MBh, 4, 34
Select a line for its word-by-word analysis.
यदि मे सारथिः कश्चिद् भवेद् अश्वेषु कोविदः ॥ (१।३)
yadi me sārathiḥ kaścid bhaved aśveṣu kovidaḥ ||
तम् एव नाधिगच्छामि यो मे यन्ता भवेन्नरः । (२।१)
tam eva nādhigacchāmi yo me yantā bhavennaraḥ |
पश्यध्वं सारथिं क्षिप्रं मम युक्तं प्रयास्यतः ॥ (२।२)
paśyadhvaṃ sārathiṃ kṣipraṃ mama yuktaṃ prayāsyataḥ ||
अष्टाविंशतिरात्रं वा मासं वा नूनम् अन्ततः । (३।१)
aṣṭāviṃśatirātraṃ vā māsaṃ vā nūnam antataḥ |
यत् तद् आसीन्महद् युद्धं तत्र मे सारथिर् हतः ॥ (३।२)
yat tad āsīnmahad yuddhaṃ tatra me sārathir hataḥ ||
त्वरावान् अद्य यात्वाहं समुच्छ्रितमहाध्वजम् ॥ (४।२)
tvarāvān adya yātvāhaṃ samucchritamahādhvajam ||
शस्त्रप्रतापनिर्वीर्यान् कुरूञ् जित्वानये पशून् ॥ (५।२)
śastrapratāpanirvīryān kurūñ jitvānaye paśūn ||
दुर्योधनं शांतनवं कर्णं वैकर्तनं कृपम् । (६।१)
duryodhanaṃ śāṃtanavaṃ karṇaṃ vaikartanaṃ kṛpam |
द्रोणं च सह पुत्रेण महेष्वासान् समागतान् ॥ (६।२)
droṇaṃ ca saha putreṇa maheṣvāsān samāgatān ||
वित्रासयित्वा संग्रामे दानवान् इव वज्रभृत् । (७।१)
vitrāsayitvā saṃgrāme dānavān iva vajrabhṛt |
शून्यम् आसाद्य कुरवः प्रयान्त्यादाय गोधनम् । (८।१)
śūnyam āsādya kuravaḥ prayāntyādāya godhanam |
किं नु शक्यं मया कर्तुं यद् अहं तत्र नाभवम् ॥ (८।२)
kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ yad ahaṃ tatra nābhavam ||
पश्येयुर् अद्य मे वीर्यं कुरवस्ते समागताः । (९।१)
paśyeyur adya me vīryaṃ kuravaste samāgatāḥ |
किं नु पार्थो ऽर्जुनः साक्षाद् अयम् अस्मान् प्रबाधते ॥ (९।२)
kiṃ nu pārtho 'rjunaḥ sākṣād ayam asmān prabādhate ||
तस्य तद् वचनं स्त्रीषु भाषतः स्म पुनः पुनः । (१०।२)
tasya tad vacanaṃ strīṣu bhāṣataḥ sma punaḥ punaḥ |
नामर्षयत पाञ्चाली बीभत्सोः परिकीर्तनम् ॥ (१०।३)
nāmarṣayata pāñcālī bībhatsoḥ parikīrtanam ||
अथैनम् उपसंगम्य स्त्रीमध्यात् सा तपस्विनी । (११।१)
athainam upasaṃgamya strīmadhyāt sā tapasvinī |
यो ऽसौ बृहद्वारणाभो युवा सुप्रियदर्शनः । (१२।१)
yo 'sau bṛhadvāraṇābho yuvā supriyadarśanaḥ |
बृहन्नडेति विख्यातः पार्थस्यासीत् स सारथिः ॥ (१२।२)
bṛhannaḍeti vikhyātaḥ pārthasyāsīt sa sārathiḥ ||
धनुष्यनवरश्चासीत् तस्य शिष्यो महात्मनः । (१३।१)
dhanuṣyanavaraścāsīt tasya śiṣyo mahātmanaḥ |
दृष्टपूर्वो मया वीर चरन्त्या पाण्डवान् प्रति ॥ (१३।२)
dṛṣṭapūrvo mayā vīra carantyā pāṇḍavān prati ||
यदा तत् पावको दावम् अदहत् खाण्डवं महत् । (१४।१)
yadā tat pāvako dāvam adahat khāṇḍavaṃ mahat |
अजयत् खाण्डवप्रस्थे न हि यन्तास्ति तादृशः ॥ (१५।२)
ajayat khāṇḍavaprasthe na hi yantāsti tādṛśaḥ ||
यदि वै सारथिः स स्यात् कुरून् सर्वान् असंशयम् । (१७।१)
yadi vai sārathiḥ sa syāt kurūn sarvān asaṃśayam |
जित्वा गाश्च समादाय ध्रुवम् आगमनं भवेत् ॥ (१७।२)
jitvā gāśca samādāya dhruvam āgamanaṃ bhavet ||
एवम् उक्तः स सैरन्ध्र्या भगिनीं प्रत्यभाषत । (१८।१)
evam uktaḥ sa sairandhryā bhaginīṃ pratyabhāṣata |
गच्छ त्वम् अनवद्याङ्गि ताम् आनय बृहन्नडाम् ॥ (१८।२)
gaccha tvam anavadyāṅgi tām ānaya bṛhannaḍām ||
सा भ्रात्रा प्रेषिता शीघ्रम् अगच्छन् नर्तनागृहम् । (१९।१)
sā bhrātrā preṣitā śīghram agacchan nartanāgṛham |
यत्रास्ते स महाबाहुश्छन्नः सत्रेण पाण्डवः ॥ (१९।२)
yatrāste sa mahābāhuśchannaḥ satreṇa pāṇḍavaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.