वैशंपायन उवाच । (१।१)

ततो ऽमृतसमैर् वाक्यैर् ह्लादयन् पुरुषर्षभम् । (१।२)

वैचित्रवीर्यं विदुरो यद् उवाच निबोध तत् ॥ (१।३)

विदुर उवाच । (२।१)

उत्तिष्ठ राजन् किं शेषे धारयात्मानम् आत्मना । (२।२)

स्थिरजङ्गममर्त्यानां सर्वेषाम् एष निर्णयः ॥ (२।३)

सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः । (३।१)

संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं हि जीवितम् ॥ (३।२)

यदा शूरं च भीरुं च यमः कर्षति भारत । (४।१)

तत् किं न योत्स्यन्ति हि ते क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ॥ (४।२)

अयुध्यमानो म्रियते युध्यमानश्च जीवति । (५।१)

कालं प्राप्य महाराज न कश्चिद् अतिवर्तते ॥ (५।२)

न चाप्येतान् हतान् युद्धे राजञ् शोचितुम् अर्हसि । (६।१)

प्रमाणं यदि शास्त्राणि गतास्ते परमां गतिम् ॥ (६।२)

सर्वे स्वाध्यायवन्तो हि सर्वे च चरितव्रताः । (७।१)

सर्वे चाभिमुखाः क्षीणास् तत्र का परिदेवना ॥ (७।२)

अदर्शनाद् आपतिताः पुनश्चादर्शनं गताः । (८।१)

न ते तव न तेषां त्वं तत्र का परिदेवना ॥ (८।२)

हतो ऽपि लभते स्वर्गं हत्वा च लभते यशः । (९।१)

उभयं नो बहुगुणं नास्ति निष्फलता रणे ॥ (९।२)

तेषां कामदुघांल् लोकान् इन्द्रः संकल्पयिष्यति । (१०।१)

इन्द्रस्यातिथयो ह्येते भवन्ति पुरुषर्षभ ॥ (१०।२)

न यज्ञैर् दक्षिणावद्भिर् न तपोभिर् न विद्यया । (११।१)

स्वर्गं यान्ति तथा मर्त्या यथा शूरा रणे हताः ॥ (११।२)

मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च । (१२।१)

संसारेष्वनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयम् ॥ (१२।२)

शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च । (१३।१)

दिवसे दिवसे मूढम् आविशन्ति न पण्डितम् ॥ (१३।२)

न कालस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यः कुरुसत्तम । (१४।१)

न मध्यस्थः क्वचित् कालः सर्वं कालः प्रकर्षति ॥ (१४।२)

अनित्यं जीवितं रूपं यौवनं द्रव्यसंचयः । (१५।१)

आरोग्यं प्रियसंवासो गृध्येद् एषु न पण्डितः ॥ (१५।२)

न जानपदिकं दुःखम् एकः शोचितुम् अर्हसि । (१६।१)

अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते ॥ (१६।२)

अशोचन् प्रतिकुर्वीत यदि पश्येत् पराक्रमम् । (१७।१)

भैषज्यम् एतद् दुःखस्य यद् एतन्नानुचिन्तयेत् । (१७।२)

चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि विवर्धते ॥ (१७।३)

अनिष्टसंप्रयोगाच्च विप्रयोगात् प्रियस्य च । (१८।१)

मनुष्या मानसैर् दुःखैर् युज्यन्ते ये ऽल्पबुद्धयः ॥ (१८।२)

नार्थो न धर्मो न सुखं यद् एतद् अनुशोचसि । (१९।१)

न च नापैति कार्यार्थात् त्रिवर्गाच्चैव भ्रश्यते ॥ (१९।२)

अन्याम् अन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिकीं नराः । (२०।१)

असंतुष्टाः प्रमुह्यन्ति संतोषं यान्ति पण्डिताः ॥ (२०।२)

प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरम् औषधैः । (२१।१)

एतज्ज्ञानस्य सामर्थ्यं न बालैः समताम् इयात् ॥ (२१।२)

शयानं चानुशयति तिष्ठन्तं चानुतिष्ठति । (२२।१)

अनुधावति धावन्तं कर्म पूर्वकृतं नरम् ॥ (२२।२)

यस्यां यस्याम् अवस्थायां यत् करोति शुभाशुभम् । (२३।१)

तस्यां तस्याम् अवस्थायां तत् तत् फलम् उपाश्नुते ॥ (२३।२)