वैशंपायन उवाच । (१।१)

हतेषु सर्वसैन्येषु धर्मराजो युधिष्ठिरः । (१।२)

शुश्रुवे पितरं वृद्धं निर्यातं गजसाह्वयात् ॥ (१।३)

सो ऽभ्ययात् पुत्रशोकार्तः पुत्रशोकपरिप्लुतम् । (२।१)

शोचमानो महाराज भ्रातृभिः सहितस्तदा ॥ (२।२)

अन्वीयमानो वीरेण दाशार्हेण महात्मना । (३।१)

युयुधानेन च तथा तथैव च युयुत्सुना ॥ (३।२)

तम् अन्वगात् सुदुःखार्ता द्रौपदी शोककर्शिता । (४।१)

सह पाञ्चालयोषिद्भिर् यास्तत्रासन् समागताः ॥ (४।२)

स गङ्गाम् अनु वृन्दानि स्त्रीणां भरतसत्तम । (५।१)

कुररीणाम् इवार्तानां क्रोशन्तीनां ददर्श ह ॥ (५।२)

ताभिः परिवृतो राजा रुदतीभिः सहस्रशः । (६।१)

ऊर्ध्वबाहुभिर् आर्ताभिर् ब्रुवतीभिः प्रियाप्रिये ॥ (६।२)

क्व नु धर्मज्ञता राज्ञः क्व नु साद्यानृशंसता । (७।१)

यदावधीत् पितॄन् भ्रातॄन् गुरून् पुत्रान् सखीन् अपि ॥ (७।२)

घातयित्वा कथं द्रोणं भीष्मं चापि पितामहम् । (८।१)

मनस्ते ऽभून्महाबाहो हत्वा चापि जयद्रथम् ॥ (८।२)

किं नु राज्येन ते कार्यं पितॄन् भ्रातॄन् अपश्यतः । (९।१)

अभिमन्युं च दुर्धर्षं द्रौपदेयांश्च भारत ॥ (९।२)

अतीत्य ता महाबाहुः क्रोशन्तीः कुररीर् इव । (१०।१)

ववन्दे पितरं ज्येष्ठं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ (१०।२)

ततो ऽभिवाद्य पितरं धर्मेणामित्रकर्शनाः । (११।१)

न्यवेदयन्त नामानि पाण्डवास्ते ऽपि सर्वशः ॥ (११।२)

तम् आत्मजान्तकरणं पिता पुत्रवधार्दितः । (१२।१)

अप्रीयमाणः शोकार्तः पाण्डवं परिषस्वजे ॥ (१२।२)

धर्मराजं परिष्वज्य सान्त्वयित्वा च भारत । (१३।१)

दुष्टात्मा भीमम् अन्वैच्छद् दिधक्षुर् इव पावकः ॥ (१३।२)

स कोपपावकस्तस्य शोकवायुसमीरितः । (१४।१)

भीमसेनमयं दावं दिधक्षुर् इव दृश्यते ॥ (१४।२)

तस्य संकल्पम् आज्ञाय भीमं प्रत्यशुभं हरिः । (१५।१)

भीमम् आक्षिप्य पाणिभ्यां प्रददौ भीमम् आयसम् ॥ (१५।२)

प्राग् एव तु महाबुद्धिर् बुद्ध्वा तस्येङ्गितं हरिः । (१६।१)

संविधानं महाप्राज्ञस्तत्र चक्रे जनार्दनः ॥ (१६।२)

तं तु गृह्यैव पाणिभ्यां भीमसेनम् अयस्मयम् । (१७।१)

बभञ्ज बलवान् राजा मन्यमानो वृकोदरम् ॥ (१७।२)

नागायुतबलप्राणः स राजा भीमम् आयसम् । (१८।१)

भङ्क्त्वा विमथितोरस्कः सुस्राव रुधिरं मुखात् ॥ (१८।२)

ततः पपात मेदिन्यां तथैव रुधिरोक्षितः । (१९।१)

प्रपुष्पिताग्रशिखरः पारिजात इव द्रुमः ॥ (१९।२)

पर्यगृह्णत तं विद्वान् सूतो गावल्गणिस्तदा । (२०।१)

मैवम् इत्यब्रवीच्चैनं शमयन् सान्त्वयन्न् इव ॥ (२०।२)

स तु कोपं समुत्सृज्य गतमन्युर् महामनाः । (२१।१)

हा हा भीमेति चुक्रोश भूयः शोकसमन्वितः ॥ (२१।२)

तं विदित्वा गतक्रोधं भीमसेनवधार्दितम् । (२२।१)

वासुदेवो वरः पुंसाम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (२२।२)

मा शुचो धृतराष्ट्र त्वं नैष भीमस्त्वया हतः । (२३।१)

आयसी प्रतिमा ह्येषा त्वया राजन्निपातिता ॥ (२३।२)

त्वां क्रोधवशम् आपन्नं विदित्वा भरतर्षभ । (२४।१)

मयापकृष्टः कौन्तेयो मृत्योर् दंष्ट्रान्तरं गतः ॥ (२४।२)

न हि ते राजशार्दूल बले तुल्यो ऽस्ति कश्चन । (२५।१)

कः सहेत महाबाहो बाह्वोर् निग्रहणं नरः ॥ (२५।२)

यथान्तकम् अनुप्राप्य जीवन् कश्चिन्न मुच्यते । (२६।१)

एवं बाह्वन्तरं प्राप्य तव जीवेन्न कश्चन ॥ (२६।२)

तस्मात् पुत्रेण या सा ते प्रतिमा कारितायसी । (२७।१)

भीमस्य सेयं कौरव्य तवैवोपहृता मया ॥ (२७।२)

पुत्रशोकाभिसंतापाद् धर्माद् अपहृतं मनः । (२८।१)

तव राजेन्द्र तेन त्वं भीमसेनं जिघांससि ॥ (२८।२)

न च ते तत् क्षमं राजन् हन्यास्त्वं यद् वृकोदरम् । (२९।१)

न हि पुत्रा महाराज जीवेयुस्ते कथंचन ॥ (२९।२)

तस्माद् यत् कृतम् अस्माभिर् मन्यमानैः क्षमं प्रति । (३०।१)

अनुमन्यस्व तत् सर्वं मा च शोके मनः कृथाः ॥ (३०।२)