MBh, 5, 41
Select a line for its word-by-word analysis.
तन्मे शुश्रूषवे ब्रूहि विचित्राणि हि भाषसे ॥ (१।३)
tanme śuśrūṣave brūhi vicitrāṇi hi bhāṣase ||
सनत्सुजातः प्रोवाच मृत्युर् नास्तीति भारत ॥ (२।३)
sanatsujātaḥ provāca mṛtyur nāstīti bhārata ||
स ते गुह्यान् प्रकाशांश्च सर्वान् हृदयसंश्रयान् । (३।१)
sa te guhyān prakāśāṃśca sarvān hṛdayasaṃśrayān |
किं त्वं न वेद तद् भूयो यन्मे ब्रूयात् सनातनः । (४।२)
kiṃ tvaṃ na veda tad bhūyo yanme brūyāt sanātanaḥ |
त्वम् एव विदुर ब्रूहि प्रज्ञाशेषो ऽस्ति चेत् तव ॥ (४।३)
tvam eva vidura brūhi prajñāśeṣo 'sti cet tava ||
शूद्रयोनावहं जातो नातो ऽन्यद् वक्तुम् उत्सहे । (५।२)
śūdrayonāvahaṃ jāto nāto 'nyad vaktum utsahe |
कुमारस्य तु या बुद्धिर् वेद तां शाश्वतीम् अहम् ॥ (५।३)
kumārasya tu yā buddhir veda tāṃ śāśvatīm aham ||
ब्राह्मीं हि योनिम् आपन्नः सुगुह्यम् अपि यो वदेत् । (६।१)
brāhmīṃ hi yonim āpannaḥ suguhyam api yo vadet |
न तेन गर्ह्यो देवानां तस्माद् एतद् ब्रवीमि ते ॥ (६।२)
na tena garhyo devānāṃ tasmād etad bravīmi te ||
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास भारत ॥ (८।३)
sa ca taccintitaṃ jñātvā darśayāmāsa bhārata ||
सुखोपविष्टं विश्रान्तम् अथैनं विदुरो ऽब्रवीत् ॥ (९।२)
sukhopaviṣṭaṃ viśrāntam athainaṃ viduro 'bravīt ||
भगवन् संशयः कश्चिद् धृतराष्ट्रस्य मानसे । (१०।१)
bhagavan saṃśayaḥ kaścid dhṛtarāṣṭrasya mānase |
यो न शक्यो मया वक्तुं तम् अस्मै वक्तुम् अर्हसि । (१०।२)
yo na śakyo mayā vaktuṃ tam asmai vaktum arhasi |
यं श्रुत्वायं मनुष्येन्द्रः सुखदुःखातिगो भवेत् ॥ (१०।३)
yaṃ śrutvāyaṃ manuṣyendraḥ sukhaduḥkhātigo bhavet ||
लाभालाभौ प्रियद्वेष्यौ यथैनं न जरान्तकौ । (११।१)
lābhālābhau priyadveṣyau yathainaṃ na jarāntakau |
विषहेरन् भयामर्षौ क्षुत्पिपासे मदोद्भवौ । (११।२)
viṣaheran bhayāmarṣau kṣutpipāse madodbhavau |
अरतिश्चैव तन्द्री च कामक्रोधौ क्षयोदयौ ॥ (११।३)
aratiścaiva tandrī ca kāmakrodhau kṣayodayau ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.