महाभारतMahābhārata

MBh, 6, 76

937 of 1995 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

अथ शूरा महाराज परस्परकृतागसः । (१।२)

atha śūrā mahārāja parasparakṛtāgasaḥ |

1.3१.३

जग्मुः स्वशिबिराण्येव रुधिरेण समुक्षिताः ॥ (१।३)

jagmuḥ svaśibirāṇyeva rudhireṇa samukṣitāḥ ||

2.1२.१

विश्रम्य च यथान्यायं पूजयित्वा परस्परम् । (२।१)

viśramya ca yathānyāyaṃ pūjayitvā parasparam |

2.2२.२

संनद्धाः समदृश्यन्त भूयो युद्धचिकीर्षया ॥ (२।२)

saṃnaddhāḥ samadṛśyanta bhūyo yuddhacikīrṣayā ||

3.1३.१

ततस्तव सुतो राजंश्चिन्तयाभिपरिप्लुतः । (३।१)

tatastava suto rājaṃścintayābhipariplutaḥ |

3.2३.२

विस्रवच्छोणिताक्ताङ्गः पप्रच्छेदं पितामहम् ॥ (३।२)

visravacchoṇitāktāṅgaḥ papracchedaṃ pitāmaham ||

4.1४.१

सैन्यानि रौद्राणि भयानकानि व्यूढानि सम्यग् बहुलध्वजानि । (४।१)

sainyāni raudrāṇi bhayānakāni vyūḍhāni samyag bahuladhvajāni |

4.2४.२

विदार्य हत्वा च निपीड्य शूरास् ते पाण्डवानां त्वरिता रथौघाः ॥ (४।२)

vidārya hatvā ca nipīḍya śūrās te pāṇḍavānāṃ tvaritā rathaughāḥ ||

5.1५.१

संमोह्य सर्वान् युधि कीर्तिमन्तो व्यूहं च तं मकरं वज्रकल्पम् । (५।१)

saṃmohya sarvān yudhi kīrtimanto vyūhaṃ ca taṃ makaraṃ vajrakalpam |

5.2५.२

प्रविश्य भीमेन निबर्हितो ऽस्मि घोरैः शरैर् मृत्युदण्डप्रकाशैः ॥ (५।२)

praviśya bhīmena nibarhito 'smi ghoraiḥ śarair mṛtyudaṇḍaprakāśaiḥ ||

6.1६.१

क्रुद्धं तम् उद्वीक्ष्य भयेन राजन् संमूर्छितो नालभं शान्तिम् अद्य । (६।१)

kruddhaṃ tam udvīkṣya bhayena rājan saṃmūrchito nālabhaṃ śāntim adya |

6.2६.२

इच्छे प्रसादात् तव सत्यसंध प्राप्तुं जयं पाण्डवेयांश्च हन्तुम् ॥ (६।२)

icche prasādāt tava satyasaṃdha prāptuṃ jayaṃ pāṇḍaveyāṃśca hantum ||

7.1७.१

तेनैवम् उक्तः प्रहसन्महात्मा दुर्योधनं जातमन्युं विदित्वा । (७।१)

tenaivam uktaḥ prahasanmahātmā duryodhanaṃ jātamanyuṃ viditvā |

7.2७.२

तं प्रत्युवाचाविमना मनस्वी गङ्गासुतः शस्त्रभृतां वरिष्ठः ॥ (७।२)

taṃ pratyuvācāvimanā manasvī gaṅgāsutaḥ śastrabhṛtāṃ variṣṭhaḥ ||

8.1८.१

परेण यत्नेन विगाह्य सेनां सर्वात्मनाहं तव राजपुत्र । (८।१)

pareṇa yatnena vigāhya senāṃ sarvātmanāhaṃ tava rājaputra |

8.2८.२

इच्छामि दातुं विजयं सुखं च न चात्मानं छादये ऽहं त्वदर्थे ॥ (८।२)

icchāmi dātuṃ vijayaṃ sukhaṃ ca na cātmānaṃ chādaye 'haṃ tvadarthe ||

9.1९.१

एते तु रौद्रा बहवो महारथा यशस्विनः शूरतमाः कृतास्त्राः । (९।१)

ete tu raudrā bahavo mahārathā yaśasvinaḥ śūratamāḥ kṛtāstrāḥ |

9.2९.२

ये पाण्डवानां समरे सहाया जितक्लमाः क्रोधविषं वमन्ति ॥ (९।२)

ye pāṇḍavānāṃ samare sahāyā jitaklamāḥ krodhaviṣaṃ vamanti ||

10.1१०.१

ते नेह शक्याः सहसा विजेतुं वीर्योन्नद्धाः कृतवैरास्त्वया च । (१०।१)

te neha śakyāḥ sahasā vijetuṃ vīryonnaddhāḥ kṛtavairāstvayā ca |

10.2१०.२

अहं ह्येतान् प्रतियोत्स्यामि राजन् सर्वात्मना जीवितं त्यज्य वीर ॥ (१०।२)

ahaṃ hyetān pratiyotsyāmi rājan sarvātmanā jīvitaṃ tyajya vīra ||

11.1११.१

रणे तवार्थाय महानुभाव न जीवितं रक्ष्यतमं ममाद्य । (११।१)

raṇe tavārthāya mahānubhāva na jīvitaṃ rakṣyatamaṃ mamādya |

11.2११.२

सर्वांस्तवार्थाय सदेवदैत्यांल् लोकान् दहेयं किमु शत्रूंस्तवेह ॥ (११।२)

sarvāṃstavārthāya sadevadaityāṃl lokān daheyaṃ kimu śatrūṃstaveha ||

12.1१२.१

तत् पाण्डवान् योधयिष्यामि राजन् प्रियं च ते सर्वम् अहं करिष्ये । (१२।१)

tat pāṇḍavān yodhayiṣyāmi rājan priyaṃ ca te sarvam ahaṃ kariṣye |

12.2१२.२

श्रुत्वैव चैतत् परमप्रतीतो दुर्योधनः प्रीतमना बभूव ॥ (१२।२)

śrutvaiva caitat paramapratīto duryodhanaḥ prītamanā babhūva ||

13.1१३.१

सर्वाणि सैन्यानि ततः प्रहृष्टो निर्गच्छतेत्याह नृपांश्च सर्वान् । (१३।१)

sarvāṇi sainyāni tataḥ prahṛṣṭo nirgacchatetyāha nṛpāṃśca sarvān |

13.2१३.२

तदाज्ञया तानि विनिर्ययुर् द्रुतं रथाश्वपादातगजायुतानि ॥ (१३।२)

tadājñayā tāni viniryayur drutaṃ rathāśvapādātagajāyutāni ||

14.1१४.१

प्रहर्षयुक्तानि तु तानि राजन् महान्ति नानाविधशस्त्रवन्ति । (१४।१)

praharṣayuktāni tu tāni rājan mahānti nānāvidhaśastravanti |

14.2१४.२

स्थितानि नागाश्वपदातिमन्ति विरेजुर् आजौ तव राजन् बलानि ॥ (१४।२)

sthitāni nāgāśvapadātimanti virejur ājau tava rājan balāni ||

15.1१५.१

वृन्दैः स्थिताश्चापि सुसम्प्रयुक्ताश् चकाशिरे दन्तिगणाः समन्तात् । (१५।१)

vṛndaiḥ sthitāścāpi susamprayuktāś cakāśire dantigaṇāḥ samantāt |

15.2१५.२

शस्त्रास्त्रविद्भिर् नरदेव योधैर् अधिष्ठिताः सैन्यगणास्त्वदीयाः ॥ (१५।२)

śastrāstravidbhir naradeva yodhair adhiṣṭhitāḥ sainyagaṇāstvadīyāḥ ||

16.1१६.१

रथैश्च पादातगजाश्वसंघैः प्रयाद्भिर् आजौ विधिवत् प्रणुन्नैः । (१६।१)

rathaiśca pādātagajāśvasaṃghaiḥ prayādbhir ājau vidhivat praṇunnaiḥ |

16.2१६.२

समुद्धतं वै तरुणार्कवर्णं रजो बभौ छादयत् सूर्यरश्मीन् ॥ (१६।२)

samuddhataṃ vai taruṇārkavarṇaṃ rajo babhau chādayat sūryaraśmīn ||

17.1१७.१

रेजुः पताका रथदन्तिसंस्था वातेरिता भ्राम्यमाणाः समन्तात् । (१७।१)

rejuḥ patākā rathadantisaṃsthā vāteritā bhrāmyamāṇāḥ samantāt |

17.2१७.२

नानारङ्गाः समरे तत्र राजन् मेघैर् युक्ता विद्युतः खे यथैव ॥ (१७।२)

nānāraṅgāḥ samare tatra rājan meghair yuktā vidyutaḥ khe yathaiva ||

18.1१८.१

धनूंषि विस्फारयतां नृपाणां बभूव शब्दस्तुमुलो ऽतिघोरः । (१८।१)

dhanūṃṣi visphārayatāṃ nṛpāṇāṃ babhūva śabdastumulo 'tighoraḥ |

18.2१८.२

विमथ्यतो देवमहासुरौघैर् यथार्णवस्यादियुगे तदानीम् ॥ (१८।२)

vimathyato devamahāsuraughair yathārṇavasyādiyuge tadānīm ||

19.1१९.१

तद् उग्रनादं बहुरूपवर्णं तवात्मजानां समुदीर्णम् एवम् । (१९।१)

tad ugranādaṃ bahurūpavarṇaṃ tavātmajānāṃ samudīrṇam evam |

19.2१९.२

बभूव सैन्यं रिपुसैन्यहन्तृ युगान्तमेघौघनिभं तदानीम् ॥ (१९।२)

babhūva sainyaṃ ripusainyahantṛ yugāntameghaughanibhaṃ tadānīm ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 6, 76

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit