MBh, 15, 37
Select a line for its word-by-word analysis.
तच्छ्रुत्वा विविधं तस्य राजर्षेः परिदेवितम् । (१।२)
tacchrutvā vividhaṃ tasya rājarṣeḥ paridevitam |
कुन्त्या द्रुपदपुत्र्याश्च सुभद्रायास्तथैव च । (२।१)
kuntyā drupadaputryāśca subhadrāyāstathaiva ca |
पुत्रशोकसमाविष्टा गान्धारी त्विदम् अब्रवीत् । (३।१)
putraśokasamāviṣṭā gāndhārī tvidam abravīt |
श्वशुरं बद्धनयना देवी प्राञ्जलिर् उत्थिता ॥ (३।२)
śvaśuraṃ baddhanayanā devī prāñjalir utthitā ||
अस्य राज्ञो हतान् पुत्राञ्शोचतो न शमो विभो ॥ (४।२)
asya rājño hatān putrāñśocato na śamo vibho ||
लोकान् अन्यान् समर्थो ऽसि स्रष्टुं सर्वांस्तपोबलात् । (६।१)
lokān anyān samartho 'si sraṣṭuṃ sarvāṃstapobalāt |
किमु लोकान्तरगतान् राज्ञो दर्शयितुं सुतान् ॥ (६।२)
kimu lokāntaragatān rājño darśayituṃ sutān ||
शोचत्यतीव साध्वी ते स्नुषाणां दयिता स्नुषा ॥ (७।२)
śocatyatīva sādhvī te snuṣāṇāṃ dayitā snuṣā ||
यस्यास्तु श्वशुरो धीमान् बाह्लीकः स कुरूद्वहः । (१०।१)
yasyāstu śvaśuro dhīmān bāhlīkaḥ sa kurūdvahaḥ |
श्रीमच्चास्य महाबुद्धेः संग्रामेष्वपलायिनः । (११।१)
śrīmaccāsya mahābuddheḥ saṃgrāmeṣvapalāyinaḥ |
पुत्रस्य ते पुत्रशतं निहतं यद् रणाजिरे ॥ (११।२)
putrasya te putraśataṃ nihataṃ yad raṇājire ||
पुनः पुनर् वर्धयानं शोकं राज्ञो ममैव च । (१२।२)
punaḥ punar vardhayānaṃ śokaṃ rājño mamaiva ca |
ये च शूरा महात्मानः श्वशुरा मे महारथाः । (१३।१)
ye ca śūrā mahātmānaḥ śvaśurā me mahārathāḥ |
सोमदत्तप्रभृतयः का नु तेषां गतिः प्रभो ॥ (१३।२)
somadattaprabhṛtayaḥ kā nu teṣāṃ gatiḥ prabho ||
तव प्रसादाद् भगवन् विशोको ऽयं महीपतिः । (१४।१)
tava prasādād bhagavan viśoko 'yaṃ mahīpatiḥ |
कुर्यात् कालम् अहं चैव कुन्ती चेयं वधूस्तव ॥ (१४।२)
kuryāt kālam ahaṃ caiva kuntī ceyaṃ vadhūstava ||
इत्युक्तवत्यां गान्धार्यां कुन्ती व्रतकृशानना । (१५।१)
ityuktavatyāṃ gāndhāryāṃ kuntī vratakṛśānanā |
प्रच्छन्नजातं पुत्रं तं सस्मारादित्यसंभवम् ॥ (१५।२)
pracchannajātaṃ putraṃ taṃ sasmārādityasaṃbhavam ||
अपश्यद् दुःखितां देवीं मातरं सव्यसाचिनः ॥ (१६।२)
apaśyad duḥkhitāṃ devīṃ mātaraṃ savyasācinaḥ ||
ताम् उवाच ततो व्यासो यत् ते कार्यं विवक्षितम् । (१७।१)
tām uvāca tato vyāso yat te kāryaṃ vivakṣitam |
तद् ब्रूहि त्वं महाप्राज्ञे यत् ते मनसि वर्तते ॥ (१७।२)
tad brūhi tvaṃ mahāprājñe yat te manasi vartate ||
ततः कुन्ती श्वशुरयोः प्रणम्य शिरसा तदा । (१८।१)
tataḥ kuntī śvaśurayoḥ praṇamya śirasā tadā |
उवाच वाक्यं सव्रीडं विवृण्वाना पुरातनम् ॥ (१८।२)
uvāca vākyaṃ savrīḍaṃ vivṛṇvānā purātanam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.