महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 128

1106 of 1995 · 72 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

तद् उदीर्णगजाश्वौघं बलं तव जनाधिप । (१।२)

tad udīrṇagajāśvaughaṃ balaṃ tava janādhipa |

1.3१.३

पाण्डुसेनाम् अभिद्रुत्य योधयामास सर्वतः ॥ (१।३)

pāṇḍusenām abhidrutya yodhayāmāsa sarvataḥ ||

2.1२.१

पाञ्चालाः कुरवश्चैव योधयन्तः परस्परम् । (२।१)

pāñcālāḥ kuravaścaiva yodhayantaḥ parasparam |

2.2२.२

यमराष्ट्राय महते परलोकाय दीक्षिताः ॥ (२।२)

yamarāṣṭrāya mahate paralokāya dīkṣitāḥ ||

3.1३.१

शूराः शूरैः समागम्य शरतोमरशक्तिभिः । (३।१)

śūrāḥ śūraiḥ samāgamya śaratomaraśaktibhiḥ |

3.2३.२

विव्यधुः समरे तूर्णं निन्युश्चैव यमक्षयम् ॥ (३।२)

vivyadhuḥ samare tūrṇaṃ ninyuścaiva yamakṣayam ||

4.1४.१

रथिनां रथिभिः सार्धं रुधिरस्रावि दारुणम् । (४।१)

rathināṃ rathibhiḥ sārdhaṃ rudhirasrāvi dāruṇam |

4.2४.२

प्रावर्तत महद् युद्धं निघ्नताम् इतरेतरम् ॥ (४।२)

prāvartata mahad yuddhaṃ nighnatām itaretaram ||

5.1५.१

वारणाश्च महाराज समासाद्य परस्परम् । (५।१)

vāraṇāśca mahārāja samāsādya parasparam |

5.2५.२

विषाणैर् दारयामासुः संक्रुद्धाश्च मदोत्कटाः ॥ (५।२)

viṣāṇair dārayāmāsuḥ saṃkruddhāśca madotkaṭāḥ ||

6.1६.१

हयारोहान् हयारोहाः प्रासशक्तिपरश्वधैः । (६।१)

hayārohān hayārohāḥ prāsaśaktiparaśvadhaiḥ |

6.2६.२

बिभिदुस्तुमुले युद्धे प्रार्थयन्तो महद् यशः ॥ (६।२)

bibhidustumule yuddhe prārthayanto mahad yaśaḥ ||

7.1७.१

पत्तयश्च महाबाहो शतशः शस्त्रपाणयः । (७।१)

pattayaśca mahābāho śataśaḥ śastrapāṇayaḥ |

7.2७.२

अन्योन्यम् आर्दयन् राजन् नित्ययत्ताः पराक्रमे ॥ (७।२)

anyonyam ārdayan rājan nityayattāḥ parākrame ||

8.1८.१

गोत्राणां नामधेयानां कुलानां चैव मारिष । (८।१)

gotrāṇāṃ nāmadheyānāṃ kulānāṃ caiva māriṣa |

8.2८.२

श्रवणाद्धि विजानीमः पाञ्चालान् कुरुभिः सह ॥ (८।२)

śravaṇāddhi vijānīmaḥ pāñcālān kurubhiḥ saha ||

9.1९.१

अन्योन्यं समरे योधाः शरशक्तिपरश्वधैः । (९।१)

anyonyaṃ samare yodhāḥ śaraśaktiparaśvadhaiḥ |

9.2९.२

प्रेषयन् परलोकाय विचरन्तो ह्यभीतवत् ॥ (९।२)

preṣayan paralokāya vicaranto hyabhītavat ||

10.1१०.१

शरैर् दश दिशो राजंस्तेषां मुक्तैः सहस्रशः । (१०।१)

śarair daśa diśo rājaṃsteṣāṃ muktaiḥ sahasraśaḥ |

10.2१०.२

न भ्राजन्त यथापूर्वं भास्करे ऽस्तं गते ऽपि च ॥ (१०।२)

na bhrājanta yathāpūrvaṃ bhāskare 'staṃ gate 'pi ca ||

11.1११.१

तथा प्रयुध्यमानेषु पाण्डवेयेषु निर्भयः । (११।१)

tathā prayudhyamāneṣu pāṇḍaveyeṣu nirbhayaḥ |

11.2११.२

दुर्योधनो महाराज व्यवगाहत तद् बलम् ॥ (११।२)

duryodhano mahārāja vyavagāhata tad balam ||

12.1१२.१

सैन्धवस्य वधेनैव भृशं दुःखसमन्वितः । (१२।१)

saindhavasya vadhenaiva bhṛśaṃ duḥkhasamanvitaḥ |

12.2१२.२

मर्तव्यम् इति संचिन्त्य प्राविशत् तु द्विषद्बलम् ॥ (१२।२)

martavyam iti saṃcintya prāviśat tu dviṣadbalam ||

13.1१३.१

नादयन् रथघोषेण कम्पयन्न् इव मेदिनीम् । (१३।१)

nādayan rathaghoṣeṇa kampayann iva medinīm |

13.2१३.२

अभ्यवर्तत पुत्रस्ते पाण्डवानाम् अनीकिनीम् ॥ (१३।२)

abhyavartata putraste pāṇḍavānām anīkinīm ||

14.1१४.१

स संनिपातस्तुमुलस्तस्य तेषां च भारत । (१४।१)

sa saṃnipātastumulastasya teṣāṃ ca bhārata |

14.2१४.२

अभवत् सर्वसैन्यानाम् अभावकरणो महान् ॥ (१४।२)

abhavat sarvasainyānām abhāvakaraṇo mahān ||

15.1१५.१

मध्यंदिनगतं सूर्यं प्रतपन्तं गभस्तिभिः । (१५।१)

madhyaṃdinagataṃ sūryaṃ pratapantaṃ gabhastibhiḥ |

15.2१५.२

तथा तव सुतं मध्ये प्रतपन्तं शरोर्मिभिः ॥ (१५।२)

tathā tava sutaṃ madhye pratapantaṃ śarormibhiḥ ||

16.1१६.१

न शेकुर् भारतं युद्धे पाण्डवाः समवेक्षितुम् । (१६।१)

na śekur bhārataṃ yuddhe pāṇḍavāḥ samavekṣitum |

16.2१६.२

पलायने कृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये ॥ (१६।२)

palāyane kṛtotsāhā nirutsāhā dviṣajjaye ||

17.1१७.१

पर्यधावन्त पाञ्चाला वध्यमाना महात्मना । (१७।१)

paryadhāvanta pāñcālā vadhyamānā mahātmanā |

17.2१७.२

रुक्मपुङ्खैः प्रसन्नाग्रैस्तव पुत्रेण धन्विना । (१७।२)

rukmapuṅkhaiḥ prasannāgraistava putreṇa dhanvinā |

17.3१७.३

अर्द्यमानाः शरैस्तूर्णं न्यपतन् पाण्डुसैनिकाः ॥ (१७।३)

ardyamānāḥ śaraistūrṇaṃ nyapatan pāṇḍusainikāḥ ||

18.1१८.१

न तादृशं रणे कर्म कृतवन्तस्तु तावकाः । (१८।१)

na tādṛśaṃ raṇe karma kṛtavantastu tāvakāḥ |

18.2१८.२

यादृशं कृतवान् राजा पुत्रस्तव विशां पते ॥ (१८।२)

yādṛśaṃ kṛtavān rājā putrastava viśāṃ pate ||

19.1१९.१

पुत्रेण तव सा सेना पाण्डवी मथिता रणे । (१९।१)

putreṇa tava sā senā pāṇḍavī mathitā raṇe |

19.2१९.२

नलिनी द्विरदेनेव समन्तात् फुल्लपङ्कजा ॥ (१९।२)

nalinī dviradeneva samantāt phullapaṅkajā ||

20.1२०.१

क्षीणतोयानिलार्काभ्यां हतत्विड् इव पद्मिनी । (२०।१)

kṣīṇatoyānilārkābhyāṃ hatatviḍ iva padminī |

20.2२०.२

बभूव पाण्डवी सेना तव पुत्रस्य तेजसा ॥ (२०।२)

babhūva pāṇḍavī senā tava putrasya tejasā ||

21.1२१.१

पाण्डुसेनां हतां दृष्ट्वा तव पुत्रेण भारत । (२१।१)

pāṇḍusenāṃ hatāṃ dṛṣṭvā tava putreṇa bhārata |

21.2२१.२

भीमसेनपुरोगास्तु पाञ्चालाः समुपाद्रवन् ॥ (२१।२)

bhīmasenapurogāstu pāñcālāḥ samupādravan ||

22.1२२.१

स भीमसेनं दशभिर् माद्रीपुत्रौ त्रिभिस्त्रिभिः । (२२।१)

sa bhīmasenaṃ daśabhir mādrīputrau tribhistribhiḥ |

22.2२२.२

विराटद्रुपदौ षड्भिः शतेन च शिखण्डिनम् ॥ (२२।२)

virāṭadrupadau ṣaḍbhiḥ śatena ca śikhaṇḍinam ||

23.1२३.१

धृष्टद्युम्नं च सप्तत्या धर्मपुत्रं च सप्तभिः । (२३।१)

dhṛṣṭadyumnaṃ ca saptatyā dharmaputraṃ ca saptabhiḥ |

23.2२३.२

केकयांश्चैव चेदींश्च बहुभिर् निशितैः शरैः ॥ (२३।२)

kekayāṃścaiva cedīṃśca bahubhir niśitaiḥ śaraiḥ ||

24.1२४.१

सात्वतं पञ्चभिर् विद्ध्वा द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः । (२४।१)

sātvataṃ pañcabhir viddhvā draupadeyāṃstribhistribhiḥ |

24.2२४.२

घटोत्कचं च समरे विद्ध्वा सिंह इवानदत् ॥ (२४।२)

ghaṭotkacaṃ ca samare viddhvā siṃha ivānadat ||

25.1२५.१

शतशश्चापरान् योधान् सद्विपाश्वरथान् रणे । (२५।१)

śataśaścāparān yodhān sadvipāśvarathān raṇe |

25.2२५.२

शरैर् अवचकर्तोग्रैः क्रुद्धो ऽन्तक इव प्रजाः ॥ (२५।२)

śarair avacakartograiḥ kruddho 'ntaka iva prajāḥ ||

26.1२६.१

तस्य तान्निघ्नतः शत्रून् रुक्मपृष्ठं महद् धनुः । (२६।१)

tasya tānnighnataḥ śatrūn rukmapṛṣṭhaṃ mahad dhanuḥ |

26.2२६.२

भल्लाभ्यां पाण्डवो ज्येष्ठस्त्रिधा चिछेद मारिष ॥ (२६।२)

bhallābhyāṃ pāṇḍavo jyeṣṭhastridhā cicheda māriṣa ||

27.1२७.१

विव्याध चैनं दशभिः सम्यगस्तैः शितैः शरैः । (२७।१)

vivyādha cainaṃ daśabhiḥ samyagastaiḥ śitaiḥ śaraiḥ |

27.2२७.२

मर्माणि भित्त्वा ते सर्वे संभग्नाः क्षितिम् आविशन् ॥ (२७।२)

marmāṇi bhittvā te sarve saṃbhagnāḥ kṣitim āviśan ||

28.1२८.१

ततः प्रमुदिता योधाः परिवव्रुर् युधिष्ठिरम् । (२८।१)

tataḥ pramuditā yodhāḥ parivavrur yudhiṣṭhiram |

28.2२८.२

वृत्रहत्यै यथा देवाः परिवव्रुः पुरंदरम् ॥ (२८।२)

vṛtrahatyai yathā devāḥ parivavruḥ puraṃdaram ||

29.1२९.१

ततो युधिष्ठिरो राजा तव पुत्रस्य मारिष । (२९।१)

tato yudhiṣṭhiro rājā tava putrasya māriṣa |

29.2२९.२

शरं परमदुर्वारं प्रेषयामास संयुगे । (२९।२)

śaraṃ paramadurvāraṃ preṣayāmāsa saṃyuge |

29.3२९.३

स तेन भृशसंविद्धो निषसाद रथोत्तमे ॥ (२९।३)

sa tena bhṛśasaṃviddho niṣasāda rathottame ||

30.1३०.१

ततः पाञ्चालसैन्यानां भृशम् आसीद् रवो महान् । (३०।१)

tataḥ pāñcālasainyānāṃ bhṛśam āsīd ravo mahān |

30.2३०.२

हतो राजेति राजेन्द्र मुदितानां समन्ततः ॥ (३०।२)

hato rājeti rājendra muditānāṃ samantataḥ ||

31.1३१.१

बाणशब्दरवश्चोग्रः शुश्रुवे तत्र मारिष । (३१।१)

bāṇaśabdaravaścograḥ śuśruve tatra māriṣa |

31.2३१.२

अथ द्रोणो द्रुतं तत्र प्रत्यदृश्यत संयुगे ॥ (३१।२)

atha droṇo drutaṃ tatra pratyadṛśyata saṃyuge ||

32.1३२.१

हृष्टो दुर्योधनश्चापि दृढम् आदाय कार्मुकम् । (३२।१)

hṛṣṭo duryodhanaścāpi dṛḍham ādāya kārmukam |

32.2३२.२

तिष्ठ तिष्ठेति राजानं ब्रुवन् पाण्डवम् अभ्ययात् ॥ (३२।२)

tiṣṭha tiṣṭheti rājānaṃ bruvan pāṇḍavam abhyayāt ||

33.1३३.१

प्रत्युद्ययुस्तं त्वरिताः पाञ्चाला राजगृद्धिनः । (३३।१)

pratyudyayustaṃ tvaritāḥ pāñcālā rājagṛddhinaḥ |

33.2३३.२

तान् द्रोणः प्रतिजग्राह परीप्सन् कुरुसत्तमम् । (३३।२)

tān droṇaḥ pratijagrāha parīpsan kurusattamam |

33.3३३.३

चण्डवातोद्धतान्मेघान्निघ्नन् रश्मिमुचो यथा ॥ (३३।३)

caṇḍavātoddhatānmeghānnighnan raśmimuco yathā ||

34.1३४.१

ततो राजन्महान् आसीत् संग्रामो भूरिवर्धनः । (३४।१)

tato rājanmahān āsīt saṃgrāmo bhūrivardhanaḥ |

34.2३४.२

तावकानां परेषां च समेतानां युयुत्सया ॥ (३४।२)

tāvakānāṃ pareṣāṃ ca sametānāṃ yuyutsayā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 128

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit