महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 40

1368 of 1995 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततः कुन्तीसुतो राजा गतमन्युर् गतज्वरः । (१।२)

tataḥ kuntīsuto rājā gatamanyur gatajvaraḥ |

1.3१.३

काञ्चने प्राङ्मुखो हृष्टो न्यषीदत् परमासने ॥ (१।३)

kāñcane prāṅmukho hṛṣṭo nyaṣīdat paramāsane ||

2.1२.१

तम् एवाभिमुखौ पीठे सेव्यास्तरणसंवृते । (२।१)

tam evābhimukhau pīṭhe sevyāstaraṇasaṃvṛte |

2.2२.२

सात्यकिर् वासुदेवश्च निषीदतुर् अरिंदमौ ॥ (२।२)

sātyakir vāsudevaśca niṣīdatur ariṃdamau ||

3.1३.१

मध्ये कृत्वा तु राजानं भीमसेनार्जुनावुभौ । (३।१)

madhye kṛtvā tu rājānaṃ bhīmasenārjunāvubhau |

3.2३.२

निषीदतुर् महात्मानौ श्लक्ष्णयोर् मणिपीठयोः ॥ (३।२)

niṣīdatur mahātmānau ślakṣṇayor maṇipīṭhayoḥ ||

4.1४.१

दान्ते शय्यासने शुभ्रे जाम्बूनदविभूषिते । (४।१)

dānte śayyāsane śubhre jāmbūnadavibhūṣite |

4.2४.२

पृथापि सहदेवेन सहास्ते नकुलेन च ॥ (४।२)

pṛthāpi sahadevena sahāste nakulena ca ||

5.1५.१

सुधर्मा विदुरो धौम्यो धृतराष्ट्रश्च कौरवः । (५।१)

sudharmā viduro dhaumyo dhṛtarāṣṭraśca kauravaḥ |

5.2५.२

निषेदुर् ज्वलनाकारेष्वासनेषु पृथक् पृथक् ॥ (५।२)

niṣedur jvalanākāreṣvāsaneṣu pṛthak pṛthak ||

6.1६.१

युयुत्सुः संजयश्चैव गान्धारी च यशस्विनी । (६।१)

yuyutsuḥ saṃjayaścaiva gāndhārī ca yaśasvinī |

6.2६.२

धृतराष्ट्रो यतो राजा ततः सर्व उपाविशन् ॥ (६।२)

dhṛtarāṣṭro yato rājā tataḥ sarva upāviśan ||

7.1७.१

तत्रोपविष्टो धर्मात्मा श्वेताः सुमनसो ऽस्पृशत् । (७।१)

tatropaviṣṭo dharmātmā śvetāḥ sumanaso 'spṛśat |

7.2७.२

स्वस्तिकान् अक्षतान् भूमिं सुवर्णं रजतं मणीन् ॥ (७।२)

svastikān akṣatān bhūmiṃ suvarṇaṃ rajataṃ maṇīn ||

8.1८.१

ततः प्रकृतयः सर्वाः पुरस्कृत्य पुरोहितम् । (८।१)

tataḥ prakṛtayaḥ sarvāḥ puraskṛtya purohitam |

8.2८.२

ददृशुर् धर्मराजानम् आदाय बहु मङ्गलम् ॥ (८।२)

dadṛśur dharmarājānam ādāya bahu maṅgalam ||

9.1९.१

पृथिवीं च सुवर्णं च रत्नानि विविधानि च । (९।१)

pṛthivīṃ ca suvarṇaṃ ca ratnāni vividhāni ca |

9.2९.२

आभिषेचनिकं भाण्डं सर्वसंभारसंभृतम् ॥ (९।२)

ābhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ sarvasaṃbhārasaṃbhṛtam ||

10.1१०.१

काञ्चनौदुम्बरास्तत्र राजताः पृथिवीमयाः । (१०।१)

kāñcanaudumbarāstatra rājatāḥ pṛthivīmayāḥ |

10.2१०.२

पूर्णकुम्भाः सुमनसो लाजा बर्हींषि गोरसाः ॥ (१०।२)

pūrṇakumbhāḥ sumanaso lājā barhīṃṣi gorasāḥ ||

11.1११.१

शमीपलाशपुंनागाः समिधो मधुसर्पिषी । (११।१)

śamīpalāśapuṃnāgāḥ samidho madhusarpiṣī |

11.2११.२

स्रुव औदुम्बरः शङ्खास्तथा हेमविभूषिताः ॥ (११।२)

sruva audumbaraḥ śaṅkhāstathā hemavibhūṣitāḥ ||

12.1१२.१

दाशार्हेणाभ्यनुज्ञातस्तत्र धौम्यः पुरोहितः । (१२।१)

dāśārheṇābhyanujñātastatra dhaumyaḥ purohitaḥ |

12.2१२.२

प्रागुदक्प्रवणां वेदीं लक्षणेनोपलिप्य ह ॥ (१२।२)

prāgudakpravaṇāṃ vedīṃ lakṣaṇenopalipya ha ||

13.1१३.१

व्याघ्रचर्मोत्तरे श्लक्ष्णे सर्वतोभद्र आसने । (१३।१)

vyāghracarmottare ślakṣṇe sarvatobhadra āsane |

13.2१३.२

दृढपादप्रतिष्ठाने हुताशनसमत्विषि ॥ (१३।२)

dṛḍhapādapratiṣṭhāne hutāśanasamatviṣi ||

14.1१४.१

उपवेश्य महात्मानं कृष्णां च द्रुपदात्मजाम् । (१४।१)

upaveśya mahātmānaṃ kṛṣṇāṃ ca drupadātmajām |

14.2१४.२

जुहाव पावकं धीमान् विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ॥ (१४।२)

juhāva pāvakaṃ dhīmān vidhimantrapuraskṛtam ||

15.1१५.१

अभ्यषिञ्चत् पतिं पृथ्व्याः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । (१५।१)

abhyaṣiñcat patiṃ pṛthvyāḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram |

15.2१५.२

धृतराष्ट्रश्च राजर्षिः सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥ (१५।२)

dhṛtarāṣṭraśca rājarṣiḥ sarvāḥ prakṛtayastathā ||

16.1१६.१

ततो ऽनुवादयामासुः पणवानकदुन्दुभीः । (१६।१)

tato 'nuvādayāmāsuḥ paṇavānakadundubhīḥ |

16.2१६.२

धर्मराजो ऽपि तत् सर्वं प्रतिजग्राह धर्मतः ॥ (१६।२)

dharmarājo 'pi tat sarvaṃ pratijagrāha dharmataḥ ||

17.1१७.१

पूजयामास तांश्चापि विधिवद् भूरिदक्षिणः । (१७।१)

pūjayāmāsa tāṃścāpi vidhivad bhūridakṣiṇaḥ |

17.2१७.२

ततो निष्कसहस्रेण ब्राह्मणान् स्वस्ति वाचयत् । (१७।२)

tato niṣkasahasreṇa brāhmaṇān svasti vācayat |

17.3१७.३

वेदाध्ययनसम्पन्नाञ्शीलवृत्तसमन्वितान् ॥ (१७।३)

vedādhyayanasampannāñśīlavṛttasamanvitān ||

18.1१८.१

ते प्रीता ब्राह्मणा राजन् स्वस्त्यूचुर् जयम् एव च । (१८।१)

te prītā brāhmaṇā rājan svastyūcur jayam eva ca |

18.2१८.२

हंसा इव च नर्दन्तः प्रशशंसुर् युधिष्ठिरम् ॥ (१८।२)

haṃsā iva ca nardantaḥ praśaśaṃsur yudhiṣṭhiram ||

19.1१९.१

युधिष्ठिर महाबाहो दिष्ट्या जयसि पाण्डव । (१९।१)

yudhiṣṭhira mahābāho diṣṭyā jayasi pāṇḍava |

19.2१९.२

दिष्ट्या स्वधर्मं प्राप्तो ऽसि विक्रमेण महाद्युते ॥ (१९।२)

diṣṭyā svadharmaṃ prāpto 'si vikrameṇa mahādyute ||

20.1२०.१

दिष्ट्या गाण्डीवधन्वा च भीमसेनश्च पाण्डवः । (२०।१)

diṣṭyā gāṇḍīvadhanvā ca bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ |

20.2२०.२

त्वं चापि कुशली राजन्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ (२०।२)

tvaṃ cāpi kuśalī rājanmādrīputrau ca pāṇḍavau ||

21.1२१.१

मुक्ता वीरक्षयाद् अस्मात् संग्रामान्निहतद्विषः । (२१।१)

muktā vīrakṣayād asmāt saṃgrāmānnihatadviṣaḥ |

21.2२१.२

क्षिप्रम् उत्तरकालानि कुरु कार्याणि पाण्डव ॥ (२१।२)

kṣipram uttarakālāni kuru kāryāṇi pāṇḍava ||

22.1२२.१

ततः प्रत्यर्चितः सद्भिर् धर्मराजो युधिष्ठिरः । (२२।१)

tataḥ pratyarcitaḥ sadbhir dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

22.2२२.२

प्रतिपेदे महद् राज्यं सुहृद्भिः सह भारत ॥ (२२।२)

pratipede mahad rājyaṃ suhṛdbhiḥ saha bhārata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 40

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit