संजय उवाच । (१।१)

तम् उद्यतं महाबाहुं दुःशासनरथं प्रति । (१।२)

त्वरितं त्वरणीयेषु धनंजयहितैषिणम् ॥ (१।३)

त्रिगर्तानां महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः । (२।१)

सेनासमुद्रम् आविष्टम् आनर्तं पर्यवारयन् ॥ (२।२)

अथैनं रथवंशेन सर्वतः संनिवार्य ते । (३।१)

अवाकिरञ् शरव्रातैः क्रुद्धाः परमधन्विनः ॥ (३।२)

अजयद् राजपुत्रांस्तान् यतमानान्महारणे । (४।१)

एकः पञ्चाशतं शत्रून् सात्यकिः सत्यविक्रमः ॥ (४।२)

सम्प्राप्य भारतीमध्यं तलघोषसमाकुलम् । (५।१)

असिशक्तिगदापूर्णम् अप्लवं सलिलं यथा ॥ (५।२)

तत्राद्भुतम् अपश्याम शैनेयचरितं रणे । (६।१)

प्रतीच्यां दिशि तं दृष्ट्वा प्राच्यां पश्याम लाघवात् ॥ (६।२)

उदीचीं दक्षिणां प्राचीं प्रतीचीं प्रसृतस्तथा । (७।१)

नृत्यन्न् इवाचरच्छूरो यथा रथशतं तथा ॥ (७।२)

तद् दृष्ट्वा चरितं तस्य सिंहविक्रान्तगामिनः । (८।१)

त्रिगर्ताः संन्यवर्तन्त संतप्ताः स्वजनं प्रति ॥ (८।२)

तम् अन्ये शूरसेनानां शूराः संख्ये न्यवारयन् । (९।१)

नियच्छन्तः शरव्रातैर् मत्तं द्विपम् इवाङ्कुशैः ॥ (९।२)

तान्न्यवारयद् आयस्तान्मुहूर्तम् इव सात्यकिः । (१०।१)

ततः कलिङ्गैर् युयुधे सो ऽचिन्त्यबलविक्रमः ॥ (१०।२)

तां च सेनाम् अतिक्रम्य कलिङ्गानां दुरत्ययाम् । (११।१)

अथ पार्थं महाबाहुर् धनंजयम् उपासदत् ॥ (११।२)

तरन्न् इव जले श्रान्तो यथा स्थलम् उपेयिवान् । (१२।१)

तं दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रं युयुधानः समाश्वसत् ॥ (१२।२)

तम् आयान्तम् अभिप्रेक्ष्य केशवो ऽर्जुनम् अब्रवीत् । (१३।१)

असावायाति शैनेयस्तव पार्थ पदानुगः ॥ (१३।२)

एष शिष्यः सखा चैव तव सत्यपराक्रमः । (१४।१)

सर्वान् योधांस्तृणीकृत्य विजिग्ये पुरुषर्षभः ॥ (१४।२)

एष कौरवयोधानां कृत्वा घोरम् उपद्रवम् । (१५।१)

तव प्राणैः प्रियतरः किरीटिन्न् एति सात्यकिः ॥ (१५।२)

एष द्रोणं तथा भोजं कृतवर्माणम् एव च । (१६।१)

कदर्थीकृत्य विशिखैः फल्गुनाभ्येति सात्यकिः ॥ (१६।२)

धर्मराजप्रियान्वेषी हत्वा योधान् वरान् वरान् । (१७।१)

शूरश्चैव कृतास्त्रश्च फल्गुनाभ्येति सात्यकिः ॥ (१७।२)

कृत्वा सुदुष्करं कर्म सैन्यमध्ये महाबलः । (१८।१)

तव दर्शनम् अन्विच्छन् पाण्डवाभ्येति सात्यकिः ॥ (१८।२)

बहून् एकरथेनाजौ योधयित्वा महारथान् । (१९।१)

आचार्यप्रमुखान् पार्थ आयात्येष हि सात्यकिः ॥ (१९।२)

स्वबाहुबलम् आश्रित्य विदार्य च वरूथिनीम् । (२०।१)

प्रेषितो धर्मपुत्रेण पार्थैषो ऽभ्येति सात्यकिः ॥ (२०।२)

यस्य नास्ति समो योधः कौरवेषु कथंचन । (२१।१)

सो ऽयम् आयाति कौन्तेय सात्यकिः सत्यविक्रमः ॥ (२१।२)

कुरुसैन्याद् विमुक्तो वै सिंहो मध्याद् गवाम् इव । (२२।१)

निहत्य बहुलाः सेनाः पार्थैषो ऽभ्येति सात्यकिः ॥ (२२।२)

एष राजसहस्राणां वक्त्रैः पङ्कजसंनिभैः । (२३।१)

आस्तीर्य वसुधां पार्थ क्षिप्रम् आयाति सात्यकिः ॥ (२३।२)

एष दुर्योधनं जित्वा भ्रातृभिः सहितं रणे । (२४।१)

निहत्य जलसंधं च क्षिप्रम् आयाति सात्यकिः ॥ (२४।२)

रुधिरौघवतीं कृत्वा नदीं शोणितकर्दमाम् । (२५।१)

तृणवन्न्यस्य कौरव्यान् एष आयाति सात्यकिः ॥ (२५।२)

ततो ऽप्रहृष्टः कौन्तेयः केशवं वाक्यम् अब्रवीत् । (२६।१)

न मे प्रियं महाबाहो यन्माम् अभ्येति सात्यकिः ॥ (२६।२)

न हि जानामि वृत्तान्तं धर्मराजस्य केशव । (२७।१)

सात्वतेन विहीनः स यदि जीवति वा न वा ॥ (२७।२)

एतेन हि महाबाहो रक्षितव्यः स पार्थिवः । (२८।१)

तम् एष कथम् उत्सृज्य मम कृष्ण पदानुगः ॥ (२८।२)

राजा द्रोणाय चोत्सृष्टः सैन्धवश्चानिपातितः । (२९।१)

प्रत्युद्यातश्च शैनेयम् एष भूरिश्रवा रणे ॥ (२९।२)

सो ऽयं गुरुतरो भारः सैन्धवान्मे समाहितः । (३०।१)

ज्ञातव्यश्च हि मे राजा रक्षितव्यश्च सात्यकिः ॥ (३०।२)

जयद्रथश्च हन्तव्यो लम्बते च दिवाकरः । (३१।१)

श्रान्तश्चैष महाबाहुर् अल्पप्राणश्च सांप्रतम् ॥ (३१।२)

परिश्रान्ता हयाश्चास्य हययन्ता च माधव । (३२।१)

न च भूरिश्रवाः श्रान्तः ससहायश्च केशव ॥ (३२।२)

अपीदानीं भवेद् अस्य क्षेमम् अस्मिन् समागमे । (३३।१)

कच्चिन्न सागरं तीर्त्वा सात्यकिः सत्यविक्रमः । (३३।२)

गोष्पदं प्राप्य सीदेत महौजाः शिनिपुंगवः ॥ (३३।३)

अपि कौरवमुख्येन कृतास्त्रेण महात्मना । (३४।१)

समेत्य भूरिश्रवसा स्वस्तिमान् सात्यकिर् भवेत् ॥ (३४।२)

व्यतिक्रमम् इमं मन्ये धर्मराजस्य केशव । (३५।१)

आचार्याद् भयम् उत्सृज्य यः प्रेषयति सात्यकिम् ॥ (३५।२)

ग्रहणं धर्मराजस्य खगः श्येन इवामिषम् । (३६।१)

नित्यम् आशंसते द्रोणः कच्चित् स्यात् कुशली नृपः ॥ (३६।२)