महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 226

524 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

धृतराष्ट्रस्य तद् वाक्यं निशम्य सहसौबलः । (१।२)

dhṛtarāṣṭrasya tad vākyaṃ niśamya sahasaubalaḥ |

1.3१.३

दुर्योधनम् इदं काले कर्णो वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

duryodhanam idaṃ kāle karṇo vacanam abravīt ||

2.1२.१

प्रव्राज्य पाण्डवान् वीरान् स्वेन वीर्येण भारत । (२।१)

pravrājya pāṇḍavān vīrān svena vīryeṇa bhārata |

2.2२.२

भुङ्क्ष्वेमां पृथिवीम् एको दिवं शम्बरहा यथा ॥ (२।२)

bhuṅkṣvemāṃ pṛthivīm eko divaṃ śambarahā yathā ||

3.1३.१

प्राच्याश् च दाक्षिणात्याश् च प्रतीच्योदीच्यवासिनः । (३।१)

prācyāś ca dākṣiṇātyāś ca pratīcyodīcyavāsinaḥ |

3.2३.२

कृताः करप्रदाः सर्वे राजानस् ते नराधिप ॥ (३।२)

kṛtāḥ karapradāḥ sarve rājānas te narādhipa ||

4.1४.१

या हि सा दीप्यमानेव पाण्डवान् भजते पुरा । (४।१)

yā hi sā dīpyamāneva pāṇḍavān bhajate purā |

4.2४.२

साद्य लक्ष्मीस् त्वया राजन्न् अवाप्ता भ्रातृभिः सह ॥ (४।२)

sādya lakṣmīs tvayā rājann avāptā bhrātṛbhiḥ saha ||

5.1५.१

इन्द्रप्रस्थगते यां तां दीप्यमानां युधिष्ठिरे । (५।१)

indraprasthagate yāṃ tāṃ dīpyamānāṃ yudhiṣṭhire |

5.2५.२

अपश्याम श्रियं राजन्न् अचिरं शोककर्शिताः ॥ (५।२)

apaśyāma śriyaṃ rājann aciraṃ śokakarśitāḥ ||

6.1६.१

सा तु बुद्धिबलेनेयं राज्ञस् तस्माद् युधिष्ठिरात् । (६।१)

sā tu buddhibaleneyaṃ rājñas tasmād yudhiṣṭhirāt |

6.2६.२

त्वयाक्षिप्ता महाबाहो दीप्यमानेव दृश्यते ॥ (६।२)

tvayākṣiptā mahābāho dīpyamāneva dṛśyate ||

7.1७.१

तथैव तव राजेन्द्र राजानः परवीरहन् । (७।१)

tathaiva tava rājendra rājānaḥ paravīrahan |

7.2७.२

शासने ऽधिष्ठिताः सर्वे किं कुर्म इति वादिनः ॥ (७।२)

śāsane 'dhiṣṭhitāḥ sarve kiṃ kurma iti vādinaḥ ||

8.1८.१

तवाद्य पृथिवी राजन् निखिला सागराम्बरा । (८।१)

tavādya pṛthivī rājan nikhilā sāgarāmbarā |

8.2८.२

सपर्वतवना देवी सग्रामनगराकरा । (८।२)

saparvatavanā devī sagrāmanagarākarā |

8.3८.३

नानावनोद्देशवती पत्तनैर् उपशोभिता ॥ (८।३)

nānāvanoddeśavatī pattanair upaśobhitā ||

9.1९.१

वन्द्यमानो द्विजै राजन् पूज्यमानश् च राजभिः । (९।१)

vandyamāno dvijai rājan pūjyamānaś ca rājabhiḥ |

9.2९.२

पौरुषाद् दिवि देवेषु भ्राजसे रश्मिवान् इव ॥ (९।२)

pauruṣād divi deveṣu bhrājase raśmivān iva ||

10.1१०.१

रुद्रैर् इव यमो राजा मरुद्भिर् इव वासवः । (१०।१)

rudrair iva yamo rājā marudbhir iva vāsavaḥ |

10.2१०.२

कुरुभिस् त्वं वृतो राजन् भासि नक्षत्रराड् इव ॥ (१०।२)

kurubhis tvaṃ vṛto rājan bhāsi nakṣatrarāḍ iva ||

11.1११.१

ये स्म ते नाद्रियन्त आज्ञा नोद्विजन्ते कदाचन । (११।१)

ye sma te nādriyanta ājñā nodvijante kadācana |

11.2११.२

पश्यामस् ताञ्श्रिया हीनान् पाण्डवान् वनवासिनः ॥ (११।२)

paśyāmas tāñśriyā hīnān pāṇḍavān vanavāsinaḥ ||

12.1१२.१

श्रूयन्ते हि महाराज सरो द्वैतवनं प्रति । (१२।१)

śrūyante hi mahārāja saro dvaitavanaṃ prati |

12.2१२.२

वसन्तः पाण्डवाः सार्धं ब्राह्मणैर् वनवासिभिः ॥ (१२।२)

vasantaḥ pāṇḍavāḥ sārdhaṃ brāhmaṇair vanavāsibhiḥ ||

13.1१३.१

स प्रयाहि महाराज श्रिया परमया युतः । (१३।१)

sa prayāhi mahārāja śriyā paramayā yutaḥ |

13.2१३.२

प्रतपन् पाण्डुपुत्रांस् त्वं रश्मिवान् इव तेजसा ॥ (१३।२)

pratapan pāṇḍuputrāṃs tvaṃ raśmivān iva tejasā ||

14.1१४.१

स्थितो राज्ये च्युतान् राज्याच्छ्रिया हीनाञ्श्रिया वृतः । (१४।१)

sthito rājye cyutān rājyācchriyā hīnāñśriyā vṛtaḥ |

14.2१४.२

असमृद्धान् समृद्धार्थः पश्य पाण्डुसुतान् नृप ॥ (१४।२)

asamṛddhān samṛddhārthaḥ paśya pāṇḍusutān nṛpa ||

15.1१५.१

महाभिजनसम्पन्नं भद्रे महति संस्थितम् । (१५।१)

mahābhijanasampannaṃ bhadre mahati saṃsthitam |

15.2१५.२

पाण्डवास्त्वाभिवीक्षन्तां ययातिम् इव नाहुषम् ॥ (१५।२)

pāṇḍavāstvābhivīkṣantāṃ yayātim iva nāhuṣam ||

16.1१६.१

यां श्रियं सुहृदश् चैव दुर्हृदश् च विशां पते । (१६।१)

yāṃ śriyaṃ suhṛdaś caiva durhṛdaś ca viśāṃ pate |

16.2१६.२

पश्यन्ति पुरुषे दीप्तां सा समर्था भवत्युत ॥ (१६।२)

paśyanti puruṣe dīptāṃ sā samarthā bhavatyuta ||

17.1१७.१

समस्थो विषमस्थान् हि दुर्हृदो यो ऽभिवीक्षते । (१७।१)

samastho viṣamasthān hi durhṛdo yo 'bhivīkṣate |

17.2१७.२

जगतीस्थान् इवाद्रिस्थः किं ततः परमं सुखम् ॥ (१७।२)

jagatīsthān ivādristhaḥ kiṃ tataḥ paramaṃ sukham ||

18.1१८.१

न पुत्रधनलाभेन न राज्येनापि विन्दति । (१८।१)

na putradhanalābhena na rājyenāpi vindati |

18.2१८.२

प्रीतिं नृपतिशार्दूल याम् अमित्राघदर्शनात् ॥ (१८।२)

prītiṃ nṛpatiśārdūla yām amitrāghadarśanāt ||

19.1१९.१

किं नु तस्य सुखं न स्याद् आश्रमे यो धनंजयम् । (१९।१)

kiṃ nu tasya sukhaṃ na syād āśrame yo dhanaṃjayam |

19.2१९.२

अभिवीक्षेत सिद्धार्थो वल्कलाजिनवाससम् ॥ (१९।२)

abhivīkṣeta siddhārtho valkalājinavāsasam ||

20.1२०.१

सुवाससो हि ते भार्या वल्कलाजिनवाससम् । (२०।१)

suvāsaso hi te bhāryā valkalājinavāsasam |

20.2२०.२

पश्यन्त्वसुखितां कृष्णां सा च निर्विद्यतां पुनः । (२०।२)

paśyantvasukhitāṃ kṛṣṇāṃ sā ca nirvidyatāṃ punaḥ |

20.3२०.३

विनिन्दतां तथात्मानं जीवितं च धनच्युता ॥ (२०।३)

vinindatāṃ tathātmānaṃ jīvitaṃ ca dhanacyutā ||

21.1२१.१

न तथा हि सभामध्ये तस्या भवितुम् अर्हति । (२१।१)

na tathā hi sabhāmadhye tasyā bhavitum arhati |

21.2२१.२

वैमनस्यं यथा दृष्ट्वा तव भार्याः स्वलंकृताः ॥ (२१।२)

vaimanasyaṃ yathā dṛṣṭvā tava bhāryāḥ svalaṃkṛtāḥ ||

22.1२२.१

एवम् उक्त्वा तु राजानं कर्णः शकुनिना सह । (२२।१)

evam uktvā tu rājānaṃ karṇaḥ śakuninā saha |

22.2२२.२

तूष्णीं बभूवतुर् उभौ वाक्यान्ते जनमेजय ॥ (२२।२)

tūṣṇīṃ babhūvatur ubhau vākyānte janamejaya ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 226

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit