महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 29

1960 of 1995 · 53 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

एवं ते पुरुषव्याघ्राः पाण्डवा मातृनन्दनाः । (१।२)

evaṃ te puruṣavyāghrāḥ pāṇḍavā mātṛnandanāḥ |

1.3१.३

स्मरन्तो मातरं वीरा बभूवुर् भृशदुःखिताः ॥ (१।३)

smaranto mātaraṃ vīrā babhūvur bhṛśaduḥkhitāḥ ||

2.1२.१

ये राजकार्येषु पुरा व्यासक्ता नित्यशो ऽभवन् । (२।१)

ye rājakāryeṣu purā vyāsaktā nityaśo 'bhavan |

2.2२.२

ते राजकार्याणि तदा नाकार्षुः सर्वतः पुरे ॥ (२।२)

te rājakāryāṇi tadā nākārṣuḥ sarvataḥ pure ||

3.1३.१

आविष्टा इव शोकेन नाभ्यनन्दन्त किंचन । (३।१)

āviṣṭā iva śokena nābhyanandanta kiṃcana |

3.2३.२

संभाष्यमाणा अपि ते न किंचित् प्रत्यपूजयन् ॥ (३।२)

saṃbhāṣyamāṇā api te na kiṃcit pratyapūjayan ||

4.1४.१

ते स्म वीरा दुराधर्षा गाम्भीर्ये सागरोपमाः । (४।१)

te sma vīrā durādharṣā gāmbhīrye sāgaropamāḥ |

4.2४.२

शोकोपहतविज्ञाना नष्टसंज्ञा इवाभवन् ॥ (४।२)

śokopahatavijñānā naṣṭasaṃjñā ivābhavan ||

5.1५.१

अनुस्मरन्तो जननीं ततस्ते कुरुनन्दनाः । (५।१)

anusmaranto jananīṃ tataste kurunandanāḥ |

5.2५.२

कथं नु वृद्धमिथुनं वहत्यद्य पृथा कृशा ॥ (५।२)

kathaṃ nu vṛddhamithunaṃ vahatyadya pṛthā kṛśā ||

6.1६.१

कथं च स महीपालो हतपुत्रो निराश्रयः । (६।१)

kathaṃ ca sa mahīpālo hataputro nirāśrayaḥ |

6.2६.२

पत्न्या सह वसत्येको वने श्वापदसेविते ॥ (६।२)

patnyā saha vasatyeko vane śvāpadasevite ||

7.1७.१

सा च देवी महाभागा गान्धारी हतबान्धवा । (७।१)

sā ca devī mahābhāgā gāndhārī hatabāndhavā |

7.2७.२

पतिम् अन्धं कथं वृद्धम् अन्वेति विजने वने ॥ (७।२)

patim andhaṃ kathaṃ vṛddham anveti vijane vane ||

8.1८.१

एवं तेषां कथयताम् औत्सुक्यम् अभवत् तदा । (८।१)

evaṃ teṣāṃ kathayatām autsukyam abhavat tadā |

8.2८.२

गमने चाभवद् बुद्धिर् धृतराष्ट्रदिदृक्षया ॥ (८।२)

gamane cābhavad buddhir dhṛtarāṣṭradidṛkṣayā ||

9.1९.१

सहदेवस्तु राजानं प्रणिपत्येदम् अब्रवीत् । (९।१)

sahadevastu rājānaṃ praṇipatyedam abravīt |

9.2९.२

अहो मे भवतो दृष्टं हृदयं गमनं प्रति ॥ (९।२)

aho me bhavato dṛṣṭaṃ hṛdayaṃ gamanaṃ prati ||

10.1१०.१

न हि त्वा गौरवेणाहम् अशकं वक्तुम् आत्मना । (१०।१)

na hi tvā gauraveṇāham aśakaṃ vaktum ātmanā |

10.2१०.२

गमनं प्रति राजेन्द्र तद् इदं समुपस्थितम् ॥ (१०।२)

gamanaṃ prati rājendra tad idaṃ samupasthitam ||

11.1११.१

दिष्ट्या द्रक्ष्यामि तां कुन्तीं वर्तयन्तीं तपस्विनीम् । (११।१)

diṣṭyā drakṣyāmi tāṃ kuntīṃ vartayantīṃ tapasvinīm |

11.2११.२

जटिलां तापसीं वृद्धां कुशकाशपरिक्षताम् ॥ (११।२)

jaṭilāṃ tāpasīṃ vṛddhāṃ kuśakāśaparikṣatām ||

12.1१२.१

प्रासादहर्म्यसंवृद्धाम् अत्यन्तसुखभागिनीम् । (१२।१)

prāsādaharmyasaṃvṛddhām atyantasukhabhāginīm |

12.2१२.२

कदा नु जननीं श्रान्तां द्रक्ष्यामि भृशदुःखिताम् ॥ (१२।२)

kadā nu jananīṃ śrāntāṃ drakṣyāmi bhṛśaduḥkhitām ||

13.1१३.१

अनित्याः खलु मर्त्यानां गतयो भरतर्षभ । (१३।१)

anityāḥ khalu martyānāṃ gatayo bharatarṣabha |

13.2१३.२

कुन्ती राजसुता यत्र वसत्यसुखिनी वने ॥ (१३।२)

kuntī rājasutā yatra vasatyasukhinī vane ||

14.1१४.१

सहदेववचः श्रुत्वा द्रौपदी योषितां वरा । (१४।१)

sahadevavacaḥ śrutvā draupadī yoṣitāṃ varā |

14.2१४.२

उवाच देवी राजानम् अभिपूज्याभिनन्द्य च ॥ (१४।२)

uvāca devī rājānam abhipūjyābhinandya ca ||

15.1१५.१

कदा द्रक्ष्यामि तां देवीं यदि जीवति सा पृथा । (१५।१)

kadā drakṣyāmi tāṃ devīṃ yadi jīvati sā pṛthā |

15.2१५.२

जीवन्त्या ह्यद्य नः प्रीतिर् भविष्यति नराधिप ॥ (१५।२)

jīvantyā hyadya naḥ prītir bhaviṣyati narādhipa ||

16.1१६.१

एषा ते ऽस्तु मतिर् नित्यं धर्मे ते रमतां मनः । (१६।१)

eṣā te 'stu matir nityaṃ dharme te ramatāṃ manaḥ |

16.2१६.२

यो ऽद्य त्वम् अस्मान् राजेन्द्र श्रेयसा योजयिष्यसि ॥ (१६।२)

yo 'dya tvam asmān rājendra śreyasā yojayiṣyasi ||

17.1१७.१

अग्रपादस्थितं चेमं विद्धि राजन् वधूजनम् । (१७।१)

agrapādasthitaṃ cemaṃ viddhi rājan vadhūjanam |

17.2१७.२

काङ्क्षन्तं दर्शनं कुन्त्या गान्धार्याः श्वशुरस्य च ॥ (१७।२)

kāṅkṣantaṃ darśanaṃ kuntyā gāndhāryāḥ śvaśurasya ca ||

18.1१८.१

इत्युक्तः स नृपो देव्या पाञ्चाल्या भरतर्षभ । (१८।१)

ityuktaḥ sa nṛpo devyā pāñcālyā bharatarṣabha |

18.2१८.२

सेनाध्यक्षान् समानाय्य सर्वान् इदम् अथाब्रवीत् ॥ (१८।२)

senādhyakṣān samānāyya sarvān idam athābravīt ||

19.1१९.१

निर्यातयत मे सेनां प्रभूतरथकुञ्जराम् । (१९।१)

niryātayata me senāṃ prabhūtarathakuñjarām |

19.2१९.२

द्रक्ष्यामि वनसंस्थं च धृतराष्ट्रं महीपतिम् ॥ (१९।२)

drakṣyāmi vanasaṃsthaṃ ca dhṛtarāṣṭraṃ mahīpatim ||

20.1२०.१

स्त्र्यध्यक्षांश्चाब्रवीद् राजा यानानि विविधानि मे । (२०।१)

stryadhyakṣāṃścābravīd rājā yānāni vividhāni me |

20.2२०.२

सज्जीक्रियन्तां सर्वाणि शिबिकाश्च सहस्रशः ॥ (२०।२)

sajjīkriyantāṃ sarvāṇi śibikāśca sahasraśaḥ ||

21.1२१.१

शकटापणवेशाश्च कोशशिल्पिन एव च । (२१।१)

śakaṭāpaṇaveśāśca kośaśilpina eva ca |

21.2२१.२

निर्यान्तु कोशपालाश्च कुरुक्षेत्राश्रमं प्रति ॥ (२१।२)

niryāntu kośapālāśca kurukṣetrāśramaṃ prati ||

22.1२२.१

यश्च पौरजनः कश्चिद् द्रष्टुम् इच्छति पार्थिवम् । (२२।१)

yaśca paurajanaḥ kaścid draṣṭum icchati pārthivam |

22.2२२.२

अनावृतः सुविहितः स च यातु सुरक्षितः ॥ (२२।२)

anāvṛtaḥ suvihitaḥ sa ca yātu surakṣitaḥ ||

23.1२३.१

सूदाः पौरोगवाश्चैव सर्वं चैव महानसम् । (२३।१)

sūdāḥ paurogavāścaiva sarvaṃ caiva mahānasam |

23.2२३.२

विविधं भक्ष्यभोज्यं च शकटैर् उह्यतां मम ॥ (२३।२)

vividhaṃ bhakṣyabhojyaṃ ca śakaṭair uhyatāṃ mama ||

24.1२४.१

प्रयाणं घुष्यतां चैव श्वोभूत इति माचिरम् । (२४।१)

prayāṇaṃ ghuṣyatāṃ caiva śvobhūta iti māciram |

24.2२४.२

क्रियन्तां पथि चाप्यद्य वेश्मानि विविधानि च ॥ (२४।२)

kriyantāṃ pathi cāpyadya veśmāni vividhāni ca ||

25.1२५.१

एवम् आज्ञाप्य राजा स भ्रातृभिः सह पाण्डवः । (२५।१)

evam ājñāpya rājā sa bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaḥ |

25.2२५.२

श्वोभूते निर्ययौ राजा सस्त्रीबालपुरस्कृतः ॥ (२५।२)

śvobhūte niryayau rājā sastrībālapuraskṛtaḥ ||

26.1२६.१

स बहिर् दिवसान् एवं जनौघं परिपालयन् । (२६।१)

sa bahir divasān evaṃ janaughaṃ paripālayan |

26.2२६.२

न्यवसन्नृपतिः पञ्च ततो ऽगच्छद् वनं प्रति ॥ (२६।२)

nyavasannṛpatiḥ pañca tato 'gacchad vanaṃ prati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 29

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit