथेषुभिः ॥ (४।२)

धृष्टद्युम्नं तु संसक्तं द्रौणिना दृश्य भारत । (५।१)

सौभद्रो ऽभ्यपतत् तूर्णं विकिरन्निशिताञ् शरान् ॥ (५।२)

स शल्यं पञ्चविंशत्या कृपं च नवभिः शरैः । (६।१)

अश्वत्थामानम् अष्टाभिर् विव्याध पुरुषर्षभ ॥ (६।२)

आर्जुनिं तु ततस्तूर्णं द्रौणिर् विव्याध पत्रिणा । (७।१)

शल्यो द्वादशभिश्चैव कृपश्च निशितैस्त्रिभिः ॥ (७।२)

लक्ष्मणस्तव पौत्रस्तु तव पौत्रम् अवस्थितम् । (८।१)

अभ्यवर्तत संहृष्टस् ततो युद्धम् अवर्तत ॥ (८।२)

दौर्योधनिस् तु संक्रुद्धः सौभद्रं नवभिः शरैः । (९।१)

विव्याध समरे राजंस् तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (९।२)

अभिमन्युस्तु संक्रुद्धो भ्रातरं भरतर्षभ । (१०।१)

शरैः पञ्चाशता राजन् क्षिप्रहस्तो ऽभ्यविध्यत ॥ (१०।२)

लक्ष्मणो ऽपि ततस्तस्य धनुश् चिछेद पत्रिणा । (११।१)

मुष्टिदेशे महाराज तत उच्चुक्रुशुर् जनाः ॥ (११।२)

तद् विहाय धनुश्छिन्नं सौभद्रः परवीरहा । (१२।१)

अन्यद् आदत्तवांश्चित्रं कार्मुकं वेगवत्तरम् ॥ (१२।२)

तौ तत्र समरे हृष्टौ कृतप्रतिकृतैषिणौ । (१३।१)

अन्योन्यं विशिखैस्तीक्ष्णैर् जघ्नतुः पुरुषर्षभौ ॥ (१३।२)

ततो दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा पुत्रं महारथम् । (१४।१)

पीडितं तव पौत्रेण प्रायात् तत्र जनेश्वरः ॥ (१४।२)

संनिवृत्ते तव सुते सर्व एव जनाधिपाः । (१५।१)

आर्जुनिं रथवंशेन समन्तात् पर्यवारयन् ॥ (१५।२)

स तैः परिवृतः शूरैः शूरो युधि सुदुर्जयैः । (१६।१)

न स्म विव्यथते राजन् कृष्णतुल्यपराक्रमः ॥ (१६।२)

सौभद्रम् अथ संसक्तं तत्र दृष्ट्वा धनंजयः । (१७।१)

अभिदुद्राव संक्रुद्धस्त्रातुकामः स्वम् आत्मजम् ॥ (१७।२)

ततः सरथनागाश्वा भीष्मद्रोणपुरोगमाः । (१८।१)

अभ्यवर्तन्त राजानः सहिताः सव्यसाचिनम् ॥ (१८।२)

उद्धूतं सहसा भौमं नागाश्वरथसादिभिः । (१९।१)

दिवाकरपथं प्राप्य रजस्तीव्रम् अदृश्यत ॥ (१९।२)

तानि नागसहस्राणि भूमिपालशतानि च । (२०।१)

तस्य बाणपथं प्राप्य नाभ्यवर्तन्त सर्वशः ॥ (२०।२)

प्रणेदुः सर्वभूतानि बभूवुस्तिमिरा दिशः । (२१।१)

कुरूणाम् अनयस्तीव्रः समदृश्यत दारुणः ॥ (२१।२)

नाप्यन्तरिक्षं न दिशो न भूमिर् न च भास्करः । (२२।१)

प्रजज्ञे भरतश्रेष्ठ शरसंघैः किरीटिनः ॥ (२२।२)

सादितध्वजनागास्तु हताश्वा रथिनो भृशम् । (२३।१)

विप्रद्रुतरथाः केचिद् दृश्यन्ते रथयूथपाः ॥ (२३।२)

विरथा रथिनश्चान्ये धावमानाः समन्ततः । (२४।१)

तत्र तत्रैव दृश्यन्ते सायुधाः साङ्गदैर् भुजैः ॥ (२४।२)

हयारोहा हयांस्त्यक्त्वा गजारोहाश्च दन्तिनः । (२५।१)

अर्जुनस्य भयाद् राजन् समन्ताद् विप्रदुद्रुवुः ॥ (२५।२)

रथेभ्यश्च गजेभ्यश्च हयेभ्यश्च नराधिपाः । (२६।१)

पतिताः पात्यमानाश्च दृश्यन्ते ऽर्जुनताडिताः ॥ (२६।२)

सगदान् उद्यतान् बाहून् सखड्गांश्च विशां पते । (२७।१)

सप्रासांश्च सतूणीरान् सशरान् सशरासनान् ॥ (२७।२)

साङ्कुशान् सपताकांश्च तत्र तत्रार्जुनो नृणाम् । (२८।१)

निचकर्त शरैर् उग्रै रौद्रं बिभ्रद् वपुस्तदा ॥ (२८।२)

परिघाणां प्रवृद्धानां मुद्गराणां च मारिष । (२९।१)

प्रासानां भिण्डिपालानां निस्त्रिंशानां च संयुगे ॥ (२९।२)

परश्वधानां तीक्ष्णानां तोमराणां च भारत । (३०।१)

वर्मणां चापविद्धानां कवचानां च भूतले ॥ (३०।२)

ध्वजानां चर्मणां चैव व्यजनानां च सर्वशः । (३१।१)

छत्राणां हेमदण्डानां चामराणां च भारत ॥ (३१।२)

प्रतोदानां कशानां च योक्त्राणां चैव मारिष । (३२।१)

राशयश्चात्र दृश्यन्ते विनिकीर्णा रणक्षितौ ॥ (३२।२)

नासीत् तत्र पुमान् कश्चित् तव सैन्यस्य भारत । (३३।१)

यो ऽर्जुनं समरे शूरं प्रत्युद्यायात् कथंचन ॥ (३३।२)

यो यो हि समरे पार्थं प्रत्युद्याति विशां पते । (३४।१)

स स वै विशिखैस्तीक्ष्णैः परलोकाय नीयते ॥ (३४।२)

तेषु विद्रवमाणेषु तव योधेषु सर्वशः । (३५।१)

अर्जुनो वासुदेवश्च दध्मतुर् वारिजोत्तमौ ॥ (३५।२)

तत् प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा पिता देवव्रतस्तव । (३६।१)

अब्रवीत् समरे शूरं भारद्वाजं स्मयन्न् इव ॥ (३६।२)

एष पाण्डुसुतो वीरः कृष्णेन सहितो बली । (३७।१)

तथा करोति सैन्यानि यथा कुर्याद् धनंजयः ॥ (३७।२)

न ह्येष समरे शक्यो जेतुम् अद्य कथंचन । (३८।१)

यथास्य दृश्यते रूपं कालान्तकयमोपमम् ॥ (३८।२)

न निवर्तयितुं चापि शक्येयं महती चमूः । (३९।१)

अन्योन्यप्रेक्षया पश्य द्रवतीयं वरूथिनी ॥ (३९।२)

एष चास्तं गिरिश्रेष्ठं भानुमान् प्रतिपद्यते । (४०।१)

वपूंषि सर्वलोकस्य संहरन्न् इव सर्वथा ॥ (४०।२)

तत्रावहारं सम्प्राप्तं मन्ये ऽहं पुरुषर्षभ । (४१।१)

श्रान्ता भीताश्च नो योधा न योत्स्यन्ति कथंचन ॥ (४१।२)

एवम् उक्त्वा ततो भीष्मो द्रोणम् आचार्यसत्तमम् । (४२।१)

अवहारम् अथो चक्रे तावकानां महारथः ॥ (४२।२)

ततो ऽवहारः सैन्यानां तव तेषां च भारत । (४३।१)

अस्तं गच्छति सूर्ये ऽभूत् संध्याकाले च वर्तति ॥ (४३।२)