भीष्म उवाच । (१।१)

नैषा चेदिपतेर् बुद्धिर् यया त्वाह्वयते ऽच्युतम् । (१।२)

नूनम् एष जगद्भर्तुः कृष्णस्यैव विनिश्चयः ॥ (१।३)

को हि मां भीमसेनाद्य क्षितावर्हति पार्थिवः । (२।१)

क्षेप्तुं दैवपरीतात्मा यथैष कुलपांसनः ॥ (२।२)

एष ह्यस्य महाबाहो तेजोऽंशश्च हरेर्ध्रुवम् । (३।१)

तम् एव पुनर् आदातुम् इच्छत् पृथुयशा हरिः ॥ (३।२)

येनैष कुरुशार्दूल शार्दूल इव चेदिराट् । (४।१)

गर्जत्यतीव दुर्बुद्धिः सर्वान् अस्मान् अचिन्तयन् ॥ (४।२)

वैशंपायन उवाच । (५।१)

ततो न ममृषे चैद्यस्तद् भीष्मवचनं तदा । (५।२)

उवाच चैनं संक्रुद्धः पुनर् भीष्मम् अथोत्तरम् ॥ (५।३)

शिशुपाल उवाच । (६।१)

द्विषतां नो ऽस्तु भीष्मैष प्रभावः केशवस्य यः । (६।२)

यस्य संस्तववक्ता त्वं बन्दिवत् सततोत्थितः ॥ (६।३)

संस्तवाय मनो भीष्म परेषां रमते सदा । (७।१)

यदि संस्तौषि राज्ञस्त्वम् इमं हित्वा जनार्दनम् ॥ (७।२)

दरदं स्तुहि बाह्लीकम् इमं पार्थिवसत्तमम् । (८।१)

जायमानेन येनेयम् अभवद् दारिता मही ॥ (८।२)

वङ्गाङ्गविषयाध्यक्षं सहस्राक्षसमं बले । (९।१)

स्तुहि कर्णम् इमं भीष्म महाचापविकर्षणम् ॥ (९।२)

द्रोणं द्रौणिं च साधु त्वं पितापुत्रौ महारथौ । (१०।१)

स्तुहि स्तुत्याविमौ भीष्म सततं द्विजसत्तमौ ॥ (१०।२)

ययोर् अन्यतरो भीष्म संक्रुद्धः सचराचराम् । (११।१)

इमां वसुमतीं कुर्याद् अशेषाम् इति मे मतिः ॥ (११।२)

द्रोणस्य हि समं युद्धे न पश्यामि नराधिपम् । (१२।१)

अश्वत्थाम्नस्तथा भीष्म न चैतौ स्तोतुम् इच्छसि ॥ (१२।२)

शल्यादीन् अपि कस्मात् त्वं न स्तौषि वसुधाधिपान् । (१३।१)

स्तवाय यदि ते बुद्धिर् वर्तते भीष्म सर्वदा ॥ (१३।२)

किं हि शक्यं मया कर्तुं यद् वृद्धानां त्वया नृप । (१४।१)

पुरा कथयतां नूनं न श्रुतं धर्मवादिनाम् ॥ (१४।२)

आत्मनिन्दात्मपूजा च परनिन्दा परस्तवः । (१५।१)

अनाचरितम् आर्याणां वृत्तम् एतच्चतुर्विधम् ॥ (१५।२)

यद् अस्तव्यम् इमं शश्वन्मोहात् संस्तौषि भक्तितः । (१६।१)

केशवं तच्च ते भीष्म न कश्चिद् अनुमन्यते ॥ (१६।२)

कथं भोजस्य पुरुषे वर्गपाले दुरात्मनि । (१७।१)

समावेशयसे सर्वं जगत् केवलकाम्यया ॥ (१७।२)

अथ वैषा न ते भक्तिः पकृतिं याति भारत । (१८।१)

मयैव कथितं पूर्वं भूलिङ्गशकुनिर् यथा ॥ (१८।२)

भूलिङ्गशकुनिर् नाम पार्श्वे हिमवतः परे । (१९।१)

भीष्म तस्याः सदा वाचः श्रूयन्ते ऽर्थविगर्हिताः ॥ (१९।२)

मा साहसम् इतीदं सा सततं वाशते किल । (२०।१)

साहसं चात्मनातीव चरन्ती नावबुध्यते ॥ (२०।२)

सा हि मांसार्गलं भीष्म मुखात् सिंहस्य खादतः । (२१।१)

दन्तान्तरविलग्नं यत् तद् आदत्ते ऽल्पचेतना ॥ (२१।२)

इच्छतः सा हि सिंहस्य भीष्म जीवत्यसंशयम् । (२२।१)

तद्वत् त्वम् अप्यधर्मज्ञ सदा वाचः प्रभाषसे ॥ (२२।२)

इच्छतां पार्थिवेन्द्राणां भीष्म जीवस्यसंशयम् । (२३।१)

लोकविद्विष्टकर्मा हि नान्यो ऽस्ति भवता समः ॥ (२३।२)

वैशंपायन उवाच । (२४।१)

ततश्चेदिपतेः श्रुत्वा भीष्मः स कटुकं वचः । (२४।२)

उवाचेदं वचो राजंश्चेदिराजस्य शृण्वतः ॥ (२४।३)

इच्छतां किल नामाहं जीवाम्येषां महीक्षिताम् । (२५।१)

यो ऽहं न गणयाम्येतांस्तृणानीव नराधिपान् ॥ (२५।२)

एवम् उक्ते तु भीष्मेण ततः संचुक्रुधुर् नृपाः । (२६।१)

केचिज्जहृषिरे तत्र केचिद् भीष्मं जगर्हिरे ॥ (२६।२)

केचिद् ऊचुर् महेष्वासाः श्रुत्वा भीष्मस्य तद् वचः । (२७।१)

पापो ऽवलिप्तो वृद्धश्च नायं भीष्मो ऽर्हति क्षमाम् ॥ (२७।२)

हन्यतां दुर्मतिर् भीष्मः पशुवत् साध्वयं नृपैः । (२८।१)

सर्वैः समेत्य संरब्धैर् दह्यतां वा कटाग्निना ॥ (२८।२)

इति तेषां वचः श्रुत्वा ततः कुरुपितामहः । (२९।१)

उवाच मतिमान् भीष्मस्तान् एव वसुधाधिपान् ॥ (२९।२)

उक्तस्योक्तस्य नेहान्तम् अहं समुपलक्षये । (३०।१)

यत् तु वक्ष्यामि तत् सर्वं शृणुध्वं वसुधाधिपाः ॥ (३०।२)

पशुवद् घातनं वा मे दहनं वा कटाग्निना । (३१।१)

क्रियतां मूर्ध्नि वो न्यस्तं मयेदं सकलं पदम् ॥ (३१।२)

एष तिष्ठति गोविन्दः पूजितो ऽस्माभिर् अच्युतः । (३२।१)

यस्य वस्त्वरते बुद्धिर् मरणाय स माधवम् ॥ (३२।२)

कृष्णम् आह्वयताम् अद्य युद्धे शार्ङ्गगदाधरम् । (३३।१)

यावद् अस्यैव देवस्य देहं विशतु पातितः ॥ (३३।२)