महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 136

800 of 1995 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

कुन्त्यास्तु वचनं श्रुत्वा भीष्मद्रोणौ महारथौ । (१।२)

kuntyāstu vacanaṃ śrutvā bhīṣmadroṇau mahārathau |

1.3१.३

दुर्योधनम् इदं वाक्यम् ऊचतुः शासनातिगम् ॥ (१।३)

duryodhanam idaṃ vākyam ūcatuḥ śāsanātigam ||

2.1२.१

श्रुतं ते पुरुषव्याघ्र कुन्त्याः कृष्णस्य संनिधौ । (२।१)

śrutaṃ te puruṣavyāghra kuntyāḥ kṛṣṇasya saṃnidhau |

2.2२.२

वाक्यम् अर्थवद् अव्यग्रम् उक्तं धर्म्यम् अनुत्तमम् ॥ (२।२)

vākyam arthavad avyagram uktaṃ dharmyam anuttamam ||

3.1३.१

तत् करिष्यन्ति कौन्तेया वासुदेवस्य संमतम् । (३।१)

tat kariṣyanti kaunteyā vāsudevasya saṃmatam |

3.2३.२

न हि ते जातु शाम्येरन् ऋते राज्येन कौरव ॥ (३।२)

na hi te jātu śāmyeran ṛte rājyena kaurava ||

4.1४.१

क्लेशिता हि त्वया पार्था धर्मपाशसितास्तदा । (४।१)

kleśitā hi tvayā pārthā dharmapāśasitāstadā |

4.2४.२

सभायां द्रौपदी चैव तैश्च तन्मर्षितं तव ॥ (४।२)

sabhāyāṃ draupadī caiva taiśca tanmarṣitaṃ tava ||

5.1५.१

कृतास्त्रं ह्यर्जुनं प्राप्य भीमं च कृतनिश्रमम् । (५।१)

kṛtāstraṃ hyarjunaṃ prāpya bhīmaṃ ca kṛtaniśramam |

5.2५.२

गाण्डीवं चेषुधी चैव रथं च ध्वजम् एव च । (५।२)

gāṇḍīvaṃ ceṣudhī caiva rathaṃ ca dhvajam eva ca |

5.3५.३

सहायं वासुदेवं च न क्षंस्यति युधिष्ठिरः ॥ (५।३)

sahāyaṃ vāsudevaṃ ca na kṣaṃsyati yudhiṣṭhiraḥ ||

6.1६.१

प्रत्यक्षं ते महाबाहो यथा पार्थेन धीमता । (६।१)

pratyakṣaṃ te mahābāho yathā pārthena dhīmatā |

6.2६.२

विराटनगरे पूर्वं सर्वे स्म युधि निर्जिताः ॥ (६।२)

virāṭanagare pūrvaṃ sarve sma yudhi nirjitāḥ ||

7.1७.१

दानवान् घोरकर्माणो निवातकवचान् युधि । (७।१)

dānavān ghorakarmāṇo nivātakavacān yudhi |

7.2७.२

रौद्रम् अस्त्रं समाधाय दग्धवान् अस्त्रवह्निना ॥ (७।२)

raudram astraṃ samādhāya dagdhavān astravahninā ||

8.1८.१

कर्णप्रभृतयश्चेमे त्वं चापि कवची रथी । (८।१)

karṇaprabhṛtayaśceme tvaṃ cāpi kavacī rathī |

8.2८.२

मोक्षिता घोषयात्रायां पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥ (८।२)

mokṣitā ghoṣayātrāyāṃ paryāptaṃ tannidarśanam ||

9.1९.१

प्रशाम्य भरतश्रेष्ठ भ्रातृभिः सह पाण्डवैः । (९।१)

praśāmya bharataśreṣṭha bhrātṛbhiḥ saha pāṇḍavaiḥ |

9.2९.२

रक्षेमां पृथिवीं सर्वां मृत्योर् दंष्ट्रान्तरं गताम् ॥ (९।२)

rakṣemāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ mṛtyor daṃṣṭrāntaraṃ gatām ||

10.1१०.१

ज्येष्ठो भ्राता धर्मशीलो वत्सलः श्लक्ष्णवाक् शुचिः । (१०।१)

jyeṣṭho bhrātā dharmaśīlo vatsalaḥ ślakṣṇavāk śuciḥ |

10.2१०.२

तं गच्छ पुरुषव्याघ्रं व्यपनीयेह किल्बिषम् ॥ (१०।२)

taṃ gaccha puruṣavyāghraṃ vyapanīyeha kilbiṣam ||

11.1११.१

दृष्टश्चेत् त्वं पाण्डवेन व्यपनीतशरासनः । (११।१)

dṛṣṭaścet tvaṃ pāṇḍavena vyapanītaśarāsanaḥ |

11.2११.२

प्रसन्नभ्रुकुटिः श्रीमान् कृता शान्तिः कुलस्य नः ॥ (११।२)

prasannabhrukuṭiḥ śrīmān kṛtā śāntiḥ kulasya naḥ ||

12.1१२.१

तम् अभ्येत्य सहामात्यः परिष्वज्य नृपात्मजम् । (१२।१)

tam abhyetya sahāmātyaḥ pariṣvajya nṛpātmajam |

12.2१२.२

अभिवादय राजानं यथापूर्वम् अरिंदम ॥ (१२।२)

abhivādaya rājānaṃ yathāpūrvam ariṃdama ||

13.1१३.१

अभिवादयमानं त्वां पाणिभ्यां भीमपूर्वजः । (१३।१)

abhivādayamānaṃ tvāṃ pāṇibhyāṃ bhīmapūrvajaḥ |

13.2१३.२

प्रतिगृह्णातु सौहार्दात् कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ (१३।२)

pratigṛhṇātu sauhārdāt kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||

14.1१४.१

सिंहस्कन्धोरुबाहुस्त्वां वृत्तायतमहाभुजः । (१४।१)

siṃhaskandhorubāhustvāṃ vṛttāyatamahābhujaḥ |

14.2१४.२

परिष्वजतु बाहुभ्यां भीमः प्रहरतां वरः ॥ (१४।२)

pariṣvajatu bāhubhyāṃ bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ ||

15.1१५.१

सिंहग्रीवो गुडाकेशस्ततस्त्वां पुष्करेक्षणः । (१५।१)

siṃhagrīvo guḍākeśastatastvāṃ puṣkarekṣaṇaḥ |

15.2१५.२

अभिवादयतां पार्थः कुन्तीपुत्रो धनंजयः ॥ (१५।२)

abhivādayatāṃ pārthaḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ ||

16.1१६.१

आश्विनेयौ नरव्याघ्रौ रूपेणाप्रतिमौ भुवि । (१६।१)

āśvineyau naravyāghrau rūpeṇāpratimau bhuvi |

16.2१६.२

तौ च त्वां गुरुवत् प्रेम्णा पूजया प्रत्युदीयताम् ॥ (१६।२)

tau ca tvāṃ guruvat premṇā pūjayā pratyudīyatām ||

17.1१७.१

मुञ्चन्त्वानन्दजाश्रूणि दाशार्हप्रमुखा नृपाः । (१७।१)

muñcantvānandajāśrūṇi dāśārhapramukhā nṛpāḥ |

17.2१७.२

संगच्छ भ्रातृभिः सार्धं मानं संत्यज्य पार्थिव ॥ (१७।२)

saṃgaccha bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ mānaṃ saṃtyajya pārthiva ||

18.1१८.१

प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां ततस्तं भ्रातृभिः सह । (१८।१)

praśādhi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ tatastaṃ bhrātṛbhiḥ saha |

18.2१८.२

समालिङ्ग्य च हर्षेण नृपा यान्तु परस्परम् ॥ (१८।२)

samāliṅgya ca harṣeṇa nṛpā yāntu parasparam ||

19.1१९.१

अलं युद्धेन राजेन्द्र सुहृदां शृणु कारणम् । (१९।१)

alaṃ yuddhena rājendra suhṛdāṃ śṛṇu kāraṇam |

19.2१९.२

ध्रुवं विनाशो युद्धे हि क्षत्रियाणां प्रदृश्यते ॥ (१९।२)

dhruvaṃ vināśo yuddhe hi kṣatriyāṇāṃ pradṛśyate ||

20.1२०.१

ज्योतींषि प्रतिकूलानि दारुणा मृगपक्षिणः । (२०।१)

jyotīṃṣi pratikūlāni dāruṇā mṛgapakṣiṇaḥ |

20.2२०.२

उत्पाता विविधा वीर दृश्यन्ते क्षत्रनाशनाः ॥ (२०।२)

utpātā vividhā vīra dṛśyante kṣatranāśanāḥ ||

21.1२१.१

विशेषत इहास्माकं निमित्तानि विनाशने । (२१।१)

viśeṣata ihāsmākaṃ nimittāni vināśane |

21.2२१.२

उल्काभिर् हि प्रदीप्ताभिर् वध्यते पृतना तव ॥ (२१।२)

ulkābhir hi pradīptābhir vadhyate pṛtanā tava ||

22.1२२.१

वाहनान्यप्रहृष्टानि रुदन्तीव विशां पते । (२२।१)

vāhanānyaprahṛṣṭāni rudantīva viśāṃ pate |

22.2२२.२

गृध्रास्ते पर्युपासन्ते सैन्यानि च समन्ततः ॥ (२२।२)

gṛdhrāste paryupāsante sainyāni ca samantataḥ ||

23.1२३.१

नगरं न यथापूर्वं तथा राजनिवेशनम् । (२३।१)

nagaraṃ na yathāpūrvaṃ tathā rājaniveśanam |

23.2२३.२

शिवाश्चाशिवनिर्घोषा दीप्तां सेवन्ति वै दिशम् ॥ (२३।२)

śivāścāśivanirghoṣā dīptāṃ sevanti vai diśam ||

24.1२४.१

कुरु वाक्यं पितुर् मातुर् अस्माकं च हितैषिणाम् । (२४।१)

kuru vākyaṃ pitur mātur asmākaṃ ca hitaiṣiṇām |

24.2२४.२

त्वय्यायत्तो महाबाहो शमो व्यायाम एव च ॥ (२४।२)

tvayyāyatto mahābāho śamo vyāyāma eva ca ||

25.1२५.१

न चेत् करिष्यसि वचः सुहृदाम् अरिकर्शन । (२५।१)

na cet kariṣyasi vacaḥ suhṛdām arikarśana |

25.2२५.२

तप्स्यसे वाहिनीं दृष्ट्वा पार्थबाणप्रपीडिताम् ॥ (२५।२)

tapsyase vāhinīṃ dṛṣṭvā pārthabāṇaprapīḍitām ||

26.1२६.१

भीमस्य च महानादं नदतः शुष्मिणो रणे । (२६।१)

bhīmasya ca mahānādaṃ nadataḥ śuṣmiṇo raṇe |

26.2२६.२

श्रुत्वा स्मर्तासि मे वाक्यं गाण्डीवस्य च निस्वनम् । (२६।२)

śrutvā smartāsi me vākyaṃ gāṇḍīvasya ca nisvanam |

26.3२६.३

यद्येतद् अपसव्यं ते भविष्यति वचो मम ॥ (२६।३)

yadyetad apasavyaṃ te bhaviṣyati vaco mama ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 136

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit