MBh, 15, 29
Select a line for its word-by-word analysis.
एवं ते पुरुषव्याघ्राः पाण्डवा मातृनन्दनाः । (१।२)
evaṃ te puruṣavyāghrāḥ pāṇḍavā mātṛnandanāḥ |
स्मरन्तो मातरं वीरा बभूवुर् भृशदुःखिताः ॥ (१।३)
smaranto mātaraṃ vīrā babhūvur bhṛśaduḥkhitāḥ ||
ये राजकार्येषु पुरा व्यासक्ता नित्यशो ऽभवन् । (२।१)
ye rājakāryeṣu purā vyāsaktā nityaśo 'bhavan |
संभाष्यमाणा अपि ते न किंचित् प्रत्यपूजयन् ॥ (३।२)
saṃbhāṣyamāṇā api te na kiṃcit pratyapūjayan ||
ते स्म वीरा दुराधर्षा गाम्भीर्ये सागरोपमाः । (४।१)
te sma vīrā durādharṣā gāmbhīrye sāgaropamāḥ |
कथं नु वृद्धमिथुनं वहत्यद्य पृथा कृशा ॥ (५।२)
kathaṃ nu vṛddhamithunaṃ vahatyadya pṛthā kṛśā ||
पतिम् अन्धं कथं वृद्धम् अन्वेति विजने वने ॥ (७।२)
patim andhaṃ kathaṃ vṛddham anveti vijane vane ||
गमने चाभवद् बुद्धिर् धृतराष्ट्रदिदृक्षया ॥ (८।२)
gamane cābhavad buddhir dhṛtarāṣṭradidṛkṣayā ||
न हि त्वा गौरवेणाहम् अशकं वक्तुम् आत्मना । (१०।१)
na hi tvā gauraveṇāham aśakaṃ vaktum ātmanā |
गमनं प्रति राजेन्द्र तद् इदं समुपस्थितम् ॥ (१०।२)
gamanaṃ prati rājendra tad idaṃ samupasthitam ||
दिष्ट्या द्रक्ष्यामि तां कुन्तीं वर्तयन्तीं तपस्विनीम् । (११।१)
diṣṭyā drakṣyāmi tāṃ kuntīṃ vartayantīṃ tapasvinīm |
जटिलां तापसीं वृद्धां कुशकाशपरिक्षताम् ॥ (११।२)
jaṭilāṃ tāpasīṃ vṛddhāṃ kuśakāśaparikṣatām ||
प्रासादहर्म्यसंवृद्धाम् अत्यन्तसुखभागिनीम् । (१२।१)
prāsādaharmyasaṃvṛddhām atyantasukhabhāginīm |
कदा नु जननीं श्रान्तां द्रक्ष्यामि भृशदुःखिताम् ॥ (१२।२)
kadā nu jananīṃ śrāntāṃ drakṣyāmi bhṛśaduḥkhitām ||
कदा द्रक्ष्यामि तां देवीं यदि जीवति सा पृथा । (१५।१)
kadā drakṣyāmi tāṃ devīṃ yadi jīvati sā pṛthā |
जीवन्त्या ह्यद्य नः प्रीतिर् भविष्यति नराधिप ॥ (१५।२)
jīvantyā hyadya naḥ prītir bhaviṣyati narādhipa ||
एषा ते ऽस्तु मतिर् नित्यं धर्मे ते रमतां मनः । (१६।१)
eṣā te 'stu matir nityaṃ dharme te ramatāṃ manaḥ |
यो ऽद्य त्वम् अस्मान् राजेन्द्र श्रेयसा योजयिष्यसि ॥ (१६।२)
yo 'dya tvam asmān rājendra śreyasā yojayiṣyasi ||
अग्रपादस्थितं चेमं विद्धि राजन् वधूजनम् । (१७।१)
agrapādasthitaṃ cemaṃ viddhi rājan vadhūjanam |
काङ्क्षन्तं दर्शनं कुन्त्या गान्धार्याः श्वशुरस्य च ॥ (१७।२)
kāṅkṣantaṃ darśanaṃ kuntyā gāndhāryāḥ śvaśurasya ca ||
इत्युक्तः स नृपो देव्या पाञ्चाल्या भरतर्षभ । (१८।१)
ityuktaḥ sa nṛpo devyā pāñcālyā bharatarṣabha |
सेनाध्यक्षान् समानाय्य सर्वान् इदम् अथाब्रवीत् ॥ (१८।२)
senādhyakṣān samānāyya sarvān idam athābravīt ||
द्रक्ष्यामि वनसंस्थं च धृतराष्ट्रं महीपतिम् ॥ (१९।२)
drakṣyāmi vanasaṃsthaṃ ca dhṛtarāṣṭraṃ mahīpatim ||
स्त्र्यध्यक्षांश्चाब्रवीद् राजा यानानि विविधानि मे । (२०।१)
stryadhyakṣāṃścābravīd rājā yānāni vividhāni me |
सज्जीक्रियन्तां सर्वाणि शिबिकाश्च सहस्रशः ॥ (२०।२)
sajjīkriyantāṃ sarvāṇi śibikāśca sahasraśaḥ ||
निर्यान्तु कोशपालाश्च कुरुक्षेत्राश्रमं प्रति ॥ (२१।२)
niryāntu kośapālāśca kurukṣetrāśramaṃ prati ||
यश्च पौरजनः कश्चिद् द्रष्टुम् इच्छति पार्थिवम् । (२२।१)
yaśca paurajanaḥ kaścid draṣṭum icchati pārthivam |
विविधं भक्ष्यभोज्यं च शकटैर् उह्यतां मम ॥ (२३।२)
vividhaṃ bhakṣyabhojyaṃ ca śakaṭair uhyatāṃ mama ||
प्रयाणं घुष्यतां चैव श्वोभूत इति माचिरम् । (२४।१)
prayāṇaṃ ghuṣyatāṃ caiva śvobhūta iti māciram |
क्रियन्तां पथि चाप्यद्य वेश्मानि विविधानि च ॥ (२४।२)
kriyantāṃ pathi cāpyadya veśmāni vividhāni ca ||
एवम् आज्ञाप्य राजा स भ्रातृभिः सह पाण्डवः । (२५।१)
evam ājñāpya rājā sa bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaḥ |
श्वोभूते निर्ययौ राजा सस्त्रीबालपुरस्कृतः ॥ (२५।२)
śvobhūte niryayau rājā sastrībālapuraskṛtaḥ ||
न्यवसन्नृपतिः पञ्च ततो ऽगच्छद् वनं प्रति ॥ (२६।२)
nyavasannṛpatiḥ pañca tato 'gacchad vanaṃ prati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.