MBh, 13, 56
Select a line for its word-by-word analysis.
यदर्थं त्वाहम् उच्छेत्तुं सम्प्राप्तो मनुजाधिप ॥ (१।३)
yadarthaṃ tvāham ucchettuṃ samprāpto manujādhipa ||
भृगूणां क्षत्रिया याज्या नित्यम् एव जनाधिप । (२।१)
bhṛgūṇāṃ kṣatriyā yājyā nityam eva janādhipa |
क्षत्रियाश्च भृगून् सर्वान् वधिष्यन्ति नराधिप । (३।१)
kṣatriyāśca bhṛgūn sarvān vadhiṣyanti narādhipa |
तत उत्पत्स्यते ऽस्माकं कुले गोत्रविवर्धनः । (४।१)
tata utpatsyate 'smākaṃ kule gotravivardhanaḥ |
कंचित् कालं तु तं वह्निं स एव शमयिष्यति । (६।१)
kaṃcit kālaṃ tu taṃ vahniṃ sa eva śamayiṣyati |
समुद्रे वडवावक्त्रे प्रक्षिप्य मुनिसत्तमः ॥ (६।२)
samudre vaḍavāvaktre prakṣipya munisattamaḥ ||
साक्षात् कृत्स्नो धनुर्वेदः समुपस्थास्यते ऽनघ ॥ (७।२)
sākṣāt kṛtsno dhanurvedaḥ samupasthāsyate 'nagha ||
स तु तं प्रतिगृह्यैव पुत्रे संक्रामयिष्यति ॥ (८।२)
sa tu taṃ pratigṛhyaiva putre saṃkrāmayiṣyati ||
कुलात् तु तव धर्मात्मन् कन्यां सो ऽधिगमिष्यति । (१०।१)
kulāt tu tava dharmātman kanyāṃ so 'dhigamiṣyati |
गाधेर् दुहितरं प्राप्य पौत्रीं तव महातपाः । (११।१)
gādher duhitaraṃ prāpya pautrīṃ tava mahātapāḥ |
ब्राह्मणं क्षत्रधर्माणं रामम् उत्पादयिष्यति ॥ (११।२)
brāhmaṇaṃ kṣatradharmāṇaṃ rāmam utpādayiṣyati ||
क्षत्रियं विप्रकर्माणं बृहस्पतिम् इवौजसा । (१२।१)
kṣatriyaṃ viprakarmāṇaṃ bṛhaspatim ivaujasā |
विश्वामित्रं तव कुले गाधेः पुत्रं सुधार्मिकम् । (१२।२)
viśvāmitraṃ tava kule gādheḥ putraṃ sudhārmikam |
स्त्रियौ तु कारणं तत्र परिवर्ते भविष्यतः । (१३।१)
striyau tu kāraṇaṃ tatra parivarte bhaviṣyataḥ |
पितामहनियोगाद् वै नान्यथैतद् भविष्यति ॥ (१३।२)
pitāmahaniyogād vai nānyathaitad bhaviṣyati ||
तृतीये पुरुषे तुभ्यं ब्राह्मणत्वम् उपैष्यति । (१४।१)
tṛtīye puruṣe tubhyaṃ brāhmaṇatvam upaiṣyati |
भविता त्वं च संबन्धी भृगूणां भावितात्मनाम् ॥ (१४।२)
bhavitā tvaṃ ca saṃbandhī bhṛgūṇāṃ bhāvitātmanām ||
कुशिकस्तु मुनेर् वाक्यं च्यवनस्य महात्मनः । (१५।२)
kuśikastu muner vākyaṃ cyavanasya mahātmanaḥ |
श्रुत्वा हृष्टो ऽभवद् राजा वाक्यं चेदम् उवाच ह । (१५।३)
śrutvā hṛṣṭo 'bhavad rājā vākyaṃ cedam uvāca ha |
बाढम् एवं ग्रहीष्यामि कामं त्वत्तो महामुने । (१७।१)
bāḍham evaṃ grahīṣyāmi kāmaṃ tvatto mahāmune |
ब्रह्मभूतं कुलं मे ऽस्तु धर्मे चास्य मनो भवेत् ॥ (१७।२)
brahmabhūtaṃ kulaṃ me 'stu dharme cāsya mano bhavet ||
एवम् उक्तस्तथेत्येवं प्रत्युक्त्वा च्यवनो मुनिः । (१८।१)
evam uktastathetyevaṃ pratyuktvā cyavano muniḥ |
अभ्यनुज्ञाय नृपतिं तीर्थयात्रां ययौ तदा ॥ (१८।२)
abhyanujñāya nṛpatiṃ tīrthayātrāṃ yayau tadā ||
भृगूणां कुशिकानां च प्रति संबन्धकारणम् ॥ (१९।२)
bhṛgūṇāṃ kuśikānāṃ ca prati saṃbandhakāraṇam ||
जन्म रामस्य च मुनेर् विश्वामित्रस्य चैव ह ॥ (२०।२)
janma rāmasya ca muner viśvāmitrasya caiva ha ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.