वैशंपायन उवाच । (१।१)

पौरवेणाथ वयसा ययातिर् नहुषात्मजः । (१।२)

रूपयौवनसम्पन्नः कुमार इव सो ऽभवत् । (१।३)

प्रीतियुक्तो नृपश्रेष्ठश्चचार विषयान् प्रियान् ॥ (१।४)

यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम् । (२।१)

धर्माविरुद्धान् राजेन्द्रो यथार्हति स एव हि ॥ (२।२)

देवान् अतर्पयद् यज्ञैः श्राद्धैस्तद्वत् पितॄन् अपि । (३।१)

दीनान् अनुग्रहैर् इष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान् ॥ (३।२)

अतिथीन् अन्नपानैश्च विशश्च परिपालनैः । (४।१)

आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून् संनिग्रहेण च ॥ (४।२)

धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावद् अनुरञ्जयन् । (५।१)

ययातिः पालयामास साक्षाद् इन्द्र इवापरः ॥ (५।२)

स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः । (६।१)

अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखम् उत्तमम् ॥ (६।२)

स सम्प्राप्य शुभान् कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः । (७।१)

कालं वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिपः ॥ (७।२)

परिसंख्याय कालज्ञः कलाः काष्ठाश्च वीर्यवान् । (८।१)

यौवनं प्राप्य राजर्षिः सहस्रपरिवत्सरान् । (८।२)

विश्वाच्या सहितो रेमे व्यभ्राजन् नन्दने वने । (८।३)

अलकायां स कालं तु मेरुशृङ्गे तथोत्तरे । (८।४)

यदा स पश्यते कालं धर्मात्मा तं महीपतिः । (८।५)

पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रम् उवाच ह ॥ (८।६)

यथाकामं यथोत्साहं यथाकालम् अरिंदम । (९।१)

सेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव । (९।२)

तेजसा तव सत्पुत्र पूर्णं यौवनम् उत्तमम् । (९।३)

न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति । (९।४)

हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते । (९।५)

यत् पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः । (९।६)

एकस्यापि न पर्याप्तं तस्मात् तृष्णां परित्यजेत् । (९।७)

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर् या न जीर्यति जीर्यतः । (९।८)

यो ऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम् । (९।९)

पूर्णं वर्षसहस्रं मे विषयासक्तचेतसः । (९।१०)

तथाप्यनुदिनं तृष्णा ममैतेष्वभिजायते । (९।११)

तस्माद् एनाम् अहं त्यक्त्वा ब्रह्मण्याधाय मानसम् । (९।१२)

निर्द्वंद्वो निर्ममो भूत्वा चरिष्यामि मृगैः सह ॥ (९।१३)

पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाणेदं स्वयौवनम् । (१०।१)

राज्यं चैव गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत् सुतः । (१०।२)

यावद् इच्छसि यौवनम् । (१०।३)

तावद् दीर्घायुषं भुङ्क्ष्व । (१०।४)

मया दत्तं तु सान्वयम् । (१०।५)

यावद् इच्छसि तावच्च यौवनेन समन्वितम् । (१०।६)

भुङ्क्ष्व राज्यं सुदीर्घायुः ॥ (१०।७)

प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर् नाहुषस्तदा । (११।१)

यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनर् आत्मनः ॥ (११।२)

अभिषेक्तुकामं नृपतिं पूरुं पुत्रं कनीयसम् । (१२।१)

ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनम् अब्रुवन् ॥ (१२।२)

कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो । (१३।१)

ज्येष्ठं यदुम् अतिक्रम्य राज्यं पूरोः प्रदास्यसि ॥ (१३।२)

यदुर् ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तम् अनु तुर्वसुः । (१४।१)

शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्ततो ऽनुः पूरुर् एव च ॥ (१४।२)

कथं ज्येष्ठान् अतिक्रम्य कनीयान् राज्यम् अर्हति । (१५।१)

एतत् संबोधयामस्त्वां धर्मं त्वम् अनुपालय । (१५।२)

धर्मं चोल्लङ्घयन् राजा प्रजानां दुःखम् आवहेत् ॥ (१५।३)

ययातिर् उवाच । (१६।१)

ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः । (१६।२)

ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथंचन ॥ (१६।३)

मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः । (१७।१)

