MBh, 3, 250
Select a line for its word-by-word analysis.
अथाब्रवीद् द्रौपदी राजपुत्री पृष्टा शिबीनां प्रवरेण तेन । (१।२)
athābravīd draupadī rājaputrī pṛṣṭā śibīnāṃ pravareṇa tena |
अवेक्ष्य मन्दं प्रविमुच्य शाखां संगृह्णती कौशिकम् उत्तरीयम् ॥ (१।३)
avekṣya mandaṃ pravimucya śākhāṃ saṃgṛhṇatī kauśikam uttarīyam ||
बुद्ध्याभिजानामि नरेन्द्रपुत्र न मादृशी त्वाम् अभिभाष्टुम् अर्हा । (२।१)
buddhyābhijānāmi narendraputra na mādṛśī tvām abhibhāṣṭum arhā |
न त्वेह वक्तास्ति तवेह वाक्यम् अन्यो नरो वाप्यथ वापि नारी ॥ (२।२)
na tveha vaktāsti taveha vākyam anyo naro vāpyatha vāpi nārī ||
एका ह्यहं सम्प्रति तेन वाचं ददानि वै भद्र निबोध चेदम् । (३।१)
ekā hyahaṃ samprati tena vācaṃ dadāni vai bhadra nibodha cedam |
अहं ह्यरण्ये कथम् एकम् एका त्वाम् आलपेयं निरता स्वधर्मे ॥ (३।२)
ahaṃ hyaraṇye katham ekam ekā tvām ālapeyaṃ niratā svadharme ||
जानामि च त्वां सुरथस्य पुत्रं यं कोटिकाश्येति विदुर् मनुष्याः । (४।१)
jānāmi ca tvāṃ surathasya putraṃ yaṃ koṭikāśyeti vidur manuṣyāḥ |
तस्माद् अहं शैब्य तथैव तुभ्यम् आख्यामि बन्धून् प्रति तन्निबोध ॥ (४।२)
tasmād ahaṃ śaibya tathaiva tubhyam ākhyāmi bandhūn prati tannibodha ||
अपत्यम् अस्मि द्रुपदस्य राज्ञः कृष्णेति मां शैब्य विदुर् मनुष्याः । (५।१)
apatyam asmi drupadasya rājñaḥ kṛṣṇeti māṃ śaibya vidur manuṣyāḥ |
साहं वृणे पञ्च जनान् पतित्वे ये खाण्डवप्रस्थगताः श्रुतास् ते ॥ (५।२)
sāhaṃ vṛṇe pañca janān patitve ye khāṇḍavaprasthagatāḥ śrutās te ||
युधिष्ठिरो भीमसेनार्जुनौ च माद्र्याश्च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ । (६।१)
yudhiṣṭhiro bhīmasenārjunau ca mādryāśca putrau puruṣapravīrau |
ते मां निवेश्येह दिशश् चतस्रो विभज्य पार्था मृगयां प्रयाताः ॥ (६।२)
te māṃ niveśyeha diśaś catasro vibhajya pārthā mṛgayāṃ prayātāḥ ||
प्राचीं राजा दक्षिणां भीमसेनो जयः प्रतीचीं यमजावुदीचीम् । (७।१)
prācīṃ rājā dakṣiṇāṃ bhīmaseno jayaḥ pratīcīṃ yamajāvudīcīm |
मन्ये तु तेषां रथसत्तमानां कालो ऽभितः प्राप्त इहोपयातुम् ॥ (७।२)
manye tu teṣāṃ rathasattamānāṃ kālo 'bhitaḥ prāpta ihopayātum ||
संमानिता यास्यथ तैर् यथेष्टं विमुच्य वाहान् अवगाहयध्वम् । (८।१)
saṃmānitā yāsyatha tair yatheṣṭaṃ vimucya vāhān avagāhayadhvam |
प्रियातिथिर् धर्मसुतो महात्मा प्रीतो भविष्यत्यभिवीक्ष्य युष्मान् ॥ (८।२)
priyātithir dharmasuto mahātmā prīto bhaviṣyatyabhivīkṣya yuṣmān ||
एतावद् उक्त्वा द्रुपदात्मजा सा शैब्यात्मजं चन्द्रमुखी प्रतीता । (९।१)
etāvad uktvā drupadātmajā sā śaibyātmajaṃ candramukhī pratītā |
विवेश तां पर्णकुटीं प्रशस्तां संचिन्त्य तेषाम् अतिथिस्वधर्मम् ॥ (९।२)
viveśa tāṃ parṇakuṭīṃ praśastāṃ saṃcintya teṣām atithisvadharmam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.