MBh, 12, 43
Select a line for its word-by-word analysis.
अभिषिक्तो महाप्राज्ञो राज्यं प्राप्य युधिष्ठिरः । (१।२)
abhiṣikto mahāprājño rājyaṃ prāpya yudhiṣṭhiraḥ |
दाशार्हं पुण्डरीकाक्षम् उवाच प्राञ्जलिः शुचिः ॥ (१।३)
dāśārhaṃ puṇḍarīkākṣam uvāca prāñjaliḥ śuciḥ ||
पुनः प्राप्तम् इदं राज्यं पितृपैतामहं मया । (३।१)
punaḥ prāptam idaṃ rājyaṃ pitṛpaitāmahaṃ mayā |
त्वाम् एकम् आहुः पुरुषं त्वाम् आहुः सात्वतां पतिम् । (४।१)
tvām ekam āhuḥ puruṣaṃ tvām āhuḥ sātvatāṃ patim |
नामभिस्त्वां बहुविधैः स्तुवन्ति परमर्षयः ॥ (४।२)
nāmabhistvāṃ bahuvidhaiḥ stuvanti paramarṣayaḥ ||
विश्वकर्मन्नमस्ते ऽस्तु विश्वात्मन् विश्वसंभव । (५।१)
viśvakarmannamaste 'stu viśvātman viśvasaṃbhava |
विष्णो जिष्णो हरे कृष्ण वैकुण्ठ पुरुषोत्तम ॥ (५।२)
viṣṇo jiṣṇo hare kṛṣṇa vaikuṇṭha puruṣottama ||
अदित्याः सप्तरात्रं तु पुराणे गर्भतां गतः । (६।१)
adityāḥ saptarātraṃ tu purāṇe garbhatāṃ gataḥ |
पृश्निगर्भस्त्वम् एवैकस् त्रियुगं त्वां वदन्त्यपि ॥ (६।२)
pṛśnigarbhastvam evaikas triyugaṃ tvāṃ vadantyapi ||
त्रिचक्षुः शम्भुर् एकस्त्वं विभुर् दामोदरो ऽपि च ॥ (७।२)
tricakṣuḥ śambhur ekastvaṃ vibhur dāmodaro 'pi ca ||
वराहो ऽग्निर् बृहद्भानुर् वृषणस्तार्क्ष्यलक्षणः । (८।१)
varāho 'gnir bṛhadbhānur vṛṣaṇastārkṣyalakṣaṇaḥ |
वाचिष्ठ उग्रः सेनानीः सत्यो वाजसनिर् गुहः । (९।१)
vāciṣṭha ugraḥ senānīḥ satyo vājasanir guhaḥ |
अच्युतश्च्यावनो ऽरीणां संकृतिर् विकृतिर् वृषः ॥ (९।२)
acyutaścyāvano 'rīṇāṃ saṃkṛtir vikṛtir vṛṣaḥ ||
कृतवर्त्मा त्वम् एवाद्रिर् वृषगर्भो वृषाकपिः । (१०।१)
kṛtavartmā tvam evādrir vṛṣagarbho vṛṣākapiḥ |
सिन्धुक्षिद् ऊर्मिस्त्रिककुत् त्रिधामा त्रिवृद् अच्युतः ॥ (१०।२)
sindhukṣid ūrmistrikakut tridhāmā trivṛd acyutaḥ ||
सम्राड् विराट् स्वराट् चैव सुरराड् धर्मदो भवः । (११।१)
samrāḍ virāṭ svarāṭ caiva surarāḍ dharmado bhavaḥ |
विभुर् भूर् अभिभूः कृष्णः कृष्णवर्त्मा त्वम् एव च ॥ (११।२)
vibhur bhūr abhibhūḥ kṛṣṇaḥ kṛṣṇavartmā tvam eva ca ||
स्विष्टकृद् भिषगावर्तः कपिलस्त्वं च वामनः । (१२।१)
sviṣṭakṛd bhiṣagāvartaḥ kapilastvaṃ ca vāmanaḥ |
यज्ञो ध्रुवः पतंगश्च जयत्सेनस्त्वम् उच्यसे ॥ (१२।२)
yajño dhruvaḥ pataṃgaśca jayatsenastvam ucyase ||
शिखण्डी नहुषो बभ्रुर् दिवस्पृक् त्वं पुनर्वसुः । (१३।१)
śikhaṇḍī nahuṣo babhrur divaspṛk tvaṃ punarvasuḥ |
सुबभ्रुर् उक्षो रुक्मस्त्वं सुषेणो दुन्दुभिस्तथा ॥ (१३।२)
subabhrur ukṣo rukmastvaṃ suṣeṇo dundubhistathā ||
गभस्तिनेमिः श्रीपद्मं पुष्करं पुष्पधारणः । (१४।१)
gabhastinemiḥ śrīpadmaṃ puṣkaraṃ puṣpadhāraṇaḥ |
ऋभुर् विभुः सर्वसूक्ष्मस् त्वं सावित्रं च पठ्यसे ॥ (१४।२)
ṛbhur vibhuḥ sarvasūkṣmas tvaṃ sāvitraṃ ca paṭhyase ||
अम्भोनिधिस्त्वं ब्रह्मा त्वं पवित्रं धाम धन्व च । (१५।१)
ambhonidhistvaṃ brahmā tvaṃ pavitraṃ dhāma dhanva ca |
हिरण्यगर्भं त्वाम् आहुः स्वधा स्वाहा च केशव ॥ (१५।२)
hiraṇyagarbhaṃ tvām āhuḥ svadhā svāhā ca keśava ||
योनिस्त्वम् अस्य प्रलयश्च कृष्ण त्वम् एवेदं सृजसि विश्वम् अग्रे । (१६।१)
yonistvam asya pralayaśca kṛṣṇa tvam evedaṃ sṛjasi viśvam agre |
विश्वं चेदं त्वद्वशे विश्वयोने नमो ऽस्तु ते शार्ङ्गचक्रासिपाणे ॥ (१६।२)
viśvaṃ cedaṃ tvadvaśe viśvayone namo 'stu te śārṅgacakrāsipāṇe ||
एवं स्तुतो धर्मराजेन कृष्णः सभामध्ये प्रीतिमान् पुष्कराक्षः । (१७।१)
evaṃ stuto dharmarājena kṛṣṇaḥ sabhāmadhye prītimān puṣkarākṣaḥ |
तम् अभ्यनन्दद् भारतं पुष्कलाभिर् वाग्भिर् ज्येष्ठं पाण्डवं यादवाग्र्यः ॥ (१७।२)
tam abhyanandad bhārataṃ puṣkalābhir vāgbhir jyeṣṭhaṃ pāṇḍavaṃ yādavāgryaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.