महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 43

1371 of 1995 · 35 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

अभिषिक्तो महाप्राज्ञो राज्यं प्राप्य युधिष्ठिरः । (१।२)

abhiṣikto mahāprājño rājyaṃ prāpya yudhiṣṭhiraḥ |

1.3१.३

दाशार्हं पुण्डरीकाक्षम् उवाच प्राञ्जलिः शुचिः ॥ (१।३)

dāśārhaṃ puṇḍarīkākṣam uvāca prāñjaliḥ śuciḥ ||

2.1२.१

तव कृष्ण प्रसादेन नयेन च बलेन च । (२।१)

tava kṛṣṇa prasādena nayena ca balena ca |

2.2२.२

बुद्ध्या च यदुशार्दूल तथा विक्रमणेन च ॥ (२।२)

buddhyā ca yaduśārdūla tathā vikramaṇena ca ||

3.1३.१

पुनः प्राप्तम् इदं राज्यं पितृपैतामहं मया । (३।१)

punaḥ prāptam idaṃ rājyaṃ pitṛpaitāmahaṃ mayā |

3.2३.२

नमस्ते पुण्डरीकाक्ष पुनः पुनर् अरिंदम ॥ (३।२)

namaste puṇḍarīkākṣa punaḥ punar ariṃdama ||

4.1४.१

त्वाम् एकम् आहुः पुरुषं त्वाम् आहुः सात्वतां पतिम् । (४।१)

tvām ekam āhuḥ puruṣaṃ tvām āhuḥ sātvatāṃ patim |

4.2४.२

नामभिस्त्वां बहुविधैः स्तुवन्ति परमर्षयः ॥ (४।२)

nāmabhistvāṃ bahuvidhaiḥ stuvanti paramarṣayaḥ ||

5.1५.१

विश्वकर्मन्नमस्ते ऽस्तु विश्वात्मन् विश्वसंभव । (५।१)

viśvakarmannamaste 'stu viśvātman viśvasaṃbhava |

5.2५.२

विष्णो जिष्णो हरे कृष्ण वैकुण्ठ पुरुषोत्तम ॥ (५।२)

viṣṇo jiṣṇo hare kṛṣṇa vaikuṇṭha puruṣottama ||

6.1६.१

अदित्याः सप्तरात्रं तु पुराणे गर्भतां गतः । (६।१)

adityāḥ saptarātraṃ tu purāṇe garbhatāṃ gataḥ |

6.2६.२

पृश्निगर्भस्त्वम् एवैकस् त्रियुगं त्वां वदन्त्यपि ॥ (६।२)

pṛśnigarbhastvam evaikas triyugaṃ tvāṃ vadantyapi ||

7.1७.१

शुचिश्रवा हृषीकेशो घृतार्चिर् हंस उच्यसे । (७।१)

śuciśravā hṛṣīkeśo ghṛtārcir haṃsa ucyase |

7.2७.२

त्रिचक्षुः शम्भुर् एकस्त्वं विभुर् दामोदरो ऽपि च ॥ (७।२)

tricakṣuḥ śambhur ekastvaṃ vibhur dāmodaro 'pi ca ||

8.1८.१

वराहो ऽग्निर् बृहद्भानुर् वृषणस्तार्क्ष्यलक्षणः । (८।१)

varāho 'gnir bṛhadbhānur vṛṣaṇastārkṣyalakṣaṇaḥ |

8.2८.२

अनीकसाहः पुरुषः शिपिविष्ट उरुक्रमः ॥ (८।२)

anīkasāhaḥ puruṣaḥ śipiviṣṭa urukramaḥ ||

9.1९.१

वाचिष्ठ उग्रः सेनानीः सत्यो वाजसनिर् गुहः । (९।१)

vāciṣṭha ugraḥ senānīḥ satyo vājasanir guhaḥ |

9.2९.२

अच्युतश्च्यावनो ऽरीणां संकृतिर् विकृतिर् वृषः ॥ (९।२)

acyutaścyāvano 'rīṇāṃ saṃkṛtir vikṛtir vṛṣaḥ ||

10.1१०.१

कृतवर्त्मा त्वम् एवाद्रिर् वृषगर्भो वृषाकपिः । (१०।१)

kṛtavartmā tvam evādrir vṛṣagarbho vṛṣākapiḥ |

10.2१०.२

सिन्धुक्षिद् ऊर्मिस्त्रिककुत् त्रिधामा त्रिवृद् अच्युतः ॥ (१०।२)

sindhukṣid ūrmistrikakut tridhāmā trivṛd acyutaḥ ||

11.1११.१

सम्राड् विराट् स्वराट् चैव सुरराड् धर्मदो भवः । (११।१)

samrāḍ virāṭ svarāṭ caiva surarāḍ dharmado bhavaḥ |

11.2११.२

विभुर् भूर् अभिभूः कृष्णः कृष्णवर्त्मा त्वम् एव च ॥ (११।२)

vibhur bhūr abhibhūḥ kṛṣṇaḥ kṛṣṇavartmā tvam eva ca ||

12.1१२.१

स्विष्टकृद् भिषगावर्तः कपिलस्त्वं च वामनः । (१२।१)

sviṣṭakṛd bhiṣagāvartaḥ kapilastvaṃ ca vāmanaḥ |

12.2१२.२

यज्ञो ध्रुवः पतंगश्च जयत्सेनस्त्वम् उच्यसे ॥ (१२।२)

yajño dhruvaḥ pataṃgaśca jayatsenastvam ucyase ||

13.1१३.१

शिखण्डी नहुषो बभ्रुर् दिवस्पृक् त्वं पुनर्वसुः । (१३।१)

śikhaṇḍī nahuṣo babhrur divaspṛk tvaṃ punarvasuḥ |

13.2१३.२

सुबभ्रुर् उक्षो रुक्मस्त्वं सुषेणो दुन्दुभिस्तथा ॥ (१३।२)

subabhrur ukṣo rukmastvaṃ suṣeṇo dundubhistathā ||

14.1१४.१

गभस्तिनेमिः श्रीपद्मं पुष्करं पुष्पधारणः । (१४।१)

gabhastinemiḥ śrīpadmaṃ puṣkaraṃ puṣpadhāraṇaḥ |

14.2१४.२

ऋभुर् विभुः सर्वसूक्ष्मस् त्वं सावित्रं च पठ्यसे ॥ (१४।२)

ṛbhur vibhuḥ sarvasūkṣmas tvaṃ sāvitraṃ ca paṭhyase ||

15.1१५.१

अम्भोनिधिस्त्वं ब्रह्मा त्वं पवित्रं धाम धन्व च । (१५।१)

ambhonidhistvaṃ brahmā tvaṃ pavitraṃ dhāma dhanva ca |

15.2१५.२

हिरण्यगर्भं त्वाम् आहुः स्वधा स्वाहा च केशव ॥ (१५।२)

hiraṇyagarbhaṃ tvām āhuḥ svadhā svāhā ca keśava ||

16.1१६.१

योनिस्त्वम् अस्य प्रलयश्च कृष्ण त्वम् एवेदं सृजसि विश्वम् अग्रे । (१६।१)

yonistvam asya pralayaśca kṛṣṇa tvam evedaṃ sṛjasi viśvam agre |

16.2१६.२

विश्वं चेदं त्वद्वशे विश्वयोने नमो ऽस्तु ते शार्ङ्गचक्रासिपाणे ॥ (१६।२)

viśvaṃ cedaṃ tvadvaśe viśvayone namo 'stu te śārṅgacakrāsipāṇe ||

17.1१७.१

एवं स्तुतो धर्मराजेन कृष्णः सभामध्ये प्रीतिमान् पुष्कराक्षः । (१७।१)

evaṃ stuto dharmarājena kṛṣṇaḥ sabhāmadhye prītimān puṣkarākṣaḥ |

17.2१७.२

तम् अभ्यनन्दद् भारतं पुष्कलाभिर् वाग्भिर् ज्येष्ठं पाण्डवं यादवाग्र्यः ॥ (१७।२)

tam abhyanandad bhārataṃ puṣkalābhir vāgbhir jyeṣṭhaṃ pāṇḍavaṃ yādavāgryaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 43

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit