महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 37

1968 of 1995 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

तच्छ्रुत्वा विविधं तस्य राजर्षेः परिदेवितम् । (१।२)

tacchrutvā vividhaṃ tasya rājarṣeḥ paridevitam |

1.3१.३

पुनर् नवीकृतः शोको गान्धार्या जनमेजय ॥ (१।३)

punar navīkṛtaḥ śoko gāndhāryā janamejaya ||

2.1२.१

कुन्त्या द्रुपदपुत्र्याश्च सुभद्रायास्तथैव च । (२।१)

kuntyā drupadaputryāśca subhadrāyāstathaiva ca |

2.2२.२

तासां च वरनारीणां वधूनां कौरवस्य ह ॥ (२।२)

tāsāṃ ca varanārīṇāṃ vadhūnāṃ kauravasya ha ||

3.1३.१

पुत्रशोकसमाविष्टा गान्धारी त्विदम् अब्रवीत् । (३।१)

putraśokasamāviṣṭā gāndhārī tvidam abravīt |

3.2३.२

श्वशुरं बद्धनयना देवी प्राञ्जलिर् उत्थिता ॥ (३।२)

śvaśuraṃ baddhanayanā devī prāñjalir utthitā ||

4.1४.१

षोडशेमानि वर्षाणि गतानि मुनिपुंगव । (४।१)

ṣoḍaśemāni varṣāṇi gatāni munipuṃgava |

4.2४.२

अस्य राज्ञो हतान् पुत्राञ्शोचतो न शमो विभो ॥ (४।२)

asya rājño hatān putrāñśocato na śamo vibho ||

5.1५.१

पुत्रशोकसमाविष्टो निःश्वसन् ह्येष भूमिपः । (५।१)

putraśokasamāviṣṭo niḥśvasan hyeṣa bhūmipaḥ |

5.2५.२

न शेते वसतीः सर्वा धृतराष्ट्रो महामुने ॥ (५।२)

na śete vasatīḥ sarvā dhṛtarāṣṭro mahāmune ||

6.1६.१

लोकान् अन्यान् समर्थो ऽसि स्रष्टुं सर्वांस्तपोबलात् । (६।१)

lokān anyān samartho 'si sraṣṭuṃ sarvāṃstapobalāt |

6.2६.२

किमु लोकान्तरगतान् राज्ञो दर्शयितुं सुतान् ॥ (६।२)

kimu lokāntaragatān rājño darśayituṃ sutān ||

7.1७.१

इयं च द्रौपदी कृष्णा हतज्ञातिसुता भृशम् । (७।१)

iyaṃ ca draupadī kṛṣṇā hatajñātisutā bhṛśam |

7.2७.२

शोचत्यतीव साध्वी ते स्नुषाणां दयिता स्नुषा ॥ (७।२)

śocatyatīva sādhvī te snuṣāṇāṃ dayitā snuṣā ||

8.1८.१

तथा कृष्णस्य भगिनी सुभद्रा भद्रभाषिणी । (८।१)

tathā kṛṣṇasya bhaginī subhadrā bhadrabhāṣiṇī |

8.2८.२

सौभद्रवधसंतप्ता भृशं शोचति भामिनी ॥ (८।२)

saubhadravadhasaṃtaptā bhṛśaṃ śocati bhāminī ||

9.1९.१

इयं च भूरिश्रवसो भार्या परमदुःखिता । (९।१)

iyaṃ ca bhūriśravaso bhāryā paramaduḥkhitā |

9.2९.२

भर्तृव्यसनशोकार्ता न शेते वसतीः प्रभो ॥ (९।२)

bhartṛvyasanaśokārtā na śete vasatīḥ prabho ||

10.1१०.१

यस्यास्तु श्वशुरो धीमान् बाह्लीकः स कुरूद्वहः । (१०।१)

yasyāstu śvaśuro dhīmān bāhlīkaḥ sa kurūdvahaḥ |

10.2१०.२

निहतः सोमदत्तश्च पित्रा सह महारणे ॥ (१०।२)

nihataḥ somadattaśca pitrā saha mahāraṇe ||

11.1११.१

श्रीमच्चास्य महाबुद्धेः संग्रामेष्वपलायिनः । (११।१)

śrīmaccāsya mahābuddheḥ saṃgrāmeṣvapalāyinaḥ |

11.2११.२

पुत्रस्य ते पुत्रशतं निहतं यद् रणाजिरे ॥ (११।२)

putrasya te putraśataṃ nihataṃ yad raṇājire ||

12.1१२.१

तस्य भार्याशतम् इदं पुत्रशोकसमाहतम् । (१२।१)

tasya bhāryāśatam idaṃ putraśokasamāhatam |

12.2१२.२

पुनः पुनर् वर्धयानं शोकं राज्ञो ममैव च । (१२।२)

punaḥ punar vardhayānaṃ śokaṃ rājño mamaiva ca |

12.3१२.३

तेनारम्भेण महता माम् उपास्ते महामुने ॥ (१२।३)

tenārambheṇa mahatā mām upāste mahāmune ||

13.1१३.१

ये च शूरा महात्मानः श्वशुरा मे महारथाः । (१३।१)

ye ca śūrā mahātmānaḥ śvaśurā me mahārathāḥ |

13.2१३.२

सोमदत्तप्रभृतयः का नु तेषां गतिः प्रभो ॥ (१३।२)

somadattaprabhṛtayaḥ kā nu teṣāṃ gatiḥ prabho ||

14.1१४.१

तव प्रसादाद् भगवन् विशोको ऽयं महीपतिः । (१४।१)

tava prasādād bhagavan viśoko 'yaṃ mahīpatiḥ |

14.2१४.२

कुर्यात् कालम् अहं चैव कुन्ती चेयं वधूस्तव ॥ (१४।२)

kuryāt kālam ahaṃ caiva kuntī ceyaṃ vadhūstava ||

15.1१५.१

इत्युक्तवत्यां गान्धार्यां कुन्ती व्रतकृशानना । (१५।१)

ityuktavatyāṃ gāndhāryāṃ kuntī vratakṛśānanā |

15.2१५.२

प्रच्छन्नजातं पुत्रं तं सस्मारादित्यसंभवम् ॥ (१५।२)

pracchannajātaṃ putraṃ taṃ sasmārādityasaṃbhavam ||

16.1१६.१

ताम् ऋषिर् वरदो व्यासो दूरश्रवणदर्शनः । (१६।१)

tām ṛṣir varado vyāso dūraśravaṇadarśanaḥ |

16.2१६.२

अपश्यद् दुःखितां देवीं मातरं सव्यसाचिनः ॥ (१६।२)

apaśyad duḥkhitāṃ devīṃ mātaraṃ savyasācinaḥ ||

17.1१७.१

ताम् उवाच ततो व्यासो यत् ते कार्यं विवक्षितम् । (१७।१)

tām uvāca tato vyāso yat te kāryaṃ vivakṣitam |

17.2१७.२

तद् ब्रूहि त्वं महाप्राज्ञे यत् ते मनसि वर्तते ॥ (१७।२)

tad brūhi tvaṃ mahāprājñe yat te manasi vartate ||

18.1१८.१

ततः कुन्ती श्वशुरयोः प्रणम्य शिरसा तदा । (१८।१)

tataḥ kuntī śvaśurayoḥ praṇamya śirasā tadā |

18.2१८.२

उवाच वाक्यं सव्रीडं विवृण्वाना पुरातनम् ॥ (१८।२)

uvāca vākyaṃ savrīḍaṃ vivṛṇvānā purātanam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 37

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit