MBh, 3, 9
Select a line for its word-by-word analysis.
वक्ष्यामि त्वा कौरवाणां सर्वेषां हितम् उत्तमम् ॥ (१।३)
vakṣyāmi tvā kauravāṇāṃ sarveṣāṃ hitam uttamam ||
न मे प्रियं महाबाहो यद् गताः पाण्डवा वनम् । (२।१)
na me priyaṃ mahābāho yad gatāḥ pāṇḍavā vanam |
निकृत्या निर्जिताश् चैव दुर्योधनवशानुगैः ॥ (२।२)
nikṛtyā nirjitāś caiva duryodhanavaśānugaiḥ ||
ते स्मरन्तः परिक्लेशान् वर्षे पूर्णे त्रयोदशे । (३।१)
te smarantaḥ parikleśān varṣe pūrṇe trayodaśe |
विमोक्ष्यन्ति विषं क्रुद्धाः कौरवेयेषु भारत ॥ (३।२)
vimokṣyanti viṣaṃ kruddhāḥ kauraveyeṣu bhārata ||
तद् अयं किं नु पापात्मा तव पुत्रः सुमन्दधीः । (४।१)
tad ayaṃ kiṃ nu pāpātmā tava putraḥ sumandadhīḥ |
पाण्डवान् नित्यसंक्रुद्धो राज्यहेतोर् जिघांसति ॥ (४।२)
pāṇḍavān nityasaṃkruddho rājyahetor jighāṃsati ||
वार्यतां साध्वयं मूढः शमं गच्छतु ते सुतः । (५।१)
vāryatāṃ sādhvayaṃ mūḍhaḥ śamaṃ gacchatu te sutaḥ |
वनस्थांस् तान् अयं हन्तुम् इच्छन् प्राणैर् विमोक्ष्यते ॥ (५।२)
vanasthāṃs tān ayaṃ hantum icchan prāṇair vimokṣyate ||
यथाह विदुरः प्राज्ञो यथा भीष्मो यथा वयम् । (६।१)
yathāha viduraḥ prājño yathā bhīṣmo yathā vayam |
यथा कृपश् च द्रोणश् च तथा साधु विधीयताम् ॥ (६।२)
yathā kṛpaś ca droṇaś ca tathā sādhu vidhīyatām ||
अधर्म्यम् अयशस्यं च मा राजन् प्रतिपद्यथाः ॥ (७।२)
adharmyam ayaśasyaṃ ca mā rājan pratipadyathāḥ ||
समीक्षा यादृशी ह्य् अस्य पाण्डवान् प्रति भारत । (८।१)
samīkṣā yādṛśī hy asya pāṇḍavān prati bhārata |
उपेक्ष्यमाणा सा राजन् महान्तम् अनयं स्पृशेत् ॥ (८।२)
upekṣyamāṇā sā rājan mahāntam anayaṃ spṛśet ||
ततः संसर्गजः स्नेहः पुत्रस्य तव पाण्डवैः । (१०।१)
tataḥ saṃsargajaḥ snehaḥ putrasya tava pāṇḍavaiḥ |
यदि स्यात् कृतकार्यो ऽद्य भवेस् त्वं मनुजेश्वर ॥ (१०।२)
yadi syāt kṛtakāryo 'dya bhaves tvaṃ manujeśvara ||
कथं वा मन्यते भीष्मो द्रोणो वा विदुरो ऽपि वा । (१२।१)
kathaṃ vā manyate bhīṣmo droṇo vā viduro 'pi vā |
भवान् वात्र क्षमं कार्यं पुरा चार्थो ऽतिवर्तते ॥ (१२।२)
bhavān vātra kṣamaṃ kāryaṃ purā cārtho 'tivartate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.