MBh, 14, 76
Select a line for its word-by-word analysis.
सैन्धवैर् अभवद् युद्धं ततस्तस्य किरीटिनः । (१।२)
saindhavair abhavad yuddhaṃ tatastasya kirīṭinaḥ |
प्रत्युद्ययुर् अमृष्यन्तो राजानः पाण्डवर्षभम् ॥ (२।२)
pratyudyayur amṛṣyanto rājānaḥ pāṇḍavarṣabham ||
न भयं चक्रिरे पार्थाद् भीमसेनाद् अनन्तरात् ॥ (३।२)
na bhayaṃ cakrire pārthād bhīmasenād anantarāt ||
ते ऽविदूराद् धनुष्पाणिं यज्ञियस्य हयस्य च । (४।१)
te 'vidūrād dhanuṣpāṇiṃ yajñiyasya hayasya ca |
बीभत्सुं प्रत्यपद्यन्त पदातिनम् अवस्थितम् ॥ (४।२)
bībhatsuṃ pratyapadyanta padātinam avasthitam ||
जिगीषन्तो नरव्याघ्राः पूर्वं विनिकृता युधि ॥ (५।२)
jigīṣanto naravyāghrāḥ pūrvaṃ vinikṛtā yudhi ||
कीर्तयन्तस्तदा पार्थं शरवर्षैर् अवाकिरन् ॥ (६।२)
kīrtayantastadā pārthaṃ śaravarṣair avākiran ||
ते किरन्तः शरांस्तीक्ष्णान् वारणेन्द्रनिवारणान् । (७।१)
te kirantaḥ śarāṃstīkṣṇān vāraṇendranivāraṇān |
रणे जयम् अभीप्सन्तः कौन्तेयं पर्यवारयन् ॥ (७।२)
raṇe jayam abhīpsantaḥ kaunteyaṃ paryavārayan ||
ते ऽसमीक्ष्यैव तं वीरम् उग्रकर्माणम् आहवे । (८।१)
te 'samīkṣyaiva taṃ vīram ugrakarmāṇam āhave |
सर्वे युयुधिरे वीरा रथस्थास्तं पदातिनम् ॥ (८।२)
sarve yuyudhire vīrā rathasthāstaṃ padātinam ||
कोष्ठकीकृत्य कौन्तेयं सम्प्रहृष्टम् अयोधयन् ॥ (१०।२)
koṣṭhakīkṛtya kaunteyaṃ samprahṛṣṭam ayodhayan ||
संस्मरन्तो वधं वीराः सिन्धुराजस्य धीमतः । (११।१)
saṃsmaranto vadhaṃ vīrāḥ sindhurājasya dhīmataḥ |
ततः पर्जन्यवत् सर्वे शरवृष्टिम् अवासृजन् । (१२।१)
tataḥ parjanyavat sarve śaravṛṣṭim avāsṛjan |
तैः कीर्णः शुशुभे पार्थो रविर् मेघान्तरे यथा ॥ (१२।२)
taiḥ kīrṇaḥ śuśubhe pārtho ravir meghāntare yathā ||
त्रैलोक्यम् अभवद् राजन् रविश्चासीद् रजोऽरुणः ॥ (१४।२)
trailokyam abhavad rājan raviścāsīd rajo'ruṇaḥ ||
राहुर् अग्रसद् आदित्यं युगपत् सोमम् एव च ॥ (१५।२)
rāhur agrasad ādityaṃ yugapat somam eva ca ||
उल्काश्च जघ्निरे सूर्यं विकीर्यन्त्यः समन्ततः । (१६।१)
ulkāśca jaghnire sūryaṃ vikīryantyaḥ samantataḥ |
वेपथुश्चाभवद् राजन् कैलासस्य महागिरेः ॥ (१६।२)
vepathuścābhavad rājan kailāsasya mahāgireḥ ||
मुमुचुश्चास्रम् अत्युष्णं दुःखशोकसमन्विताः । (१७।१)
mumucuścāsram atyuṣṇaṃ duḥkhaśokasamanvitāḥ |
शशश्चाशु विनिर्भिद्य मण्डलं शशिनो ऽपतत् । (१८।१)
śaśaścāśu vinirbhidya maṇḍalaṃ śaśino 'patat |
विपरीतस्तदा राजंस्तस्मिन्न् उत्पातलक्षणे ॥ (१८।२)
viparītastadā rājaṃstasminn utpātalakṣaṇe ||
लोके ऽस्मिन् भरतश्रेष्ठ तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (२०।२)
loke 'smin bharataśreṣṭha tad adbhutam ivābhavat ||
तस्मिन्मोहम् अनुप्राप्ते शरजालं महत्तरम् । (२२।१)
tasminmoham anuprāpte śarajālaṃ mahattaram |
सैन्धवा मुमुचुस्तूर्णं गतसत्त्वे महारथे ॥ (२२।२)
saindhavā mumucustūrṇaṃ gatasattve mahārathe ||
ततो मोहसमापन्नं ज्ञात्वा पार्थं दिवौकसः । (२३।१)
tato mohasamāpannaṃ jñātvā pārthaṃ divaukasaḥ |
ततो देवर्षयः सर्वे तथा सप्तर्षयो ऽपि च । (२४।१)
tato devarṣayaḥ sarve tathā saptarṣayo 'pi ca |
ब्रह्मर्षयश्च विजयं जेपुः पार्थस्य धीमतः ॥ (२४।२)
brahmarṣayaśca vijayaṃ jepuḥ pārthasya dhīmataḥ ||
ततः प्रदीपिते देवैः पार्थतेजसि पार्थिव । (२५।१)
tataḥ pradīpite devaiḥ pārthatejasi pārthiva |
तस्थावचलवद् धीमान् संग्रामे परमास्त्रवित् ॥ (२५।२)
tasthāvacalavad dhīmān saṃgrāme paramāstravit ||
यन्त्रस्येवेह शब्दो ऽभून्महांस्तस्य पुनः पुनः ॥ (२६।२)
yantrasyeveha śabdo 'bhūnmahāṃstasya punaḥ punaḥ ||
ततः स शरवर्षाणि प्रत्यमित्रान् प्रति प्रभुः । (२७।१)
tataḥ sa śaravarṣāṇi pratyamitrān prati prabhuḥ |
ववर्ष धनुषा पार्थो वर्षाणीव सुरेश्वरः ॥ (२७।२)
vavarṣa dhanuṣā pārtho varṣāṇīva sureśvaraḥ ||
नादृश्यन्त शरैः कीर्णाः शलभैर् इव पावकाः ॥ (२८।२)
nādṛśyanta śaraiḥ kīrṇāḥ śalabhair iva pāvakāḥ ||
तस्य शब्देन वित्रेसुर् भयार्ताश्च विदुद्रुवुः । (२९।१)
tasya śabdena vitresur bhayārtāśca vidudruvuḥ |
मुमुचुश्चाश्रु शोकार्ताः सुषुपुश्चापि सैन्धवाः ॥ (२९।२)
mumucuścāśru śokārtāḥ suṣupuścāpi saindhavāḥ ||
तांस्तु सर्वान्नरश्रेष्ठः सर्वतो विचरन् बली । (३०।१)
tāṃstu sarvānnaraśreṣṭhaḥ sarvato vicaran balī |
व्यसृजद् दिक्षु सर्वासु महेन्द्र इव वज्रभृत् ॥ (३१।२)
vyasṛjad dikṣu sarvāsu mahendra iva vajrabhṛt ||
मेघजालनिभं सैन्यं विदार्य स रविप्रभः । (३२।१)
meghajālanibhaṃ sainyaṃ vidārya sa raviprabhaḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.