अष्टावक्र उवाच । (१।१)

अन्धस्य पन्था बधिरस्य पन्थाः स्त्रियः पन्था वैवधिकस्य पन्थाः । (१।२)

राज्ञः पन्था ब्राह्मणेनासमेत्य समेत्य तु ब्राह्मणस्यैव पन्थाः ॥ (१।३)

राजोवाच । (२।१)

पन्था अयं ते ऽद्य मया निसृष्टो येनेच्छसे तेन कामं व्रजस्व । (२।२)

न पावको विद्यते वै लघीयान् इन्द्रो ऽपि नित्यं नमते ब्राह्मणानाम् ॥ (२।३)

अष्टावक्र उवाच । (३।१)

यज्ञं द्रष्टुं प्राप्तवन्तौ स्व तात कौतूहलं नौ बलवद् वै विवृद्धम् । (३।२)

आवां प्राप्तावतिथी संप्रवेशं काङ्क्षावहे द्वारपते तवाज्ञाम् ॥ (३।३)

ऐन्द्रद्युम्नेर् यज्ञदृशाव् इहावां विवक्षू वै जनकेन्द्रं दिदृक्षू । (४।१)

न वै क्रोधाद् व्याधिनैवोत्तमेन संयोजय द्वारपाल क्षणेन ॥ (४।२)

द्वारपाल उवाच । (५।१)

बन्देः समादेशकरा वयं स्म निबोध वाक्यं च मयेर्यमाणम् । (५।२)

न वै बालाः प्रविशन्त्यत्र विप्रा वृद्धा विद्वांसः प्रविशन्ति द्विजाग्र्याः ॥ (५।३)

अष्टावक्र उवाच । (६।१)

यद्यत्र वृद्धेषु कृतः प्रवेशो युक्तं मम द्वारपाल प्रवेष्टुम् । (६।२)

वयं हि वृद्धाश् चरितव्रताश् च वेदप्रभावेन प्रवेशनार्हाः ॥ (६।३)

शुश्रूषवश् चापि जितेन्द्रियाश् च ज्ञानागमे चापि गताः स्म निष्ठाम् । (७।१)

न बाल इत्यवमन्तव्यम् आहुर् बालो ऽप्यग्निर् दहति स्पृश्यमानः ॥ (७।२)

द्वारपाल उवाच । (८।१)

सरस्वतीम् ईरय वेदजुष्टाम् एकाक्षरां बहुरूपां विराजम् । (८।२)

अङ्गात्मानं समवेक्षस्व बालं किं श्लाघसे दुर्लभा वादसिद्धिः ॥ (८।३)

अष्टावक्र उवाच । (९।१)

न ज्ञायते कायवृद्ध्या विवृद्धिर् यथाष्ठीला शाल्मलेः सम्प्रवृद्धा । (९।२)

ह्रस्वो ऽल्पकायः फलितो विवृद्धो यश् चाफलस् तस्य न वृद्धभावः ॥ (९।३)

द्वारपाल उवाच । (१०।१)

वृद्धेभ्य एवेह मतिं स्म बाला गृह्णन्ति कालेन भवन्ति वृद्धाः । (१०।२)

न हि ज्ञानम् अल्पकालेन शक्यं कस्माद् बालो वृद्ध इवावभाषसे ॥ (१०।३)

अष्टावक्र उवाच । (११।१)

न तेन स्थविरो भवति येनास्य पलितं शिरः । (११।२)

बालो ऽपि यः प्रजानाति तं देवाः स्थविरं विदुः ॥ (११।३)

न हायनैर् न पलितैर् न वित्तेन न बन्धुभिः । (१२।१)

ऋषयश् चक्रिरे धर्मं यो ऽनूचानः स नो महान् ॥ (१२।२)

दिदृक्षुर् अस्मि सम्प्राप्तो बन्दिनं राजसंसदि । (१३।१)

निवेदयस्व मां द्वाःस्थ राज्ञे पुष्करमालिने ॥ (१३।२)

द्रष्टास्यद्य वदतो द्वारपाल मनीषिभिः सह वादे विवृद्धे । (१४।१)

उताहो वाप्युच्चतां नीचतां वा तूष्णीं भूतेष्वथ सर्वेषु चाद्य ॥ (१४।२)

द्वारपाल उवाच । (१५।१)

कथं यज्ञं दशवर्षो विशेस् त्वं विनीतानां विदुषां सम्प्रवेश्यम् । (१५।२)

उपायतः प्रयतिष्ये तवाहं प्रवेशने कुरु यत्नं यथावत् ॥ (१५।३)

अष्टावक्र उवाच । (१६।१)

भो भो राजञ्जनकानां वरिष्ठ सभाज्यस् त्वं त्वयि सर्वं समृद्धम् । (१६।२)

त्वं वा कर्ता कर्मणां यज्ञियानां ययातिर् एको नृपतिर् वा पुरस्तात् ॥ (१६।३)

विद्वान् बन्दी वेदविदो निगृह्य वादे भग्नान् अप्रतिशङ्कमानः । (१७।१)

त्वया निसृष्टैः पुरुषैर् आप्तकृद्भिर् जले सर्वान् मज्जयतीति नः श्रुतम् ॥ (१७।२)

स तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणानां सकाशाद् ब्रह्मोद्यं वै कथयितुम् आगतो ऽस्मि । (१८।१)

क्वासौ बन्दी यावद् एनं समेत्य नक्षत्राणीव सविता नाशयामि ॥ (१८।२)

राजोवाच । (१९।१)

आशंससे बन्दिनं त्वं विजेतुम् अविज्ञात्वा वाक्यबलं परस्य । (१९।२)

विज्ञातवीर्यैः शक्यम् एवं प्रवक्तुं दृष्टश् चासौ ब्राह्मणैर् वादशीलैः ॥ (१९।३)

अष्टावक्र उवाच । (२०।१)

विवादितो ऽसौ न हि मादृशैर् हि सिंहीकृतस् तेन वदत्यभीतः । (२०।२)

समेत्य मां निहतः शेष्यते ऽद्य मार्गे भग्नं शकटम् इवाबलाक्षम् ॥ (२०।३)

राजोवाच । (२१।१)

षण्णाभेर् द्वादशाक्षस्य चतुर्विंशतिपर्वणः । (२१।२)

यस् त्रिषष्टिशतारस्य वेदार्थं स परः कविः ॥ (२१।३)

अष्टावक्र उवाच । (२२।१)

चतुर्विंशतिपर्व त्वां षण्णाभि द्वादशप्रधि । (२२।२)

तत् त्रिषष्टिशतारं वै चक्रं पातु सदागति ॥ (२२।३)

राजोवाच । (२३।१)

वडवे इव संयुक्ते श्येनपाते दिवौकसाम् । (२३।२)

कस् तयोर् गर्भम् आधत्ते गर्भं सुषुवतुश् च कम् ॥ (२३।३)

अष्टावक्र उवाच । (२४।१)

मा स्म ते ते गृहे राजञ् शात्रवाणाम् अपि ध्रुवम् । (२४।२)

वातसारथिर् आधत्ते गर्भं सुषुवतुश् च तम् ॥ (२४।३)

राजोवाच । (२५।१)

किं स्वित् सुप्तं न निमिषति किं स्विज् जातं न चोपति । (२५।२)

कस्य स्विद्धृदयं नास्ति किं स्विद् वेगेन वर्धते ॥ (२५।३)

अष्टावक्र उवाच । (२६।१)

मत्स्यः सुप्तो न निमिषत्यण्डं जातं न चोपति । (२६।२)

अश्मनो हृदयं नास्ति नदी वेगेन वर्धते ॥ (२६।३)

राजोवाच । (२७।१)

न त्वा मन्ये मानुषं देवसत्त्वं न त्वं बालः स्थविरस् त्वं मतो मे । (२७।२)

न ते तुल्यो विद्यते वाक्प्रलापे तस्माद् द्वारं वितराम्येष बन्दी ॥ (२७।३)