संजय उवाच । (१।१)

श्रुत्वा तु तं महाशब्दं पाण्डूनां पुत्रगृद्धिनाम् । (१।२)

चारैः प्रवेदिते तत्र समुत्थाय जयद्रथः ॥ (१।३)

शोकसंमूढहृदयो दुःखेनाभिहतो भृशम् । (२।१)

मज्जमान इवागाधे विपुले शोकसागरे ॥ (२।२)

जगाम समितिं राज्ञां सैन्धवो विमृशन् बहु । (३।१)

स तेषां नरदेवानां सकाशे परिदेवयन् ॥ (३।२)

अभिमन्योः पितुर् भीतः सव्रीडो वाक्यम् अब्रवीत् । (४।१)

यो ऽसौ पाण्डोः किल क्षेत्रे जातः शक्रेण कामिना ॥ (४।२)

स निनीषति दुर्बुद्धिर् मां किलैकं यमक्षयम् । (५।१)

तत् स्वस्ति वो ऽस्तु यास्यामि स्वगृहं जीवितेप्सया ॥ (५।२)

अथवा स्थ प्रतिबलास्त्रातुं मां क्षत्रियर्षभाः । (६।१)

पार्थेन प्रार्थितं वीरास्ते ददन्तु ममाभयम् ॥ (६।२)

द्रोणदुर्योधनकृपाः कर्णमद्रेशबाह्लिकाः । (७।१)

दुःशासनादयः शक्तास्त्रातुम् अप्यन्तकाद्रितम् ॥ (७।२)

किम् अङ्ग पुनर् एकेन फल्गुनेन जिघांसता । (८।१)

न त्रायेयुर् भवन्तो मां समस्ताः पतयः क्षितेः ॥ (८।२)

प्रहर्षं पाण्डवेयानां श्रुत्वा मम महद् भयम् । (९।१)

सीदन्तीव च मे ऽङ्गानि मुमूर्षोर् इव पार्थिवाः ॥ (९।२)

वधो नूनं प्रतिज्ञातो मम गाण्डीवधन्वना । (१०।१)

तथा हि हृष्टाः क्रोशन्ति शोककाले ऽपि पाण्डवाः ॥ (१०।२)

न देवा न च गन्धर्वा नासुरोरगराक्षसाः । (११।१)

उत्सहन्ते ऽन्यथा कर्तुं कुत एव नराधिपाः ॥ (११।२)

तस्मान्माम् अनुजानीत भद्रं वो ऽस्तु नरर्षभाः । (१२।१)

अदर्शनं गमिष्यामि न मां द्रक्ष्यन्ति पाण्डवाः ॥ (१२।२)

एवं विलपमानं तं भयाद् व्याकुलचेतसम् । (१३।१)

आत्मकार्यगरीयस्त्वाद् राजा दुर्योधनो ऽब्रवीत् ॥ (१३।२)

न भेतव्यं नरव्याघ्र को हि त्वा पुरुषर्षभ । (१४।१)

मध्ये क्षत्रियवीराणां तिष्ठन्तं प्रार्थयेद् युधि ॥ (१४।२)

अहं वैकर्तनः कर्णश्चित्रसेनो विविंशतिः । (१५।१)

भूरिश्रवाः शलः शल्यो वृषसेनो दुरासदः ॥ (१५।२)

पुरुमित्रो जयो भोजः काम्बोजश्च सुदक्षिणः । (१६।१)

सत्यव्रतो महाबाहुर् विकर्णो दुर्मुखः सहः ॥ (१६।२)

दुःशासनः सुबाहुश्च कलिङ्गश्चाप्युदायुधः । (१७।१)

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ द्रोणो द्रौणिः ससौबलः ॥ (१७।२)

त्वं चापि रथिनां श्रेष्ठः स्वयं शूरो ऽमितद्युतिः । (१८।१)

स कथं पाण्डवेयेभ्यो भयं पश्यसि सैन्धव ॥ (१८।२)

अक्षौहिण्यो दशैका च मदीयास्तव रक्षणे । (१९।१)

यत्ता योत्स्यन्ति मा भैस्त्वं सैन्धव व्येतु ते भयम् ॥ (१९।२)

एवम् आश्वासितो राजन् पुत्रेण तव सैन्धवः । (२०।१)

दुर्योधनेन सहितो द्रोणं रात्रावुपागमत् ॥ (२०।२)

उपसंग्रहणं कृत्वा द्रोणाय स विशां पते । (२१।१)

उपोपविश्य प्रणतः पर्यपृच्छद् इदं तदा ॥ (२१।२)

निमित्ते दूरपातित्वे लघुत्वे दृढवेधने । (२२।१)

मम ब्रवीतु भगवान् विशेषं फल्गुनस्य च ॥ (२२।२)

विद्याविशेषम् इच्छामि ज्ञातुम् आचार्य तत्त्वतः । (२३।१)

ममार्जुनस्य च विभो यथातत्त्वं प्रचक्ष्व मे ॥ (२३।२)

द्रोण उवाच । (२४।१)

समम् आचार्यकं तात तव चैवार्जुनस्य च । (२४।२)

योगाद् दुःखोचितत्वाच्च तस्मात् त्वत्तो ऽधिको ऽर्जुनः ॥ (२४।३)

न तु ते युधि संत्रासः कार्यः पार्थात् कथंचन । (२५।१)

अहं हि रक्षिता तात भयात् त्वां नात्र संशयः ॥ (२५।२)

न हि मद्बाहुगुप्तस्य प्रभवन्त्यमरा अपि । (२६।१)

व्यूहिष्यामि च तं व्यूहं यं पार्थो न तरिष्यति ॥ (२६।२)

तस्माद् युध्यस्व मा भैस्त्वं स्वधर्मम् अनुपालय । (२७।१)

पितृपैतामहं मार्गम् अनुयाहि नराधिप ॥ (२७।२)

अधीत्य विधिवद् वेदान् अग्नयः सुहुतास्त्वया । (२८।१)

इष्टं च बहुभिर् यज्ञैर् न ते मृत्युभयाद् भयम् ॥ (२८।२)

दुर्लभं मानुषैर् मन्दैर् महाभाग्यम् अवाप्य तु । (२९।१)

भुजवीर्यार्जितांल् लोकान् दिव्यान् प्राप्स्यस्यनुत्तमान् ॥ (२९।२)

कुरवः पाण्डवाश्चैव वृष्णयो ऽन्ये च मानवाः । (३०।१)

अहं च सह पुत्रेण अध्रुवा इति चिन्त्यताम् ॥ (३०।२)

पर्यायेण वयं सर्वे कालेन बलिना हताः । (३१।१)

परलोकं गमिष्यामः स्वैः स्वैः कर्मभिर् अन्विताः ॥ (३१।२)

तपस्तप्त्वा तु यांल् लोकान् प्राप्नुवन्ति तपस्विनः । (३२।१)

क्षत्रधर्माश्रिताः शूराः क्षत्रियाः प्राप्नुवन्ति तान् ॥ (३२।२)

संजय उवाच । (३३।१)

एवम् आश्वासितो राजन् भारद्वाजेन सैन्धवः । (३३।२)

अपानुदद् भयं पार्थाद् युद्धाय च मनो दधे ॥ (३३।३)