महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 62

62 of 1995 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

त्वत्तः श्रुतम् इदं ब्रह्मन् देवदानवरक्षसाम् । (१।२)

tvattaḥ śrutam idaṃ brahman devadānavarakṣasām |

1.3१.३

अंशावतरणं सम्यग् गन्धर्वाप्सरसां तथा ॥ (१।३)

aṃśāvataraṇaṃ samyag gandharvāpsarasāṃ tathā ||

2.1२.१

धर्मार्थकामसहितं राजर्षीणां प्रकीर्तितम् । (२।१)

dharmārthakāmasahitaṃ rājarṣīṇāṃ prakīrtitam |

2.2२.२

पवित्रं कीर्त्यमानं मे निबोधेदं मनीषिणाम् । (२।२)

pavitraṃ kīrtyamānaṃ me nibodhedaṃ manīṣiṇām |

2.3२.३

जनमेजयः । (२।३)

janamejayaḥ |

2.4२.४

भगवन् विस्तरेणेह भरतस्य महात्मनः । (२।४)

bhagavan vistareṇeha bharatasya mahātmanaḥ |

2.5२.५

जन्म कर्म च शुश्रूषुस्तन् मे शंसितुम् अर्हसि । (२।५)

janma karma ca śuśrūṣustan me śaṃsitum arhasi |

2.6२.६

इमं तु भूय इच्छामि कुरूणां वंशम् आदितः । (२।६)

imaṃ tu bhūya icchāmi kurūṇāṃ vaṃśam āditaḥ |

2.7२.७

कथ्यमानं त्वया विप्र विप्रर्षिगणसंनिधौ ॥ (२।७)

kathyamānaṃ tvayā vipra viprarṣigaṇasaṃnidhau ||

3.1३.१

वैशंपायन उवाच । (३।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

3.2३.२

पौरवाणां वंशकरो दुःषन्तो नाम वीर्यवान् । (३।२)

pauravāṇāṃ vaṃśakaro duḥṣanto nāma vīryavān |

3.3३.३

पृथिव्याश्चतुरन्ताया गोप्ता भरतसत्तम ॥ (३।३)

pṛthivyāścaturantāyā goptā bharatasattama ||

4.1४.१

चतुर्भागं भुवः कृत्स्नं स भुङ्क्ते मनुजेश्वरः । (४।१)

caturbhāgaṃ bhuvaḥ kṛtsnaṃ sa bhuṅkte manujeśvaraḥ |

4.2४.२

समुद्रावरणांश्चापि देशान् स समितिंजयः ॥ (४।२)

samudrāvaraṇāṃścāpi deśān sa samitiṃjayaḥ ||

5.1५.१

आ म्लेच्छाटविकान् सर्वान् स भुङ्क्ते रिपुमर्दनः । (५।१)

ā mlecchāṭavikān sarvān sa bhuṅkte ripumardanaḥ |

5.2५.२

रत्नाकरसमुद्रान्तांश् चातुर्वर्ण्यजनावृतान् ॥ (५।२)

ratnākarasamudrāntāṃś cāturvarṇyajanāvṛtān ||

6.1६.१

न वर्णसंकरकरो नाकृष्यकरकृज्जनः । (६।१)

na varṇasaṃkarakaro nākṛṣyakarakṛjjanaḥ |

6.2६.२

न पापकृत् कश्चिद् आसीत् तस्मिन् राजनि शासति ॥ (६।२)

na pāpakṛt kaścid āsīt tasmin rājani śāsati ||

7.1७.१

धर्म्यां रतिं सेवमाना धर्मार्थावभिपेदिरे । (७।१)

dharmyāṃ ratiṃ sevamānā dharmārthāvabhipedire |

7.2७.२

तदा नरा नरव्याघ्र तस्मिञ् जनपदेश्वरे ॥ (७।२)

tadā narā naravyāghra tasmiñ janapadeśvare ||

8.1८.१

नासीच्चोरभयं तात न क्षुधाभयम् अण्वपि । (८।१)

nāsīccorabhayaṃ tāta na kṣudhābhayam aṇvapi |

8.2८.२

नासीद् व्याधिभयं चापि तस्मिञ् जनपदेश्वरे ॥ (८।२)

nāsīd vyādhibhayaṃ cāpi tasmiñ janapadeśvare ||

9.1९.१

स्वैर् धर्मै रेमिरे वर्णा दैवे कर्मणि निःस्पृहाः । (९।१)

svair dharmai remire varṇā daive karmaṇi niḥspṛhāḥ |

9.2९.२

तम् आश्रित्य महीपालम् आसंश्चैवाकुतोभयाः ॥ (९।२)

tam āśritya mahīpālam āsaṃścaivākutobhayāḥ ||

10.1१०.१

कालवर्षी च पर्जन्यः सस्यानि फलवन्ति च । (१०।१)

kālavarṣī ca parjanyaḥ sasyāni phalavanti ca |

10.2१०.२

सर्वरत्नसमृद्धा च मही वसुमती तदा । (१०।२)

sarvaratnasamṛddhā ca mahī vasumatī tadā |

10.3१०.३

स्वकर्मनिरता विप्रा नानृतं तेषु विद्यते ॥ (१०।३)

svakarmaniratā viprā nānṛtaṃ teṣu vidyate ||

11.1११.१

स चाद्भुतमहावीर्यो वज्रसंहननो युवा । (११।१)

sa cādbhutamahāvīryo vajrasaṃhanano yuvā |

11.2११.२

उद्यम्य मन्दरं दोर्भ्यां हरेत् सवनकाननम् ॥ (११।२)

udyamya mandaraṃ dorbhyāṃ haret savanakānanam ||

12.1१२.१

धनुष्यथ गदायुद्धे त्सरुप्रहरणेषु च । (१२।१)

dhanuṣyatha gadāyuddhe tsarupraharaṇeṣu ca |

12.2१२.२

नागपृष्ठे ऽश्वपृष्ठे च बभूव परिनिष्ठितः ॥ (१२।२)

nāgapṛṣṭhe 'śvapṛṣṭhe ca babhūva pariniṣṭhitaḥ ||

13.1१३.१

बले विष्णुसमश्चासीत् तेजसा भास्करोपमः । (१३।१)

bale viṣṇusamaścāsīt tejasā bhāskaropamaḥ |

13.2१३.२

अक्षुब्धत्वे ऽर्णवसमः सहिष्णुत्वे धरासमः ॥ (१३।२)

akṣubdhatve 'rṇavasamaḥ sahiṣṇutve dharāsamaḥ ||

14.1१४.१

संमतः स महीपालः प्रसन्नपुरराष्ट्रवान् । (१४।१)

saṃmataḥ sa mahīpālaḥ prasannapurarāṣṭravān |

14.2१४.२

भूयो धर्मपरैर् भावैर् विदितं जनम् आवसत् ॥ (१४।२)

bhūyo dharmaparair bhāvair viditaṃ janam āvasat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 62

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit