वैशंपायन उवाच । (१।१)

तथा शैलनिपातेन भीषिताः खाण्डवालयाः । (१।२)

दानवा राक्षसा नागास्तरक्ष्वृक्षवनौकसः । (१।३)

द्विपाः प्रभिन्नाः शार्दूलाः सिंहाः केसरिणस्तथा ॥ (१।४)

मृगाश्च महिषाश्चैव शतशः पक्षिणस्तथा । (२।१)

समुद्विग्ना विससृपुस्तथान्या भूतजातयः ॥ (२।२)

तं दावं समुदीक्षन्तः कृष्णौ चाभ्युद्यतायुधौ । (३।१)

उत्पातनादशब्देन संत्रासित इवाभवन् । (३।२)

ते वनं प्रसमीक्ष्याथ दह्यमानम् अनेकधा । (३।३)

कृष्णम् अभ्युद्यतास्त्रं च नादं मुमुचुर् उल्बणम् । (३।४)

तेन नादेन रौद्रेण नादेन च विभावसोः । (३।५)

ररास गगनं कृत्स्नम् उत्पातजलदैर् इव । (३।६)

ततः कृष्णो महाबाहुः स्वतेजो भास्वरं महत् ॥ (३।७)

स्वतेजोभास्वरं चक्रम् उत्ससर्ज जनार्दनः । (४।१)

तेन ता जातयः क्षुद्राः सदानवनिशाचराः । (४।२)

निकृत्ताः शतशः सर्वा निपेतुर् अनलं क्षणात् ॥ (४।३)

अदृश्यन् राक्षसास्तत्र कृष्णचक्रविदारिताः । (५।१)

वसारुधिरसंपृक्ताः संध्यायाम् इव तोयदाः ॥ (५।२)

पिशाचान् पक्षिणो नागान् पशूंश्चापि सहस्रशः । (६।१)

निघ्नंश्चरति वार्ष्णेयः कालवत् तत्र भारत ॥ (६।२)

क्षिप्तं क्षिप्तं हि तच्चक्रं कृष्णस्यामित्रघातिनः । (७।१)

हत्वानेकानि सत्त्वानि पाणिम् एति पुनः पुनः ॥ (७।२)

तथा तु निघ्नतस्तस्य सर्वसत्त्वानि भारत । (८।१)

बभूव रूपम् अत्युग्रं सर्वभूतात्मनस्तदा ॥ (८।२)

समेतानां च देवानां दानवानां च सर्वशः । (९।१)

विजेता नाभवत् कश्चित् कृष्णपाण्डवयोर् मृधे ॥ (९।२)

तयोर् बलात् परित्रातुं तं दावं तु यदा सुराः । (१०।१)

नाशक्नुवञ् शमयितुं तदाभूवन् पराङ्मुखाः ॥ (१०।२)

शतक्रतुश्च सम्प्रेक्ष्य विमुखान् देवतागणान् । (११।१)

बभूवावस्थितः प्रीतः प्रशंसन् कृष्णपाण्डवौ ॥ (११।२)

निवृत्तेषु तु देवेषु वाग् उवाचाशरीरिणी । (१२।१)

शतक्रतुम् अभिप्रेक्ष्य महागम्भीरनिःस्वना ॥ (१२।२)

न ते सखा संनिहितस्तक्षकः पन्नगोत्तमः । (१३।१)

दाहकाले खाण्डवस्य कुरुक्षेत्रं गतो ह्यसौ ॥ (१३।२)

न च शक्यौ त्वया जेतुं युद्धे ऽस्मिन् समवस्थितौ । (१४।१)

वासुदेवार्जुनौ शक्र निबोधेदं वचो मम ॥ (१४।२)

नरनारायणौ देवौ तावेतौ विश्रुतौ दिवि । (१५।१)

भवान् अप्यभिजानाति यद्वीर्यौ यत्पराक्रमौ ॥ (१५।२)

नैतौ शक्यौ दुराधर्षौ विजेतुम् अजितौ युधि । (१६।१)

अपि सर्वेषु लोकेषु पुराणाव् ऋषिसत्तमौ ॥ (१६।२)

पूजनीयतमावेतावपि सर्वैः सुरासुरैः । (१७।१)

सयक्षरक्षोगन्धर्वनरकिंनरपन्नगैः ॥ (१७।२)

तस्माद् इतः सुरैः सार्धं गन्तुम् अर्हसि वासव । (१८।१)

दिष्टं चाप्यनुपश्यैतत् खाण्डवस्य विनाशनम् ॥ (१८।२)

इति वाचम् अभिश्रुत्य तथ्यम् इत्यमरेश्वरः । (१९।१)

कोपामर्षौ समुत्सृज्य सम्प्रतस्थे दिवं तदा ॥ (१९।२)

तं प्रस्थितं महात्मानं समवेक्ष्य दिवौकसः । (२०।१)

त्वरिताः सहिता राजन्न् अनुजग्मुः शतक्रतुम् ॥ (२०।२)

देवराजं तदा यान्तं सह देवैर् उदीक्ष्य तु । (२१।१)

वासुदेवार्जुनौ वीरौ सिंहनादं विनेदतुः ॥ (२१।२)

देवराजे गते राजन् प्रहृष्टौ कृष्णपाण्डवौ । (२२।१)

निर्विशङ्कं पुनर् दावं दाहयामासतुस्तदा ॥ (२२।२)

स मारुत इवाभ्राणि नाशयित्वार्जुनः सुरान् । (२३।१)

व्यधमच्छरसंपातैः प्राणिनः खाण्डवालयान् ॥ (२३।२)

न च स्म किंचिच् छक्नोति भूतं निश्चरितुं ततः । (२४।१)

संछिद्यमानम् इषुभिर् अस्यता सव्यसाचिना ॥ (२४।२)

नाशकंस्तत्र भूतानि महान्त्यपि रणे ऽर्जुनम् । (२५।१)

निरीक्षितुम् अमोघेषुं करिष्यन्ति कुतो रणम् ॥ (२५।२)

शतेनैकं च विव्याध शतं चैकेन पत्रिणा । (२६।१)

व्यसवस्ते ऽपतन्न् अग्नौ साक्षात् कालहता इव ॥ (२६।२)

न चालभन्त ते शर्म रोधःसु विषमेषु च । (२७।१)

पितृदेवनिवासेषु संतापश्चाप्यजायत ॥ (२७।२)

भूतसंघसहस्राश्च दीनाश्चक्रुर् महास्वनम् । (२८।१)

रुरुवुर् वारणाश्चैव तथैव मृगपक्षिणः । (२८।२)

तेन शब्देन वित्रेसुर् गङ्गोदधिचरा झषाः । (२८।३)

अप्सु न व्यचरंश्चैव तथान्ये मृगपक्षिणः । (२८।४)

विद्याधरगणाश्चैव ये च तत्र वनौकसः ॥ (२८।५)

न ह्यर्जुनं महाबाहुं नापि कृष्णं महाबलम् । (२९।१)

निरीक्षितुं वै शक्नोति कश्चिद् योद्धुं कुतः पुनः ॥ (२९।२)

एकायनगता ये ऽपि निष्पतन्त्यत्र केचन । (३०।१)

राक्षसान् दानवान् नागाञ् जघ्ने चक्रेण तान् हरिः ॥ (३०।२)

ते विभिन्नशिरोदेहाश्चक्रवेगाद् गतासवः । (३१।१)

पेतुर् आस्ये महाकाया दीप्तस्य वसुरेतसः ॥ (३१।२)

स मांसरुधिरौघैश्च मेदौघैश्च समीरितः । (३२।१)

उपर्याकाशगो वह्निर् विधूमः समदृश्यत ॥ (३२।२)

दीप्ताक्षो दीप्तजिह्वश्च दीप्तव्यात्तमहाननः । (३३।१)

दीप्तोर्ध्वकेशः पिङ्गाक्षः पिबन् प्राणभृतां वसाम् ॥ (३३।२)

तां स कृष्णार्जुनकृतां सुधां प्राप्य हुताशनः । (३४।१)

बभूव मुदितस्तृप्तः परां निर्वृतिम् आगतः ॥ (३४।२)

अथासुरं मयं नाम तक्षकस्य निवेशनात् । (३५।१)

विप्रद्रवन्तं सहसा ददर्श मधुसूदनः ॥ (३५।२)

तम् अग्निः प्रार्थयामास दिधक्षुर् वातसारथिः । (३६।१)

देहवान् वै जटी भूत्वा नदंश्च जलदो यथा । (३६।२)

ज्ञात्वा तं दानवेन्द्राणां मयं वै शिल्पिनां वरम् । (३६।३)

जिघांसुर् वासुदेवश्च चक्रम् उद्यम्य विष्ठितः । (३६।४)

जिह्वया लेलिहानो ऽग्निर् मयं दग्धुं तम् अन्वगात् ॥ (३६।५)

स चक्रम् उद्यतं दृष्ट्वा दिधक्षुं च हुताशनम् । (३७।१)

अभिधावार्जुनेत्येवं मयश्चुक्रोश भारत ॥ (३७।२)

तस्य भीतस्वनं श्रुत्वा मा भैर् इति धनंजयः । (३८।१)

प्रत्युवाच मयं पार्थो जीवयन्न् इव भारत । (३८।२)

तं न भेतव्यम् इत्याह मयं पार्थो दयापरः ॥ (३८।३)

तं पार्थेनाभये दत्ते नमुचेर् भ्रातरं मयम् । (३९।१)

न हन्तुम् ऐच्छद् दाशार्हः पावको न ददाह च । (३९।२)

वैशंपायन उवाच । (३९।३)

तद् वनं पावको धीमान् दिनानि दश पञ्च च । (३९।४)

ददाह कृष्णपार्थाभ्यां रक्षितः पाकशासनात् ॥ (३९।५)

तस्मिन् वने दह्यमाने षड् अग्निर् न ददाह च । (४०।१)

अश्वसेनं मयं चापि चतुरः शार्ङ्गकान् इति ॥ (४०।२)