MBh, 12, 40
Select a line for its word-by-word analysis.
काञ्चने प्राङ्मुखो हृष्टो न्यषीदत् परमासने ॥ (१।३)
kāñcane prāṅmukho hṛṣṭo nyaṣīdat paramāsane ||
मध्ये कृत्वा तु राजानं भीमसेनार्जुनावुभौ । (३।१)
madhye kṛtvā tu rājānaṃ bhīmasenārjunāvubhau |
निषीदतुर् महात्मानौ श्लक्ष्णयोर् मणिपीठयोः ॥ (३।२)
niṣīdatur mahātmānau ślakṣṇayor maṇipīṭhayoḥ ||
सुधर्मा विदुरो धौम्यो धृतराष्ट्रश्च कौरवः । (५।१)
sudharmā viduro dhaumyo dhṛtarāṣṭraśca kauravaḥ |
तत्रोपविष्टो धर्मात्मा श्वेताः सुमनसो ऽस्पृशत् । (७।१)
tatropaviṣṭo dharmātmā śvetāḥ sumanaso 'spṛśat |
स्वस्तिकान् अक्षतान् भूमिं सुवर्णं रजतं मणीन् ॥ (७।२)
svastikān akṣatān bhūmiṃ suvarṇaṃ rajataṃ maṇīn ||
ततः प्रकृतयः सर्वाः पुरस्कृत्य पुरोहितम् । (८।१)
tataḥ prakṛtayaḥ sarvāḥ puraskṛtya purohitam |
पूर्णकुम्भाः सुमनसो लाजा बर्हींषि गोरसाः ॥ (१०।२)
pūrṇakumbhāḥ sumanaso lājā barhīṃṣi gorasāḥ ||
स्रुव औदुम्बरः शङ्खास्तथा हेमविभूषिताः ॥ (११।२)
sruva audumbaraḥ śaṅkhāstathā hemavibhūṣitāḥ ||
दाशार्हेणाभ्यनुज्ञातस्तत्र धौम्यः पुरोहितः । (१२।१)
dāśārheṇābhyanujñātastatra dhaumyaḥ purohitaḥ |
प्रागुदक्प्रवणां वेदीं लक्षणेनोपलिप्य ह ॥ (१२।२)
prāgudakpravaṇāṃ vedīṃ lakṣaṇenopalipya ha ||
व्याघ्रचर्मोत्तरे श्लक्ष्णे सर्वतोभद्र आसने । (१३।१)
vyāghracarmottare ślakṣṇe sarvatobhadra āsane |
उपवेश्य महात्मानं कृष्णां च द्रुपदात्मजाम् । (१४।१)
upaveśya mahātmānaṃ kṛṣṇāṃ ca drupadātmajām |
जुहाव पावकं धीमान् विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ॥ (१४।२)
juhāva pāvakaṃ dhīmān vidhimantrapuraskṛtam ||
अभ्यषिञ्चत् पतिं पृथ्व्याः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । (१५।१)
abhyaṣiñcat patiṃ pṛthvyāḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram |
धृतराष्ट्रश्च राजर्षिः सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥ (१५।२)
dhṛtarāṣṭraśca rājarṣiḥ sarvāḥ prakṛtayastathā ||
धर्मराजो ऽपि तत् सर्वं प्रतिजग्राह धर्मतः ॥ (१६।२)
dharmarājo 'pi tat sarvaṃ pratijagrāha dharmataḥ ||
ततो निष्कसहस्रेण ब्राह्मणान् स्वस्ति वाचयत् । (१७।२)
tato niṣkasahasreṇa brāhmaṇān svasti vācayat |
ते प्रीता ब्राह्मणा राजन् स्वस्त्यूचुर् जयम् एव च । (१८।१)
te prītā brāhmaṇā rājan svastyūcur jayam eva ca |
हंसा इव च नर्दन्तः प्रशशंसुर् युधिष्ठिरम् ॥ (१८।२)
haṃsā iva ca nardantaḥ praśaśaṃsur yudhiṣṭhiram ||
दिष्ट्या स्वधर्मं प्राप्तो ऽसि विक्रमेण महाद्युते ॥ (१९।२)
diṣṭyā svadharmaṃ prāpto 'si vikrameṇa mahādyute ||
दिष्ट्या गाण्डीवधन्वा च भीमसेनश्च पाण्डवः । (२०।१)
diṣṭyā gāṇḍīvadhanvā ca bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ |
त्वं चापि कुशली राजन्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ (२०।२)
tvaṃ cāpi kuśalī rājanmādrīputrau ca pāṇḍavau ||
मुक्ता वीरक्षयाद् अस्मात् संग्रामान्निहतद्विषः । (२१।१)
muktā vīrakṣayād asmāt saṃgrāmānnihatadviṣaḥ |
क्षिप्रम् उत्तरकालानि कुरु कार्याणि पाण्डव ॥ (२१।२)
kṣipram uttarakālāni kuru kāryāṇi pāṇḍava ||
ततः प्रत्यर्चितः सद्भिर् धर्मराजो युधिष्ठिरः । (२२।१)
tataḥ pratyarcitaḥ sadbhir dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
प्रतिपेदे महद् राज्यं सुहृद्भिः सह भारत ॥ (२२।२)
pratipede mahad rājyaṃ suhṛdbhiḥ saha bhārata ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.