वैशम्पायन उवाच । (१।१)

काम्यकं प्राप्य कौन्तेया युधिष्ठिरपुरोगमाः । (१।२)

कृतातिथ्या मुनिगणैर्निषेदुः सह कृष्णया ॥ (१।३)

ततस् तान् परिविश्वस्तान् वसतः पाण्डुनन्दनान् । (२।१)

ब्राह्मणा बहवस् तत्र समन्तात् पर्यवारयन् ॥ (२।२)

अथाब्रवीद् द्विजः कश्चिद् अर्जुनस्य प्रियः सखा । (३।१)

एष्यतीह महाबाहुर् वशी शौरिर् उदारधीः ॥ (३।२)

विदिता हि हरेर् यूयम् इहायाताः कुरूद्वहाः । (४।१)

सदा हि दर्शनाकाङ्क्षी श्रेयो ऽन्वेषी च वो हरिः ॥ (४।२)

बहुवत्सरजीवी च मार्कण्डेयो महातपाः । (५।१)

स्वाध्यायतपसा युक्तः क्षिप्रं युष्मान् समेष्यति ॥ (५।२)

तथैव तस्य ब्रुवतः प्रत्यदृश्यत केशवः । (६।१)

सैन्यसुग्रीवयुक्तेन रथेन रथिनां वरः ॥ (६।२)

मघवान् इव पौलोम्या सहितः सत्यभामया । (७।१)

उपायाद् देवकीपुत्रो दिदृक्षुः कुरुसत्तमान् ॥ (७।२)

अवतीर्य रथात् कृष्णो धर्मराजं यथाविधि । (८।१)

ववन्दे मुदितो धीमान् भीमं च बलिनां वरम् ॥ (८।२)

पूजयामास धौम्यं च यमाभ्याम् अभिवादितः । (९।१)

परिष्वज्य गुडाकेशं द्रौपदीं पर्यसान्त्वयत् ॥ (९।२)

स दृष्ट्वा फल्गुनं वीरं चिरस्य प्रियम् आगतम् । (१०।१)

पर्यष्वजत दाशार्हः पुनः पुनर् अरिंदमम् ॥ (१०।२)

तथैव सत्यभामापि द्रौपदीं परिषस्वजे । (११।१)

पाण्डवानां प्रियां भार्यां कृष्णस्य महिषी प्रिया ॥ (११।२)

ततस् ते पाण्डवाः सर्वे सभार्याः सपुरोहिताः । (१२।१)

आनर्चुः पुण्डरीकाक्षं परिवव्रुश्च सर्वशः ॥ (१२।२)

कृष्णस् तु पार्थेन समेत्य विद्वान् धनंजयेनासुरतर्जनेन । (१३।१)

बभौ यथा भूतपतिर् महात्मा समेत्य साक्षाद् भगवान् गुहेन ॥ (१३।२)

ततः समस्तानि किरीटमाली वनेषु वृत्तानि गदाग्रजाय । (१४।१)

उक्त्वा यथावत् पुनर् अन्वपृच्छत् कथं सुभद्रा च तथाभिमन्युः ॥ (१४।२)

स पूजयित्वा मधुहा यथावत् पार्थांश्च कृष्णां च पुरोहितं च । (१५।१)

उवाच राजानम् अभिप्रशंसन् युधिष्ठिरं तत्र सहोपविश्य ॥ (१५।२)

धर्मः परः पाण्डव राज्यलाभात् तस्यार्थम् आहुस् तप एव राजन् । (१६।१)

सत्यार्जवाभ्यां चरता स्वधर्मं जितस् तवायं च परश्च लोकः ॥ (१६।२)

अधीतम् अग्रे चरता व्रतानि सम्यग् धनुर्वेदम् अवाप्य कृत्स्नम् । (१७।१)

क्षात्रेण धर्मेण वसूनि लब्ध्वा सर्वे ह्यवाप्ताः क्रतवः पुराणाः ॥ (१७।२)

न ग्राम्यधर्मेषु रतिस् तवास्ति कामान्न किंचित् कुरुषे नरेन्द्र । (१८।१)

न चार्थलोभात् प्रजहासि धर्मं तस्मात् स्वभावाद् असि धर्मराजः ॥ (१८।२)

दानं च सत्यं च तपश् च राजञ्श्रद्धा च शान्तिश् च धृतिः क्षमा च । (१९।१)

अवाप्य राष्ट्राणि वसूनि भोगान् एषा परा पार्थ सदा रतिस् ते ॥ (१९।२)

यदा जनौघः कुरुजाङ्गलानां कृष्णां सभायाम् अवशाम् अपश्यत् । (२०।१)

अपेतधर्मव्यवहारवृत्तं सहेत तत् पाण्डव कस्त्वद् अन्यः ॥ (२०।२)

असंशयं सर्वसमृद्धकामः क्षिप्रं प्रजाः पालयितासि सम्यक् । (२१।१)

इमे वयं निग्रहणे कुरूणां यदि प्रतिज्ञा भवतः समाप्ता ॥ (२१।२)

धौम्यं च कृष्णां च युधिष्ठिरं च यमौ च भीमं च दशार्हसिंहः । (२२।१)

उवाच दिष्ट्या भवतां शिवेन प्राप्तः किरीटी मुदितः कृतास्त्रः ॥ (२२।२)

प्रोवाच कृष्णाम् अपि याज्ञसेनीं दशार्हभर्ता सहितः सुहृद्भिः । (२३।१)

कृष्णे धनुर्वेदरतिप्रधानाः सत्यव्रतास् ते शिशवः सुशीलाः । (२३।२)

सद्भिः सदैवाचरितं समाधिं चरन्ति पुत्रास् तव याज्ञसेनि ॥ (२३।३)

राज्येन राष्ट्रैश् च निमन्त्र्यमाणाः पित्रा च कृष्णे तव सोदरैश् च । (२४।१)

न यज्ञसेनस्य न मातुलानां गृहेषु बाला रतिम् आप्नुवन्ति ॥ (२४।२)

आनर्तम् एवाभिमुखाः शिवेन गत्वा धनुर्वेदरतिप्रधानाः । (२५।१)

तवात्मजा वृष्णिपुरं प्रविश्य न दैवतेभ्यः स्पृहयन्ति कृष्णे ॥ (२५।२)

यथा त्वम् एवार्हसि तेषु वृत्तिं प्रयोक्तुम् आर्या च यथैव कुन्ती । (२६।१)

तेष्वप्रमादेन सदा करोति तथा च भूयश् च तथा सुभद्रा ॥ (२६।२)

यथानिरुद्धस्य यथाभिमन्योर् यथा सुनीथस्य यथैव भानोः । (२७।१)

तथा विनेता च गतिश् च कृष्णे तवात्मजानाम् अपि रौक्मिणेयः ॥ (२७।२)

गदासिचर्मग्रहणेषु शूरान् अस्त्रेषु शिक्षासु रथाश्वयाने । (२८।१)

सम्यग् विनेता विनयत्य् अतन्द्रीस् तांश् चाभिमन्युः सततं कुमारः ॥ (२८।२)

स चापि सम्यक् प्रणिधाय शिक्षाम् अस्त्राणि चैषां गुरुवत् प्रदाय । (२९।१)

तवात्मजानां च तथाभिमन्योः पराक्रमैस् तुष्यति रौक्मिणेयः ॥ (२९।२)

यदा विहारं प्रसमीक्षमाणाः प्रयान्ति पुत्रास् तव याज्ञसेनि । (३०।१)

एकैकम् एषाम् अनुयान्ति तत्र रथाश्च यानानि च दन्तिनश् च ॥ (३०।२)

अथाब्रवीद् धर्मराजं तु कृष्णो दशार्हयोधाः कुकुरान्धकाश् च । (३१।१)

एते निदेशं तव पालयन्ति तिष्ठन्ति यत्रेच्छसि तत्र राजन् ॥ (३१।२)

आवर्ततां कार्मुकवेगवाता हलायुधप्रग्रहणा मधूनाम् । (३२।१)

सेना तवार्थेषु नरेन्द्र यत्ता ससादिपत्त्यश्वरथा सनागा ॥ (३२।२)

प्रस्थाप्यतां पाण्डव धार्तराष्ट्रः सुयोधनः पापकृतां वरिष्ठः । (३३।१)

स सानुबन्धः ससुहृद्गणश् च सौभस्य सौभाधिपतेश् च मार्गम् ॥ (३३।२)

कामं तथा तिष्ठ नरेन्द्र तस्मिन् यथा कृतस् ते समयः सभायाम् । (३४।१)

दाशार्हयोधैस् तु ससादियोधं प्रतीक्षतां नागपुरं भवन्तम् ॥ (३४।२)

व्यपेतमन्युर् व्यपनीतपाप्मा विहृत्य यत्रेच्छसि तत्र कामम् । (३५।१)

ततः समृद्धं प्रथमं विशोकः प्रपत्स्यसे नागपुरं सराष्ट्रम् ॥ (३५।२)

ततस् तद् आज्ञाय मतं महात्मा यथावद् उक्तं पुरुषोत्तमेन । (३६।१)

प्रशस्य विप्रेक्ष्य च धर्मराजः कृताञ्जलिः केशवम् इत्युवाच ॥ (३६।२)

असंशयं केशव पाण्डवानां भवान् गतिस् त्वच्छरणा हि पार्थाः । (३७।१)

कालोदये तच्च ततश् च भूयः कर्ता भवान् कर्म न संशयो ऽस्ति ॥ (३७।२)

यथाप्रतिज्ञं विहृतश् च कालः सर्वाः समा द्वादश निर्जनेषु । (३८।१)

अज्ञातचर्यां विधिवत् समाप्य भवद्गताः केशव पाण्डवेयाः ॥ (३८।२)

वैशम्पायन उवाच । (३९।१)

तथा वदति वार्ष्णेये धर्मराजे च भारत । (३९।२)

अथ पश्चात् तपोवृद्धो बहुवर्षसहस्रधृक् । (३९।३)

प्रत्यदृश्यत धर्मात्मा मार्कण्डेयो महातपाः ॥ (३९।४)

तम् आगतम् ऋषिं वृद्धं बहुवर्षसहस्रिणम् । (४०।१)

आनर्चुर् ब्राह्मणाः सर्वे कृष्णश् च सह पाण्डवैः ॥ (४०।२)

तम् अर्चितं सुविश्वस्तम् आसीनम् ऋषिसत्तमम् । (४१।१)

ब्राह्मणानां मतेनाह पाण्डवानां च केशवः ॥ (४१।२)

शुश्रूषवः पाण्डवास् ते ब्राह्मणाश् च समागताः । (४२।१)

द्रौपदी सत्यभामा च तथाहं परमं वचः ॥ (४२।२)

पुरावृत्ताः कथाः पुण्याः सदाचाराः सनातनाः । (४३।१)

राज्ञां स्त्रीणाम् ऋषीणां च मार्कण्डेय विचक्ष्व नः ॥ (४३।२)

तेषु तत्रोपविष्टेषु देवर्षिर् अपि नारदः । (४४।१)

आजगाम विशुद्धात्मा पाण्डवान् अवलोककः ॥ (४४।२)

तम् अप्यथ महात्मानं सर्वे तु पुरुषर्षभाः । (४५।१)

पाद्यार्घ्याभ्यां यथान्यायम् उपतस्थुर् मनीषिणम् ॥ (४५।२)

नारदस् त्वथ देवर्षिर् ज्ञात्वा तांस् तु कृतक्षणान् । (४६।१)

मार्कण्डेयस्य वदतस् तां कथाम् अन्वमोदत ॥ (४६।२)

उवाच चैनं कालज्ञः स्मयन्न् इव स नारदः । (४७।१)

ब्रह्मर्षे कथ्यतां यत् ते पाण्डवेषु विवक्षितम् ॥ (४७।२)

एवम् उक्तः प्रत्युवाच मार्कण्डेयो महातपाः । (४८।१)

क्षणं कुरुध्वं विपुलम् आख्यातव्यं भविष्यति ॥ (४८।२)

एवम् उक्ताः क्षणं चक्रुः पाण्डवाः सह तैर् द्विजैः । (४९।१)

मध्यंदिने यथादित्यं प्रेक्षन्तस् तं महामुनिम् ॥ (४९।२)