प्रतिकूलः पितुर् यश्च न स पुत्रः सतां मतः ॥ (१७।२)

मातापित्रोर् वचनकृद्धितः पथ्यश्च यः सुतः । (१८।१)

स पुत्रः पुत्रवद् यश्च वर्तते पितृमातृषु । (१८।२)

अपुत्री तु नरः स्वर्गाद् दुःखं नरकम् आविशेत् । (१८।३)

पुद् इति नरकस्याख्या दुःखं हि नरकं विदुः । (१८।४)

पुतस्त्राणात् ततः पुत्रम् इहेच्छन्ति परत्र च । (१८।५)

आत्मनः सदृशः पुत्रः पितृदेवर्षिपूजने । (१८।६)

यो बहूनां गुणतरः स पुत्रो ज्येष्ठ उच्यते । (१८।७)

ज्येष्ठांशहारो गुणकृद् इह लोके परत्र च । (१८।८)

श्रेयान् पुत्रगुणोपेतः स पुत्रो नेतरो वृथा । (१८।९)

वदन्ति धर्मं धर्मज्ञाः पितॄणां पुत्रकारणात् । (१८।१०)

मूको ऽन्धबधिरः श्वित्री स्वधर्मं नानुतिष्ठति । (१८।११)

चोरः किल्बिषकः पुत्रो ज्येष्ठो न ज्येष्ठ उच्यते ॥ (१८।१२)

यदुनाहम् अवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि च । (१९।१)

द्रुह्युना चानुना चैव मय्यवज्ञा कृता भृशम् ॥ (१९।२)

पूरुणा मे कृतं वाक्यं मानितश्च विशेषतः । (२०।१)

कनीयान् मम दायादो जरा येन धृता मम । (२०।२)

वेदोक्तं संभवं मह्यम् अनेन हृदयोद्भवम् । (२०।३)

तस्य जातम् इदं कृत्स्नम् आत्मा पुत्र इति श्रुतिः । (२०।४)

मम कामः स च कृतः पूरुणा पुत्ररूपिणा ॥ (२०।५)

शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् । (२१।१)

पुत्रो यस्त्वानुवर्तेत स राजा पृथिवीपतिः । (२१।२)

यो वानुवर्ती पुत्राणां स पुत्रो दायभाग् भवेत् । (२१।३)

भवतो ऽनुनयाम्येवं पूरू राज्ये ऽभिषिच्यताम् ॥ (२१।४)

प्रकृतय ऊचुः । (२२।१)

यः पुत्रो गुणसम्पन्नो मातापित्रोर् हितः सदा । (२२।२)

सर्वम् अर्हति कल्याणं कनीयान् अपि स प्रभो । (२२।३)

वेदधर्मार्थशास्त्रेषु मुनिभिः कथितं पुरा ॥ (२२।४)

अर्हः पूरुर् इदं राज्यं यः सुतः प्रियकृत् तव । (२३।१)

वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुम् उत्तरम् ॥ (२३।२)

वैशंपायन उवाच । (२४।१)

पौरजानपदैस्तुष्टैर् इत्युक्तो नाहुषस्तदा । (२४।२)

अभ्यषिञ्चत् ततः पूरुं राज्ये स्वे सुतम् आत्मजम् । (२४।३)

यदुं च तुर्वसुं चोभौ द्रुह्युं चैव सहानुजम् । (२४।४)

अन्तेषु स विनिक्षिप्य नाहुषः स्वात्मजान् सुतान् ॥ (२४।५)

दत्त्वा च पूरवे राज्यं वनवासाय दीक्षितः । (२५।१)

पुरात् स निर्ययौ राजा ब्राह्मणैस्तापसैः सह । (२५।२)

देवयान्या च सहितः शर्मिष्ठया च भारत । (२५।३)

अकरोत् स वने राजा सभार्यस्तप उत्तमम् ॥ (२५।४)

यदोस्तु यादवा जातास्तुर्वसोर् यवनाः सुताः । (२६।१)

द्रुह्योर् अपि सुता भोजा अनोस्तु म्लेच्छजातयः ॥ (२६।२)

पूरोस्तु पौरवो वंशो यत्र जातो ऽसि पार्थिव । (२७।१)

इदं वर्षसहस्राय राज्यं कारयितुं वशी ॥ (२७।२)