MBh, 12, 334
Select a line for its word-by-word analysis.
अत्यन्तभक्तिमान् देवे एकान्तित्वम् उपेयिवान् ॥ (१।३)
atyantabhaktimān deve ekāntitvam upeyivān ||
श्रुत्वा भगवदाख्यानं दृष्ट्वा च हरिम् अव्ययम् । (२।२)
śrutvā bhagavadākhyānaṃ dṛṣṭvā ca harim avyayam |
तस्मिन्न् एवाश्रमे रम्ये तेपतुस्तप उत्तमम् ॥ (३।२)
tasminn evāśrame ramye tepatustapa uttamam ||
त्वम् अप्यमितविक्रान्तः पाण्डवानां कुलोद्वहः । (४।१)
tvam apyamitavikrāntaḥ pāṇḍavānāṃ kulodvahaḥ |
पावितात्माद्य संवृत्तः श्रुत्वेमाम् आदितः कथाम् ॥ (४।२)
pāvitātmādya saṃvṛttaḥ śrutvemām āditaḥ kathām ||
कर्मणा मनसा वाचा यो द्विष्याद् विष्णुम् अव्ययम् ॥ (५।२)
karmaṇā manasā vācā yo dviṣyād viṣṇum avyayam ||
यो द्विष्याद् विबुधश्रेष्ठं देवं नारायणं हरिम् ॥ (६।२)
yo dviṣyād vibudhaśreṣṭhaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ harim ||
कथं नाम भवेद् द्वेष्य आत्मा लोकस्य कस्यचित् । (७।१)
kathaṃ nāma bhaved dveṣya ātmā lokasya kasyacit |
आत्मा हि पुरुषव्याघ्र ज्ञेयो विष्णुर् इति स्थितिः ॥ (७।२)
ātmā hi puruṣavyāghra jñeyo viṣṇur iti sthitiḥ ||
कृष्णद्वैपायनं व्यासं विद्धि नारायणं प्रभुम् । (९।१)
kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ viddhi nārāyaṇaṃ prabhum |
को ह्यन्यः पुरुषव्याघ्र महाभारतकृद् भवेत् । (९।२)
ko hyanyaḥ puruṣavyāghra mahābhāratakṛd bhavet |
धर्मान्नानाविधांश्चैव को ब्रूयात् तम् ऋते प्रभुम् ॥ (९।३)
dharmānnānāvidhāṃścaiva ko brūyāt tam ṛte prabhum ||
वर्ततां ते महायज्ञो यथा संकल्पितस्त्वया । (१०।१)
vartatāṃ te mahāyajño yathā saṃkalpitastvayā |
संकल्पिताश्वमेधस्त्वं श्रुतधर्मश्च तत्त्वतः ॥ (१०।२)
saṃkalpitāśvamedhastvaṃ śrutadharmaśca tattvataḥ ||
एतत् तु महद् आख्यानं श्रुत्वा पारिक्षितो नृपः । (११।१)
etat tu mahad ākhyānaṃ śrutvā pārikṣito nṛpaḥ |
ततो यज्ञसमाप्त्यर्थं क्रियाः सर्वाः समारभत् ॥ (११।२)
tato yajñasamāptyarthaṃ kriyāḥ sarvāḥ samārabhat ||
ऋषीणां पाण्डवानां च शृण्वतोः कृष्णभीष्मयोः ॥ (१२।३)
ṛṣīṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca śṛṇvatoḥ kṛṣṇabhīṣmayoḥ ||
स हि परमगुरुर् भुवनपतिर् धरणिधरः शमनियमनिधिः । (१३।१)
sa hi paramagurur bhuvanapatir dharaṇidharaḥ śamaniyamanidhiḥ |
श्रुतिविनयनिधिर् द्विजपरमहितस् तव भवतु गतिर् हरिर् अमरहितः ॥ (१३।२)
śrutivinayanidhir dvijaparamahitas tava bhavatu gatir harir amarahitaḥ ||
तपसां निधिः सुमहतां महतो यशसश्च भाजनम् अरिष्टकहा । (१४।१)
tapasāṃ nidhiḥ sumahatāṃ mahato yaśasaśca bhājanam ariṣṭakahā |
एकान्तिनां शरणदो ऽभयदो गतिदो ऽस्तु वः स मखभागहरः ॥ (१४।२)
ekāntināṃ śaraṇado 'bhayado gatido 'stu vaḥ sa makhabhāgaharaḥ ||
त्रिगुणातिगश्चतुष्पञ्चधरः पूर्तेष्टयोश्च फलभागहरः । (१५।१)
triguṇātigaścatuṣpañcadharaḥ pūrteṣṭayośca phalabhāgaharaḥ |
विदधाति नित्यम् अजितो ऽतिबलो गतिम् आत्मगां सुकृतिनाम् ऋषीणाम् ॥ (१५।२)
vidadhāti nityam ajito 'tibalo gatim ātmagāṃ sukṛtinām ṛṣīṇām ||
तं लोकसाक्षिणम् अजं पुरुषं रविवर्णम् ईश्वरगतिं बहुशः । (१६।१)
taṃ lokasākṣiṇam ajaṃ puruṣaṃ ravivarṇam īśvaragatiṃ bahuśaḥ |
प्रणमध्वम् एकमतयो यतयः सलिलोद्भवो ऽपि तम् ऋषिं प्रणतः ॥ (१६।२)
praṇamadhvam ekamatayo yatayaḥ salilodbhavo 'pi tam ṛṣiṃ praṇataḥ ||
स हि लोकयोनिर् अमृतस्य पदं सूक्ष्मं पुराणम् अचलं परमम् । (१७।१)
sa hi lokayonir amṛtasya padaṃ sūkṣmaṃ purāṇam acalaṃ paramam |
तत् सांख्ययोगिभिर् उदारधृतं बुद्ध्या यतात्मभिर् विदितं सततम् ॥ (१७।२)
tat sāṃkhyayogibhir udāradhṛtaṃ buddhyā yatātmabhir viditaṃ satatam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.