महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 137

435 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

चङ्क्रम्यमाणः स तदा यवक्रीर् अकुतोभयः । (१।२)

caṅkramyamāṇaḥ sa tadā yavakrīr akutobhayaḥ |

1.3१.३

जगाम माधवे मासि रैभ्याश्रमपदं प्रति ॥ (१।३)

jagāma mādhave māsi raibhyāśramapadaṃ prati ||

2.1२.१

स ददर्शाश्रमे पुण्ये पुष्पितद्रुमभूषिते । (२।१)

sa dadarśāśrame puṇye puṣpitadrumabhūṣite |

2.2२.२

विचरन्तीं स्नुषां तस्य किंनरीम् इव भारत ॥ (२।२)

vicarantīṃ snuṣāṃ tasya kiṃnarīm iva bhārata ||

3.1३.१

यवक्रीस् ताम् उवाचेदम् उपतिष्ठस्व माम् इति । (३।१)

yavakrīs tām uvācedam upatiṣṭhasva mām iti |

3.2३.२

निर्लज्जो लज्जया युक्तां कामेन हृतचेतनः ॥ (३।२)

nirlajjo lajjayā yuktāṃ kāmena hṛtacetanaḥ ||

4.1४.१

सा तस्य शीलम् आज्ञाय तस्माच्छापाच्च बिभ्यती । (४।१)

sā tasya śīlam ājñāya tasmācchāpācca bibhyatī |

4.2४.२

तेजस्वितां च रैभ्यस्य तथेत्युक्त्वा जगाम सा ॥ (४।२)

tejasvitāṃ ca raibhyasya tathetyuktvā jagāma sā ||

5.1५.१

तत एकान्तम् उन्नीय मज्जयामास भारत । (५।१)

tata ekāntam unnīya majjayāmāsa bhārata |

5.2५.२

आजगाम तदा रैभ्यः स्वम् आश्रमम् अरिंदम ॥ (५।२)

ājagāma tadā raibhyaḥ svam āśramam ariṃdama ||

6.1६.१

रुदन्तीं च स्नुषां दृष्ट्वा भार्याम् आर्तां परावसोः । (६।१)

rudantīṃ ca snuṣāṃ dṛṣṭvā bhāryām ārtāṃ parāvasoḥ |

6.2६.२

सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा पर्यपृच्छद् युधिष्ठिर ॥ (६।२)

sāntvayañślakṣṇayā vācā paryapṛcchad yudhiṣṭhira ||

7.1७.१

सा तस्मै सर्वम् आचष्ट यवक्रीभाषितं शुभा । (७।१)

sā tasmai sarvam ācaṣṭa yavakrībhāṣitaṃ śubhā |

7.2७.२

प्रत्युक्तं च यवक्रीतं प्रेक्षापूर्वं तदात्मना ॥ (७।२)

pratyuktaṃ ca yavakrītaṃ prekṣāpūrvaṃ tadātmanā ||

8.1८.१

शृण्वानस्यैव रैभ्यस्य यवक्रीतविचेष्टितम् । (८।१)

śṛṇvānasyaiva raibhyasya yavakrītaviceṣṭitam |

8.2८.२

दहन्न् इव तदा चेतः क्रोधः समभवन् महान् ॥ (८।२)

dahann iva tadā cetaḥ krodhaḥ samabhavan mahān ||

9.1९.१

स तदा मन्युनाविष्टस् तपस्वी भृशकोपनः । (९।१)

sa tadā manyunāviṣṭas tapasvī bhṛśakopanaḥ |

9.2९.२

अवलुप्य जटाम् एकां जुहावाग्नौ सुसंस्कृते ॥ (९।२)

avalupya jaṭām ekāṃ juhāvāgnau susaṃskṛte ||

10.1१०.१

ततः समभवन्नारी तस्या रूपेण संमिता । (१०।१)

tataḥ samabhavannārī tasyā rūpeṇa saṃmitā |

10.2१०.२

अवलुप्यापरां चाथ जुहावाग्नौ जटां पुनः ॥ (१०।२)

avalupyāparāṃ cātha juhāvāgnau jaṭāṃ punaḥ ||

11.1११.१

ततः समभवद् रक्षो घोराक्षं भीमदर्शनम् । (११।१)

tataḥ samabhavad rakṣo ghorākṣaṃ bhīmadarśanam |

11.2११.२

अब्रूतां तौ तदा रैभ्यं किं कार्यं करवामहे ॥ (११।२)

abrūtāṃ tau tadā raibhyaṃ kiṃ kāryaṃ karavāmahe ||

12.1१२.१

ताव् अब्रवीद् ऋषिः क्रुद्धो यवक्रीर् वध्यताम् इति । (१२।१)

tāv abravīd ṛṣiḥ kruddho yavakrīr vadhyatām iti |

12.2१२.२

जग्मतुस् तौ तथेत्युक्त्वा यवक्रीतजिघांसया ॥ (१२।२)

jagmatus tau tathetyuktvā yavakrītajighāṃsayā ||

13.1१३.१

ततस् तं समुपास्थाय कृत्या सृष्टा महात्मना । (१३।१)

tatas taṃ samupāsthāya kṛtyā sṛṣṭā mahātmanā |

13.2१३.२

कमण्डलुं जहारास्य मोहयित्वा तु भारत ॥ (१३।२)

kamaṇḍaluṃ jahārāsya mohayitvā tu bhārata ||

14.1१४.१

उच्छिष्टं तु यवक्रीतम् अपकृष्टकमण्डलुम् । (१४।१)

ucchiṣṭaṃ tu yavakrītam apakṛṣṭakamaṇḍalum |

14.2१४.२

तत उद्यतशूलः स राक्षसः समुपाद्रवत् ॥ (१४।२)

tata udyataśūlaḥ sa rākṣasaḥ samupādravat ||

15.1१५.१

तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य शूलहस्तं जिघांसया । (१५।१)

tam āpatantaṃ samprekṣya śūlahastaṃ jighāṃsayā |

15.2१५.२

यवक्रीः सहसोत्थाय प्राद्रवद् येन वै सरः ॥ (१५।२)

yavakrīḥ sahasotthāya prādravad yena vai saraḥ ||

16.1१६.१

जलहीनं सरो दृष्ट्वा यवक्रीस् त्वरितः पुनः । (१६।१)

jalahīnaṃ saro dṛṣṭvā yavakrīs tvaritaḥ punaḥ |

16.2१६.२

जगाम सरितः सर्वास् ताश्चाप्यासन् विशोषिताः ॥ (१६।२)

jagāma saritaḥ sarvās tāścāpyāsan viśoṣitāḥ ||

17.1१७.१

स काल्यमानो घोरेण शूलहस्तेन रक्षसा । (१७।१)

sa kālyamāno ghoreṇa śūlahastena rakṣasā |

17.2१७.२

अग्निहोत्रं पितुर् भीतः सहसा समुपाद्रवत् ॥ (१७।२)

agnihotraṃ pitur bhītaḥ sahasā samupādravat ||

18.1१८.१

स वै प्रविशमानस् तु शूद्रेणान्धेन रक्षिणा । (१८।१)

sa vai praviśamānas tu śūdreṇāndhena rakṣiṇā |

18.2१८.२

निगृहीतो बलाद् द्वारि सो ऽवातिष्ठत पार्थिव ॥ (१८।२)

nigṛhīto balād dvāri so 'vātiṣṭhata pārthiva ||

19.1१९.१

निगृहीतं तु शूद्रेण यवक्रीतं स राक्षसः । (१९।१)

nigṛhītaṃ tu śūdreṇa yavakrītaṃ sa rākṣasaḥ |

19.2१९.२

ताडयामास शूलेन स भिन्नहृदयो ऽपतत् ॥ (१९।२)

tāḍayāmāsa śūlena sa bhinnahṛdayo 'patat ||

20.1२०.१

यवक्रीतं स हत्वा तु राक्षसो रैभ्यम् आगमत् । (२०।१)

yavakrītaṃ sa hatvā tu rākṣaso raibhyam āgamat |

20.2२०.२

अनुज्ञातस् तु रैभ्येण तया नार्या सहाचरत् ॥ (२०।२)

anujñātas tu raibhyeṇa tayā nāryā sahācarat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 137

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit