युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

कालमृत्युयमानां च ब्राह्मणस्य च सत्तम । (१।२)

विवादो व्याहृतः पूर्वं तद् भवान् वक्तुम् अर्हति ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (२।२)

इक्ष्वाकोः सूर्यपुत्रस्य यद् वृत्तं ब्राह्मणस्य च ॥ (२।३)

कालस्य मृत्योश्च तथा यद् वृत्तं तन्निबोध मे । (३।१)

यथा स तेषां संवादो यस्मिन् स्थाने ऽपि चाभवत् ॥ (३।२)

ब्राह्मणो जापकः कश्चिद् धर्मवृत्तो महायशाः । (४।१)

षडङ्गविन्महाप्राज्ञः पैप्पलादिः स कौशिकः ॥ (४।२)

तस्यापरोक्षं विज्ञानं षडङ्गेषु तथैव च । (५।१)

वेदेषु चैव निष्णातो हिमवत्पादसंश्रयः ॥ (५।२)

सो ऽन्त्यं ब्राह्मं तपस्तेपे संहितां संयतो जपन् । (६।१)

तस्य वर्षसहस्रं तु नियमेन तथा गतम् ॥ (६।२)

स देव्या दर्शितः साक्षात् प्रीतास्मीति तदा किल । (७।१)

जप्यम् आवर्तयंस्तूष्णीं न च तां किंचिद् अब्रवीत् ॥ (७।२)

तस्यानुकम्पया देवी प्रीता समभवत् तदा । (८।१)

वेदमाता ततस्तस्य तज्जप्यं समपूजयत् ॥ (८।२)

समाप्तजप्यस्तूत्थाय शिरसा पादयोस्तथा । (९।१)

पपात देव्या धर्मात्मा वचनं चेदम् अब्रवीत् ॥ (९।२)

दिष्ट्या देवि प्रसन्ना त्वं दर्शनं चागता मम । (१०।१)

यदि वापि प्रसन्नासि जप्ये मे रमतां मनः ॥ (१०।२)

सावित्र्युवाच । (११।१)

किं प्रार्थयसि विप्रर्षे किं चेष्टं करवाणि ते । (११।२)

प्रब्रूहि जपतां श्रेष्ठ सर्वं तत् ते भविष्यति ॥ (११।३)

भीष्म उवाच । (१२।१)

इत्युक्तः स तदा देव्या विप्रः प्रोवाच धर्मवित् । (१२।२)

जप्यं प्रति ममेच्छेयं वर्धत्विति पुनः पुनः ॥ (१२।३)

मनसश्च समाधिर् मे वर्धेताहर् अहः शुभे । (१३।१)

तत् तथेति ततो देवी मधुरं प्रत्यभाषत ॥ (१३।२)

इदं चैवापरं प्राह देवी तत्प्रियकाम्यया । (१४।१)

निरयं नैव यातासि यत्र याता द्विजर्षभाः ॥ (१४।२)

यास्यसि ब्रह्मणः स्थानम् अनिमित्तम् अनिन्दितम् । (१५।१)

साधये भविता चैतद् यत् त्वयाहम् इहार्थिता ॥ (१५।२)

नियतो जप चैकाग्रो धर्मस्त्वां समुपैष्यति । (१६।१)

कालो मृत्युर् यमश्चैव समायास्यन्ति ते ऽन्तिकम् । (१६।२)

भविता च विवादो ऽत्र तव तेषां च धर्मतः ॥ (१६।३)

एवम् उक्त्वा भगवती जगाम भवनं स्वकम् । (१७।१)

ब्राह्मणो ऽपि जपन्न् आस्ते दिव्यं वर्षशतं तदा ॥ (१७।२)

समाप्ते नियमे तस्मिन् अथ विप्रस्य धीमतः । (१८।१)

साक्षात् प्रीतस्तदा धर्मो दर्शयामास तं द्विजम् ॥ (१८।२)

धर्म उवाच । (१९।१)

द्विजाते पश्य मां धर्मम् अहं त्वां द्रष्टुम् आगतः । (१९।२)

जप्यस्य च फलं यत् ते सम्प्राप्तं तच्च मे शृणु ॥ (१९।३)

जिता लोकास्त्वया सर्वे ये दिव्या ये च मानुषाः । (२०।१)

देवानां निरयान् साधो सर्वान् उत्क्रम्य यास्यसि ॥ (२०।२)

प्राणत्यागं कुरु मुने गच्छ लोकान् यथेप्सितान् । (२१।१)

त्यक्त्वात्मनः शरीरं च ततो लोकान् अवाप्स्यसि ॥ (२१।२)

ब्राह्मण उवाच । (२२।१)

कृतं लोकैर् हि मे धर्म गच्छ च त्वं यथासुखम् । (२२।२)

बहुदुःखसुखं देहं नोत्सृजेयम् अहं विभो ॥ (२२।३)

धर्म उवाच । (२३।१)

अवश्यं भोः शरीरं ते त्यक्तव्यं मुनिपुंगव । (२३।२)

स्वर्ग आरोह्यतां विप्र किं वा ते रोचते ऽनघ ॥ (२३।३)

ब्राह्मण उवाच । (२४।१)

न रोचये स्वर्गवासं विना देहाद् अहं विभो । (२४।२)

गच्छ धर्म न मे श्रद्धा स्वर्गं गन्तुं विनात्मना ॥ (२४।३)

धर्म उवाच । (२५।१)

अलं देहे मनः कृत्वा त्यक्त्वा देहं सुखी भव । (२५।२)

गच्छ लोकान् अरजसो यत्र गत्वा न शोचसि ॥ (२५।३)

ब्राह्मण उवाच । (२६।१)

रमे जपन्महाभाग कृतं लोकैः सनातनैः । (२६।२)

सशरीरेण गन्तव्यो मया स्वर्गो न वा विभो ॥ (२६।३)

धर्म उवाच । (२७।१)

यदि त्वं नेच्छसि त्यक्तुं शरीरं पश्य वै द्विज । (२७।२)

एष कालस्तथा मृत्युर् यमश्च त्वाम् उपागताः ॥ (२७।३)

भीष्म उवाच । (२८।१)

अथ वैवस्वतः कालो मृत्युश्च त्रितयं विभो । (२८।२)

ब्राह्मणं तं महाभागम् उपागम्येदम् अब्रुवन् ॥ (२८।३)

तपसो ऽस्य सुतप्तस्य तथा सुचरितस्य च । (२९।१)

फलप्राप्तिस्तव श्रेष्ठा यमो ऽहं त्वाम् उपब्रुवे ॥ (२९।२)

यथावद् अस्य जप्यस्य फलं प्राप्तस्त्वम् उत्तमम् । (३०।१)

कालस्ते स्वर्गम् आरोढुं कालो ऽहं त्वाम् उपागतः ॥ (३०।२)

मृत्युं मा विद्धि धर्मज्ञ रूपिणं स्वयम् आगतम् । (३१।१)

कालेन चोदितं विप्र त्वाम् इतो नेतुम् अद्य वै ॥ (३१।२)

ब्राह्मण उवाच । (३२।१)

स्वागतं सूर्यपुत्राय कालाय च महात्मने । (३२।२)

मृत्यवे चाथ धर्माय किं कार्यं करवाणि वः ॥ (३२।३)

भीष्म उवाच । (३३।१)

अर्घ्यं पाद्यं च दत्त्वा स तेभ्यस्तत्र समागमे । (३३।२)

अब्रवीत् परमप्रीतः स्वशक्त्या किं करोमि वः ॥ (३३।३)

तस्मिन् एवाथ काले तु तीर्थयात्राम् उपागतः । (३४।१)

इक्ष्वाकुर् अगमत् तत्र समेता यत्र ते विभो ॥ (३४।२)

सर्वान् एव तु राजर्षिः सम्पूज्याभिप्रणम्य च । (३५।१)

कुशलप्रश्नम् अकरोत् सर्वेषां राजसत्तमः ॥ (३५।२)

तस्मै सो ऽथासनं दत्त्वा पाद्यम् अर्घ्यं तथैव च । (३६।१)

अब्रवीद् ब्राह्मणो वाक्यं कृत्वा कुशलसंविदम् ॥ (३६।२)

स्वागतं ते महाराज ब्रूहि यद् यद् इहेच्छसि । (३७।१)

स्वशक्त्या किं करोमीह तद् भवान् प्रब्रवीतु मे ॥ (३७।२)

राजोवाच । (३८।१)

राजाहं ब्राह्मणश्च त्वं यदि षट्कर्मसंस्थितः । (३८।२)

ददामि वसु किंचित् ते प्रार्थितं तद् वदस्व मे ॥ (३८।३)

ब्राह्मण उवाच । (३९।१)

द्विविधा ब्राह्मणा राजन् धर्मश्च द्विविधः स्मृतः । (३९।२)

प्रवृत्तश्च निवृत्तश्च निवृत्तो ऽस्मि प्रतिग्रहात् ॥ (३९।३)

तेभ्यः प्रयच्छ दानानि ये प्रवृत्ता नराधिप । (४०।१)

अहं न प्रतिगृह्णामि किम् इष्टं किं ददानि ते । (४०।२)

ब्रूहि त्वं नृपतिश्रेष्ठ तपसा साधयामि किम् ॥ (४०।३)

राजोवाच । (४१।१)

क्षत्रियो ऽहं न जानामि देहीति वचनं क्वचित् । (४१।२)

प्रयच्छ युद्धम् इत्येवं वादिनः स्मो द्विजोत्तम ॥ (४१।३)

ब्राह्मण उवाच । (४२।१)

तुष्यसि त्वं स्वधर्मेण तथा तुष्टा वयं नृप । (४२।२)

अन्योन्यस्योत्तरं नास्ति यद् इष्टं तत् समाचर ॥ (४२।३)

राजोवाच । (४३।१)

स्वशक्त्याहं ददानीति त्वया पूर्वं प्रभाषितम् । (४३।२)

याचे त्वां दीयतां मह्यं जप्यस्यास्य फलं द्विज ॥ (४३।३)

ब्राह्मण उवाच । (४४।१)

युद्धं मम सदा वाणी याचतीति विकत्थसे । (४४।२)

न च युद्धं मया सार्धं किमर्थं याचसे पुनः ॥ (४४।३)

राजोवाच । (४५।१)

वाग्वज्रा ब्राह्मणाः प्रोक्ताः क्षत्रिया बाहुजीविनः । (४५।२)

वाग्युद्धं तद् इदं तीव्रं मम विप्र त्वया सह ॥ (४५।३)

ब्राह्मण उवाच । (४६।१)

सैवाद्यापि प्रतिज्ञा मे स्वशक्त्या किं प्रदीयताम् । (४६।२)

ब्रूहि दास्यामि राजेन्द्र विभवे सति माचिरम् ॥ (४६।३)

राजोवाच । (४७।१)

यत् तद् वर्षशतं पूर्णं जप्यं वै जपता त्वया । (४७।२)

फलं प्राप्तं तत् प्रयच्छ मम दित्सुर् भवान् यदि ॥ (४७।३)

ब्राह्मण उवाच । (४८।१)

परमं गृह्यतां तस्य फलं यज्जपितं मया । (४८।२)

अर्धं त्वम् अविचारेण फलं तस्य समाप्नुहि ॥ (४८।३)

अथ वा सर्वम् एवेह जप्यकं मामकं फलम् । (४९।१)

राजन् प्राप्नुहि कामं त्वं यदि सर्वम् इहेच्छसि ॥ (४९।२)

राजोवाच । (५०।१)

कृतं सर्वेण भद्रं ते जप्यं यद् याचितं मया । (५०।२)

स्वस्ति ते ऽस्तु गमिष्यामि किं च तस्य फलं वद ॥ (५०।३)

ब्राह्मण उवाच । (५१।१)

फलप्राप्तिं न जानामि दत्तं यज्जपितं मया । (५१।२)

अयं धर्मश्च कालश्च यमो मृत्युश्च साक्षिणः ॥ (५१।३)

राजोवाच । (५२।१)

अज्ञातम् अस्य धर्मस्य फलं मे किं करिष्यति । (५२।२)

प्राप्नोतु तत् फलं विप्रो नाहम् इच्छे ससंशयम् ॥ (५२।३)

ब्राह्मण उवाच । (५३।१)

नाददे ऽपरवक्तव्यं दत्तं वाचा फलं मया । (५३।२)

वाक्यं प्रमाणं राजर्षे ममापि तव चैव हि ॥ (५३।३)

नाभिसंधिर् मया जप्ये कृतपूर्वः कथंचन । (५४।१)

जप्यस्य राजशार्दूल कथं ज्ञास्याम्यहं फलम् ॥ (५४।२)

ददस्वेति त्वया चोक्तं ददामीति तथा मया । (५५।१)

न वाचं दूषयिष्यामि सत्यं रक्ष स्थिरो भव ॥ (५५।२)

अथैवं वदतो मे ऽद्य वचनं न करिष्यसि । (५६।१)

महान् अधर्मो भविता तव राजन्मृषाकृतः ॥ (५६।२)

न युक्तं तु मृषा वाणी त्वया वक्तुम् अरिंदम । (५७।१)

तथा मयाप्यभ्यधिकं मृषा वक्तुं न शक्यते ॥ (५७।२)

संश्रुतं च मया पूर्वं ददानीत्यविचारितम् । (५८।१)

तद् गृह्णीष्वाविचारेण यदि सत्ये स्थितो भवान् ॥ (५८।२)

इहागम्य हि मां राजञ् जाप्यं फलम् अयाचिथाः । (५९।१)

तन्मन्निसृष्टं गृह्णीष्व भव सत्ये स्थिरो ऽपि च ॥ (५९।२)

नायं लोको ऽस्ति न परो न च पूर्वान् स तारयेत् । (६०।१)

कुत एवावरान् राजन्मृषावादपरायणः ॥ (६०।२)

न यज्ञाध्ययने दानं नियमास्तारयन्ति हि । (६१।१)

तथा सत्यं परे लोके यथा वै पुरुषर्षभ ॥ (६१।२)

तपांसि यानि चीर्णानि चरिष्यसि च यत् तपः । (६२।१)

समाः शतैः सहस्रैश्च तत् सत्यान्न विशिष्यते ॥ (६२।२)

सत्यम् एकाक्षरं ब्रह्म सत्यम् एकाक्षरं तपः । (६३।१)

सत्यम् एकाक्षरो यज्ञः सत्यम् एकाक्षरं श्रुतम् ॥ (६३।२)

सत्यं वेदेषु जागर्ति फलं सत्ये परं स्मृतम् । (६४।१)

सत्याद् धर्मो दमश्चैव सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ (६४।२)

सत्यं वेदास्तथाङ्गानि सत्यं यज्ञस्तथा विधिः । (६५।१)

व्रतचर्यास्तथा सत्यम् ॐकारः सत्यम् एव च ॥ (६५।२)

प्राणिनां जननं सत्यं सत्यं संततिर् एव च । (६६।१)

सत्येन वायुर् अभ्येति सत्येन तपते रविः ॥ (६६।२)

सत्येन चाग्निर् दहति स्वर्गः सत्ये प्रतिष्ठितः । (६७।१)

सत्यं यज्ञस्तपो वेदाः स्तोभा मन्त्राः सरस्वती ॥ (६७।२)

तुलाम् आरोपितो धर्मः सत्यं चैवेति नः श्रुतम् । (६८।१)

समां कक्षां धारयतो यतः सत्यं ततो ऽधिकम् ॥ (६८।२)

यतो धर्मस्ततः सत्यं सर्वं सत्येन वर्धते । (६९।१)

किमर्थम् अनृतं कर्म कर्तुं राजंस्त्वम् इच्छसि ॥ (६९।२)

सत्ये कुरु स्थिरं भावं मा राजन्न् अनृतं कृथाः । (७०।१)

कस्मात् त्वम् अनृतं वाक्यं देहीति कुरुषे ऽशुभम् ॥ (७०।२)

यदि जप्यफलं दत्तं मया नेषिष्यसे नृप । (७१।१)

स्वधर्मेभ्यः परिभ्रष्टो लोकान् अनुचरिष्यसि ॥ (७१।२)

संश्रुत्य यो न दित्सेत याचित्वा यश्च नेच्छति । (७२।१)

उभावानृतिकावेतौ न मृषा कर्तुम् अर्हसि ॥ (७२।२)

राजोवाच । (७३।१)

योद्धव्यं रक्षितव्यं च क्षत्रधर्मः किल द्विज । (७३।२)

दातारः क्षत्रियाः प्रोक्ता गृह्णीयां भवतः कथम् ॥ (७३।३)

ब्राह्मण उवाच । (७४।१)

न छन्दयामि ते राजन्नापि ते गृहम् आव्रजम् । (७४।२)

इहागम्य तु याचित्वा न गृह्णीषे पुनः कथम् ॥ (७४।३)

धर्म उवाच । (७५।१)

अविवादो ऽस्तु युवयोर् वित्तं मां धर्मम् आगतम् । (७५।२)

द्विजो दानफलैर् युक्तो राजा सत्यफलेन च ॥ (७५।३)

स्वर्ग उवाच । (७६।१)

स्वर्गं मां विद्धि राजेन्द्र रूपिणं स्वयम् आगतम् । (७६।२)

अविवादो ऽस्तु युवयोर् उभौ तुल्यफलौ युवाम् ॥ (७६।३)

राजोवाच । (७७।१)

कृतं स्वर्गेण मे कार्यं गच्छ स्वर्ग यथासुखम् । (७७।२)

विप्रो यदीच्छते दातुं प्रतीच्छतु च मे धनम् ॥ (७७।३)

ब्राह्मण उवाच । (७८।१)

बाल्ये यदि स्याद् अज्ञानान्मया हस्तः प्रसारितः । (७८।२)

निवृत्तिलक्षणं धर्मम् उपासे संहितां जपन् ॥ (७८।३)

निवृत्तं मां चिरं राजन् विप्रं लोभयसे कथम् । (७९।१)

स्वेन कार्यं करिष्यामि त्वत्तो नेच्छे फलं नृप । (७९।२)

तपःस्वाध्यायशीलो ऽहं निवृत्तश्च प्रतिग्रहात् ॥ (७९।३)

राजोवाच । (८०।१)

यदि विप्र निसृष्टं ते जप्यस्य फलम् उत्तमम् । (८०।२)

आवयोर् यत् फलं किंचित् सहितं नौ तद् अस्त्विह ॥ (८०।३)

द्विजाः प्रतिग्रहे युक्ता दातारो राजवंशजाः । (८१।१)

यदि धर्मः श्रुतो विप्र सहैव फलम् अस्तु नौ ॥ (८१।२)

मा वा भूत् सहभोज्यं नौ मदीयं फलम् आप्नुहि । (८२।१)

प्रतीच्छ मत्कृतं धर्मं यदि ते मय्यनुग्रहः ॥ (८२।२)

भीष्म उवाच । (८३।१)

ततो विकृतचेष्टौ द्वौ पुरुषौ समुपस्थितौ । (८३।२)

गृहीत्वान्योन्यम् आवेष्ट्य कुचेलावूचतुर् वचः ॥ (८३।३)

न मे धारयसीत्येको धारयामीति चापरः । (८४।१)

इहास्ति नौ विवादो ऽयम् अयं राजानुशासकः ॥ (८४।२)

सत्यं ब्रवीम्यहम् इदं न मे धारयते भवान् । (८५।१)

अनृतं वदसीह त्वम् ऋणं ते धारयाम्यहम् ॥ (८५।२)

तावुभौ भृशसंतप्तौ राजानम् इदम् ऊचतुः । (८६।१)

परीक्ष्यतां यथा स्याव नावाम् इह विगर्हितौ ॥ (८६।२)

विरूप उवाच । (८७।१)

धारयामि नरव्याघ्र विकृतस्येह गोः फलम् । (८७।२)

ददतश्च न गृह्णाति विकृतो मे महीपते ॥ (८७।३)

विकृत उवाच । (८८।१)

न मे धारयते किंचिद् विरूपो ऽयं नराधिप । (८८।२)

मिथ्या ब्रवीत्ययं हि त्वा मिथ्याभासं नराधिप ॥ (८८।३)

राजोवाच । (८९।१)

विरूप किं धारयते भवान् अस्य वदस्व मे । (८९।२)

श्रुत्वा तथा करिष्यामीत्येवं मे धीयते मतिः ॥ (८९।३)

विरूप उवाच । (९०।१)

शृणुष्वावहितो राजन् यथैतद् धारयाम्यहम् । (९०।२)

विकृतस्यास्य राजर्षे निखिलेन नरर्षभ ॥ (९०।३)

अनेन धर्मप्राप्त्यर्थं शुभा दत्ता पुरानघ । (९१।१)

धेनुर् विप्राय राजर्षे तपःस्वाध्यायशीलिने ॥ (९१।२)

तस्याश्चायं मया राजन् फलम् अभ्येत्य याचितः । (९२।१)

विकृतेन च मे दत्तं विशुद्धेनान्तरात्मना ॥ (९२।२)

ततो मे सुकृतं कर्म कृतम् आत्मविशुद्धये । (९३।१)

गावौ हि कपिले क्रीत्वा वत्सले बहुदोहने ॥ (९३।२)

ते चोञ्छवृत्तये राजन्मया समपवर्जिते । (९४।१)

यथाविधि यथाश्रद्धं तद् अस्याहं पुनः प्रभो ॥ (९४।२)

इहाद्य वै गृहीत्वा तत् प्रयच्छे द्विगुणं फलम् । (९५।१)

एकस्याः पुरुषव्याघ्र कः शुद्धः को ऽत्र दोषवान् ॥ (९५।२)

एवं विवदमानौ स्वस्त्वाम् इहाभ्यागतौ नृप । (९६।१)

कुरु धर्मम् अधर्मं वा विनये नौ समाधय ॥ (९६।२)

यदि नेच्छति मे दानं यथा दत्तम् अनेन वै । (९७।१)

भवान् अत्र स्थिरो भूत्वा मार्गे स्थापयतु प्रभुः ॥ (९७।२)

राजोवाच । (९८।१)

दीयमानं न गृह्णासि ऋणं कस्मात् त्वम् अद्य वै । (९८।२)

यथैव ते ऽभ्यनुज्ञातं तथा गृह्णीष्व माचिरम् ॥ (९८।३)

विकृत उवाच । (९९।१)

दीयताम् इत्यनेनोक्तं ददानीति तथा मया । (९९।२)

नायं मे धारयत्यत्र गम्यतां यत्र वाञ्छति ॥ (९९।३)

राजोवाच । (१००।१)

ददतो ऽस्य न गृह्णासि विषमं प्रतिभाति मे । (१००।२)

दण्ड्यो हि त्वं मम मतो नास्त्यत्र खलु संशयः ॥ (१००।३)

विकृत उवाच । (१०१।१)

मयास्य दत्तं राजर्षे गृह्णीयां तत् कथं पुनः । (१०१।२)

कामम् अत्रापराधो मे दण्ड्यम् आज्ञापय प्रभो ॥ (१०१।३)

विरूप उवाच । (१०२।१)

दीयमानं यदि मया नेषिष्यसि कथंचन । (१०२।२)

नियंस्यति त्वा नृपतिर् अयं धर्मानुशासकः ॥ (१०२।३)

विकृत उवाच । (१०३।१)

स्वं मया याचितेनेह दत्तं कथम् इहाद्य तत् । (१०३।२)

गृह्णीयां गच्छतु भवान् अभ्यनुज्ञां ददानि ते ॥ (१०३।३)

ब्राह्मण उवाच । (१०४।१)

श्रुतम् एतत् त्वया राजन्न् अनयोः कथितं द्वयोः । (१०४।२)

प्रतिज्ञातं मया यत् ते तद् गृहाणाविचारितम् ॥ (१०४।३)

राजोवाच । (१०५।१)

प्रस्तुतं सुमहत् कार्यम् आवयोर् गह्वरं यथा । (१०५।२)

जापकस्य दृढीकारः कथम् एतद् भविष्यति ॥ (१०५।३)

यदि तावन्न गृह्णामि ब्राह्मणेनापवर्जितम् । (१०६।१)

कथं न लिप्येयम् अहं दोषेण महताद्य वै ॥ (१०६।२)

भीष्म उवाच । (१०७।१)

तौ चोवाच स राजर्षिः कृतकार्यौ गमिष्यथः । (१०७।२)

नेदानीं माम् इहासाद्य राजधर्मो भवेन्मृषा ॥ (१०७।३)

स्वधर्मः परिपाल्यश्च राज्ञाम् एष विनिश्चयः । (१०८।१)

विप्रधर्मश्च सुगुरुर् माम् अनात्मानम् आविशत् ॥ (१०८।२)

ब्राह्मण उवाच । (१०९।१)

गृहाण धारये ऽहं ते याचितं ते श्रुतं मया । (१०९।२)

न चेद् ग्रहीष्यसे राजञ् शपिष्ये त्वां न संशयः ॥ (१०९।३)

राजोवाच । (११०।१)

धिग् राजधर्मं यस्यायं कार्यस्येह विनिश्चयः । (११०।२)

इत्यर्थं मे ग्रहीतव्यं कथं तुल्यं भवेद् इति ॥ (११०।३)

एष पाणिर् अपूर्वं भो निक्षेपार्थं प्रसारितः । (१११।१)

यन्मे धारयसे विप्र तद् इदानीं प्रदीयताम् ॥ (१११।२)

ब्राह्मण उवाच । (११२।१)

संहितां जपता यावान्मया कश्चिद् गुणः कृतः । (११२।२)

तत् सर्वं प्रतिगृह्णीष्व यदि किंचिद् इहास्ति मे ॥ (११२।३)

राजोवाच । (११३।१)

जलम् एतन्निपतितं मम पाणौ द्विजोत्तम । (११३।२)

समम् अस्तु सहैवास्तु प्रतिगृह्णातु वै भवान् ॥ (११३।३)

विरूप उवाच । (११४।१)

कामक्रोधौ विद्धि नौ त्वम् आवाभ्यां कारितो भवान् । (११४।२)

समेति च यद् उक्तं ते समा लोकास्तवास्य च ॥ (११४।३)

नायं धारयते किंचिज्जिज्ञासा त्वत्कृते कृता । (११५।१)

कालो धर्मस्तथा मृत्युः कामक्रोधौ तथा युवाम् ॥ (११५।२)

सर्वम् अन्योन्यनिकषे निघृष्टं पश्यतस्तव । (११६।१)

गच्छ लोकाञ् जितान् स्वेन कर्मणा यत्र वाञ्छसि ॥ (११६।२)

भीष्म उवाच । (११७।१)

जापकानां फलावाप्तिर् मया ते संप्रकीर्तिता । (११७।२)

गतिः स्थानं च लोकाश्च जापकेन यथा जिताः ॥ (११७।३)

प्रयाति संहिताध्यायी ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । (११८।१)

अथ वाग्निं समायाति सूर्यम् आविशते ऽपि वा ॥ (११८।२)

स तैजसेन भावेन यदि तत्राश्नुते रतिम् । (११९।१)

गुणांस्तेषां समादत्ते रागेण प्रतिमोहितः ॥ (११९।२)

एवं सोमे तथा वायौ भूम्याकाशशरीरगः । (१२०।१)

सरागस्तत्र वसति गुणांस्तेषां समाचरन् ॥ (१२०।२)

अथ तत्र विरागी स गच्छति त्वथ संशयम् । (१२१।१)

परम् अव्ययम् इच्छन् स तम् एवाविशते पुनः ॥ (१२१।२)

अमृताच्चामृतं प्राप्तः शीतीभूतो निरात्मवान् । (१२२।१)

ब्रह्मभूतः स निर्द्वंद्वः सुखी शान्तो निरामयः ॥ (१२२।२)

ब्रह्मस्थानम् अनावर्तम् एकम् अक्षरसंज्ञकम् । (१२३।१)

अदुःखम् अजरं शान्तं स्थानं तत् प्रतिपद्यते ॥ (१२३।२)

चतुर्भिर् लक्षणैर् हीनं तथा षड्भिः सषोडशैः । (१२४।१)

पुरुषं समतिक्रम्य आकाशं प्रतिपद्यते ॥ (१२४।२)

अथवेच्छति रागात्मा सर्वं तद् अधितिष्ठति । (१२५।१)

यच्च प्रार्थयते तच्च मनसा प्रतिपद्यते ॥ (१२५।२)

अथवा वीक्षते लोकान् सर्वान्निरयसंस्थितान् । (१२६।१)

निःस्पृहः सर्वतो मुक्तस्तत्रैव रमते सुखी ॥ (१२६।२)

एवम् एषा महाराज जापकस्य गतिर् यथा । (१२७।१)

एतत् ते सर्वम् आख्यातं किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि ॥ (१२७।२)