युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

विद्या तपश्च दानं च किम् एतेषां विशिष्यते । (१।२)

पृच्छामि त्वा सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (२।२)

मैत्रेयस्य च संवादं कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ (२।३)

कृष्णद्वैपायनो राजन्न् अज्ञातचरितं चरन् । (३।१)

वाराणस्याम् उपातिष्ठन्मैत्रेयं स्वैरिणीकुले ॥ (३।२)

तम् उपस्थितम् आसीनं ज्ञात्वा स मुनिसत्तमम् । (४।१)

अर्चित्वा भोजयामास मैत्रेयो ऽशनम् उत्तमम् ॥ (४।२)

तद् अन्नम् उत्तमं भुक्त्वा गुणवत् सार्वकामिकम् । (५।१)

प्रतिष्ठमानो ऽस्मयत प्रीतः कृष्णो महामनाः ॥ (५।२)

तम् उत्स्मयन्तं सम्प्रेक्ष्य मैत्रेयः कृष्णम् अब्रवीत् । (६।१)

कारणं ब्रूहि धर्मात्मन् यो ऽस्मयिष्ठाः कुतश्च ते । (६।२)

तपस्विनो धृतिमतः प्रमोदः समुपागतः ॥ (६।३)

एतत् पृच्छामि ते विद्वन्न् अभिवाद्य प्रणम्य च । (७।१)

आत्मनश्च तपोभाग्यं महाभाग्यं तथैव च ॥ (७।२)

पृथग् आचरतस्तात पृथग् आत्मनि चात्मनोः । (८।१)

अल्पान्तरम् अहं मन्ये विशिष्टम् अपि वा त्वया ॥ (८।२)

व्यास उवाच । (९।१)

अतिच्छेदातिवादाभ्यां स्मयो ऽयं समुपागतः । (९।२)

असत्यं वेदवचनं कस्माद् वेदो ऽनृतं वदेत् ॥ (९।३)

त्रीण्येव तु पदान्याहुः पुरुषस्योत्तमं व्रतम् । (१०।१)

न द्रुह्येच्चैव दद्याच्च सत्यं चैव परं वदेत् । (१०।२)

इदानीं चैव नः कृत्यं पुरस्ताच्च परं स्मृतम् ॥ (१०।३)

अल्पो ऽपि तादृशो दायो भवत्युत महाफलः । (११।१)

तृषिताय च यद् दत्तं हृदयेनानसूयता ॥ (११।२)

तृषितस्तृषिताय त्वं दत्त्वैतद् अशनं मम । (१२।१)

अजैषीर् महतो लोकान्महायज्ञैर् इवाभिभो । (१२।२)

अतो दानपवित्रेण प्रीतो ऽस्मि तपसैव च ॥ (१२।३)

पुण्यस्यैव हि ते गन्धः पुण्यस्यैव च दर्शनम् । (१३।१)

पुण्यश्च वाति गन्धस्ते मन्ये कर्मविधानतः ॥ (१३।२)

अधिकं मार्जनात् तात तथैवाप्यनुलेपनात् । (१४।१)

शुभं सर्वपवित्रेभ्यो दानम् एव परं भवेत् ॥ (१४।२)

यानीमान्युत्तमानीह वेदोक्तानि प्रशंससि । (१५।१)

तेषां श्रेष्ठतमं दानम् इति मे नास्ति संशयः ॥ (१५।२)

दानकृद्भिः कृतः पन्था येन यान्ति मनीषिणः । (१६।१)

ते हि प्राणस्य दातारस्तेषु धर्मः प्रतिष्ठितः ॥ (१६।२)

यथा वेदाः स्वधीताश्च यथा चेन्द्रियसंयमः । (१७।१)

सर्वत्यागो यथा चेह तथा दानम् अनुत्तमम् ॥ (१७।२)

त्वं हि तात सुखाद् एव सुखम् एष्यसि शोभनम् । (१८।१)

सुखात् सुखतरप्राप्तिम् आप्नुते मतिमान्नरः ॥ (१८।२)

तन्नः प्रत्यक्षम् एवेदम् उपलब्धम् असंशयम् । (१९।१)

श्रीमन्तम् आप्नुवन्त्यर्था दानं यज्ञस्तथा सुखम् ॥ (१९।२)

सुखाद् एव परं दुःखं दुःखाद् अन्यत् परं सुखम् । (२०।१)

दृश्यते हि महाप्राज्ञ नियतं वै स्वभावतः ॥ (२०।२)

त्रिविधानीह वृत्तानि नरस्याहुर् मनीषिणः । (२१।१)

पुण्यम् अन्यत् पापम् अन्यन्न पुण्यं न च पापकम् ॥ (२१।२)

न वृत्तं मन्यते ऽन्यस्य मन्यते ऽन्यस्य पापकम् । (२२।१)

तथा स्वकर्मनिर्वृत्तं न पुण्यं न च पापकम् ॥ (२२।२)

रमस्वैधस्व मोदस्व देहि चैव यजस्व च । (२३।१)

न त्वाम् अभिभविष्यन्ति वैद्या न च तपस्विनः ॥ (२३।२)